Bændablaðið - 02.11.2017, Blaðsíða 6

6 Bændablaðið | Fimmtudagur 2. nóvember 2017
Bændablaðið kemur út 24 sinnum á ári. Því er dreift ókeypis á yfir 400 stöðum
á landinu og á öll lögbýli landsins.
Lesendur geta einnig gerst áskrifendur að blaðinu og fengið það sent heim í pósti
gegn greiðslu. Árgangurinn kostar þá kr. 10.200 með vsk. (innheimt í tvennu lagi).
Ársáskrift fyrir eldri borgarar kostar 5.100 með vsk.
Heimilisfang: Bændablaðið, Bændahöll við Hagatorg, 107 Reykjavík.
Sími: 563 0300 – Fax: 562 3058 – Kt: 631294–2279
Bændablaðið er í eigu Bændasamtaka Íslands. − Málgagn bænda og landsbyggðar −
SKOÐUN
Verður gert allt fyrir alla eftir þessar
kosningar, eða er búið að byggja upp
slíkar væntingar meðal kjósenda að
útilokað sé að standa við þær? Það er
spurningin sem enginn getur trúlega
svarað nema ný ríkisstjórn.
Það má segja að væntanleg ríkisstjórn fái
upp í hendurnar mikil tækifæri til umbóta
í þjóðfélaginu. Fjárhagsstaða ríkissjóðs er
með ágætum þótt skuldir séu enn miklar
og ætti því að vera í lófa lagið að efna í
það minnsta hluta af þeim væntingum sem
frambjóðendur lögðu á borð fyrir kjósendur.
Mönnum hefur verið nokkuð tíðrætt
um bankana og tækifærið til að draga út
úr þeim eitthvað af reiknuðum hagnaði
til hagsbóta fyrir samfélagið. Vissulega
á sá málflutningur fyllilega rétt á sér, því
gríðarlegur hagnaður bankanna frá hruni
er hvergi tekinn annars staðar en úr vösum
almennings og fyrirtækja í landinu. Stór
hluti hagnaðar bankanna eru tilbúnar tölur
sem reiknaðar eru sem afrakstur af útlánum
á rafkrónum inn í langa framtíð. Með öðrum
orðum, þeir eru að búa til peninga úr engu,
en myntútgáfa á þó samkvæmt lögum ekki
að vera neinum öðrum heimil en Seðlabanka
Íslands. Gróði bankanna er því kannski
ekki alveg á eins öflugum grunni reistur
og margir vilja vera láta. Það getur nefnilega
vel verið að innheimtuvæntingarnar lendi
uppi á skeri ef efnahagsumhverfið breytist
til verri vegar í framtíðinni. Væntanlega
hafa þeir samt oftast veð í fasteignum á
móti, en reynslan hefur ítrekað sýnt að þau
veð standa ekki alltaf undir fínu tölunum í
bókhaldinu.
Hvaða álit sem menn kunna að hafa á
tilkomu gróða bankanna, þá er það hins
vegar staðreynd að þeir hafa sýnt gríðarlegan
hagnað frá því þeir voru endurreistir eftir
hrun. Ríkissjóður kostaði þar töluverðu til
og því ekki nema sjálfsagt að reynt verði
að ná eins miklu út úr þessum stofnunum í
þágu þjóðarinnar og mögulegt er. Kannski
ekki seinna vænna, því nú berast tíðindi
af væntanlegri upptöku ESB-reglugerðar á
næsta ári. Henni er ætlað að setja bönkum
mun strangari leikreglur hvað varðar
innheimtu alls konar kostnaðar sem farið
hefur algerlega úr böndum eftir hrun.
Fleiri pósta mætti taka til þegar væntanleg
ríkisstjórn þarf að skoða hvar eigi að fá aukna
fjármuni í innviðauppbyggingu í samgöngu-
og heilbrigðis- og öldrunarmálum. Það
dylst engum að þar hefur ríkisvaldið
verið að reyna að festa lífeyrissjóðina sem
veigamikinn þátttakanda í ríkisrekstrinum.
Það hefur verið gert með því að skerða
bætur almannatrygginga á móti áunnum
rétti vinnandi fólks í söfnun lífeyris.
Sá pakki er að fara í 15,5% af tekjum
sem er engin smá upphæð. Með þessari
hugsun er það sannarlega engin tíund sem
launþegar þurfa að greiða í ríkisreksturinn af
sínum launum. Fyrir er lagt á alla launþega
að greiða að frádregnum persónuafslætti
frá 36,94% til 46,24%. Ef ríkið hreinsar
svo út ávinninginn af söfnun launþega í
lífeyrissjóði að stórum hluta, þá er verið
að tala um raunverulega skattheimtu sem
nemur á milli 52 til ríflega 62% af launum.
Trúlega gerist skattheimtan vart svakalegri
á byggðu bóli og síðan koma óbeinu
skattarnir.
Það er því eðlilegt að margir launþegar
spyrji sig til hvers sé verið að neyða þá með
lögum til að greiða í lífeyrissjóði í þeirra
eigu þvert á stjórnarskrárlegan rétt þegnanna
til félagafrelsis. Væri ekki nær að menn
hættu þessum tvískinnungi og innheimtu
einfaldlega beinan skatt í staðinn? Sumir
segja að hann þyrfti ekki að vera meiri
en 7–8% til að sama fengist út úr honum
og lífeyrissjóðakerfið gefur í dag. Eftir
stæðu launþegar þá með 7–8% meira í
launaumslaginu. /HKr.
Umhugsunarvert
ÍSLAND ER LAND ÞITT
Hjalteyri er smábyggð norðan við Akureyri á Galmaströnd í Eyjafirði. Galmaströnd er talin ná frá Hörgárósum í suðri að eyðibýlinu Hillum í
norðri og er kennd við landnámsmanninn Galma. Norðmenn hófu síldarsöltun á Hjalteyri um 1880, Svíar, Þjóðverjar og Skotar bættust í hópinn
og upp byggðist sjávarpláss með mörgum þorsk- og síldveiðiskipum. Þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út 1914 hurfu útlendingarnir á brott
og Thor Jensen athafnamaður, sem tekið hafði Hjalteyri á leigu ári áður, byggði upp síldarvinnslu. Árið 1937 var byggð stór síldarverksmiðja
við Hjalteyri, jafnvel sú stærsta í Evrópu samkvæmt sumum heimildum. Eftir því sem leið á 20. öldina dró úr umsvifum Thorsaranna og eftir að
síldarbresturinn varð á sjöunda áratugnum var síldarverksmiðjunni lokað 1966. Mynd / Hörður Kristjánsson
Kosningar eru afstaðnar og skiluðu ekki
mjög afgerandi niðurstöðu um hver
kjósendur vilji að sé leiðandi við stjórn
landsins á næsta kjörtímabili. Nýkjörnir
þingmenn standa því frammi fyrir erfiðu
verkefni við að ná saman um áherslur fyrir
samfélag okkar á næstu árum.
Margir hafa samt haft á orði að þeim sé
ljós sú ábyrgð að vinna og tala meira saman.
Svo sannarlega skal tekið undir vonir um
að það takist fljótt og vel. Um leið er öllum
ný- og endurkjörnum þingmönnum óskað
velfarnaðar í starfi og þeim sem hverfa af
þingi er sömuleiðis óskað alls hins besta við
ný verkefni.
Stöðugleiki og fyrirsjáanleiki er
nauðsynlegur
Óvissa er aldrei góð í neinum rekstri
og ekki síst í landbúnaðinum þar sem
framleiðsluferlar eru lengri en í flestum öðrum
atvinnugreinum. Stöðugleiki og fyrirsjáanleiki
er landbúnaðinum gríðarlega nauðsynlegur,
ef vel á að vera. Það gildir auðvitað líka um
aðra atvinnustarfsemi, en þegar um er að ræða
ræktun lifandi dýra og hagnýtingu náttúrugæða
þá hefur það meiri þýðingu en í mörgum
öðrum greinum.
Þegar slitnar upp úr stjórnarsamstarfi,
eins og gerðist nú í haust, þá fara mjög mörg
verkefni í bið. Ríkisstjórn og Alþingi sem er
að hverfa frá geta litlu komið til leiðar. Jafnvel
verkefni sem allir eru sammála um stöðvast
líka. Fæstir vilja taka ákvarðanir undir þeim
kringumstæðum. Síðan þegar kosningum
lýkur þá taka við stjórnarmyndunarviðræður
sem tóku rúma tvo mánuði í fyrra, en vonandi
styttri tíma nú. Meðan á þeim stendur gerist
líka fátt. En svo þegar ríkisstjórn hefur verið
mynduð og ráðherrar sestir í stóla sína þá þurfa
þeir líka tíma til að setja sig inn í þá málaflokka
sem þeim er treyst fyrir. Það getur liðið þó
nokkur tími þar til að tími ákvarðana rennur
upp og þá eru kannski liðnir nokkuð margir
aðgerðalausir eða aðgerðalitlir mánuðir. Þess
vegna er ekki sérlega skynsamlegt að kjósa
á hverju hausti þó að ýmsir telji það kannski
prýðilegt.
Vandi bænda eykst meðan beðið er
Þessar kosningar komu illa niður á vanda
sauðfjárbænda í haust. Engar aðgerðir náðu
fram þeim til hjálpar fyrir sláturtíðina og
útilokað má telja að neitt nýtt gerist áður en
henni lýkur endanlega í næstu viku. Það verður
hins vegar að verða eitt af fyrstu verkefnum
nýrrar stjórnar að taka þessi mál til meðferðar
og komast fljótt að niðurstöðu. Vandinn hefur
svo sannarlega ekki farið neitt meðan á þessari
biðstöðu stóð, heldur orðið stærri.
Þessa dagana eru sauðfjárbændur einmitt
að berjast við að standa við skuldbindingar
sínar. Eins og kom fram í viðræðum við
fráfarandi stjórn og opinberlega fyrr á árinu þá
eru yfirleitt stór útgjöld á gjalddaga á þessum
árstíma, enda fást afurðatekjurnar greiddar
þá. Nú duga þær ekki til, hvað þá að neitt sé
afgangs. Þetta er að gerast núna.
Mörg framboð töluðu vel til landbúnaðarins
í aðdraganda kosninganna eins og fram kom í
svörum þeirra við spurningum Bændablaðsins
sem birtust í síðasta blaði og á bbl.is. Ástæða
er til þess að hvetja lesendur til að halda þeim
svörum til haga við þá flokka sem setjast munu
í ríkisstjórn, eftir því sem kjörtímabilinu
vindur fram. Það munu Bændasamtökin gera.
Sjónarmiða landbúnaðarins gæti í nýjum
stjórnarsáttmála
Bændur vænta þess að þeirra sjónarmiða sem
þar komu fram gæti í stjórnarsáttmála nýrrar
ríkisstjórnar, hverjir sem hana munu skipa að
lokum. Það bíður svo líka ríkisstjórnarinnar
að annast endurskoðun búvörusamninga árið
2019 fyrir hönd ríkisins. Áherslur ríkisins við
þá endurskoðun hljóta eðlilega að byggja á
því sem fram kom í áðurnefndum svörum og
það skal endurtekið sem fram kom í síðasta
blaði að þær áherslur þurfa enn fremur að
byggja á heildarhagsmunum, ekki tilviljana-
og yfirborðskenndum inngripum. Við þurfum
stöðugleika og við þurfum framtíðarsýn.
Bændur eru sannarlega tilbúnir til samtals
um þau markmið við nýja ríkisstjórn þegar
hún tekur til starfa.
Sindri Sigurgeirsson
formaður Bændasamtaka Íslands
sindri@bondi.is
Ný áhöfn
Ritstjóri: Hörður Kristjánsson (ábm.) hk@bondi.is – Sími: 563 0339 − Rekstur og markaðsmál: Tjörvi Bjarnason tjorvi@bondi.is – Blaðamenn: Margrét Þ. Þórsdóttir mth@bondi.is – Sigurður Már Harðarson
smh@bondi.is – Vilmundur Hansen vilmundur@bondi.is – Auglýsingastjóri: Guðrún Hulda Pálsdóttir ghp@bondi.is – Sími: 563 0303 – Netfang auglýsinga: augl@bondi.is − Vefur blaðsins:
www.bbl.is − Netfang blaðsins: (fréttir og annað efni) er bbl@bondi.is
Frágangur fyrir prentun: Anna Kristín Ólafsdóttir – Prentun: Landsprent ehf. – Upplag: sjá forsíðu – Dreifing: Landsprent og Íslandspóstur. ISSN 1025-5621