Slökkviliðsmaðurinn - 01.09.1992, Síða 26

Þáttur slökkviliða í slysum
„vegna hættulegra efna“
Stefán Eiríksson, aðstoðarsIökkviIiðsstjóri KeflarvíkurfIugve11i
„Hættulegt efni“ er sérhvert efni sem vegna magns síns, samsetningar eða eðlis,
efnainnihalds og smitandi eiginleika, getur valdið heilsutjóni hjá fólki eða
umhverfisskaða þegar það er látið laust (óhindrað) eða það hellist niður í umhverfið/
náttúruna.
/
gætu slökkviliðsmenn og fé-
lagar. Á síðustu 5-10 árum
hefur á vesturlöndum rutt
sér mjög til rúms meðal slökkviliða að
setja á fót innan sinna vébanda svo-
kölluð ,,Has-Mat-Team“. (deildir
„hættulegra efna“). Þessar deildir eru
sérstaklega útbúnar til að takast á við
óhöpp eða slys þar sem „hættuleg
efni“ hafa af einhverjum orsökum
sloppið eða lekið úr ílátum sínum eða
losnað úr læðingi á annan slysalegan
hátt ógnandi fyrir menn og málleys-
ingja, svo og umhverfið eða náttúr-
una.
Höfundi var falið sem og flestum
þeim yfirmönnum slökkviliða Banda-
ríska sjóhersins (sem höfundur vinnur
fyrir) að koma saman til að ræða þetta
nýja viðbótarstarf á fundi í Baltimore
árið 1986. Þar var okkur tjáð að
slökkvilið Sjóhersins ættu að gera sig í
stakk búin til að taka þennan nýja
þátt inn í starfsemina. Það verður að
segjast eins og er að þetta vakti engan
fögnuð meðal viðstaddra og gerðu
menn grein fyirr þeirri skoðun sinni,
að slökkviliðin hafa þegar meira en
nóg á sinni könnu, þó þau færu ekki
að vasast í einhverjum „hættulegum
efnum“ í ofanálag. Fundurinn gekk
því heldur torsótt fyrsta daginn þar
sem margir lýstu andúð sinni á mál-
inu. Það var ekki fyrr en að morgni
annars dags, sem einn virðulegur
slökkviliðsstjóri kvaddi sér hljóðs og
tjáði okkur að hann hefði legið and-
vaka lengi nætur og reynt að kryfja
málið til mergjar. Niðurstaða sín hefði
orðið sú, að við ættum allir að taka
þessu með jákvæðu hugarfari og gera
allt til að undirbúa og þjálfa menn
okkar, afla okkur lágmarks tækja og
búnaðar en fyrst og fremst öruggs
hlífðarfatnaðar o.s.frv.
Rök þessa ágæta manns voru m.a.
þau að það orð færi meðal almenn-
ings, að slökkviliðsmenn hvar sem
væri í heiminum væru afar stolt stétt
atvinnumanna sem mættu ekki vamm
sitt vita þegar um starf þeirra væri að
ræða. Því lagði hann þá spurningu fyr-
ir okkur, hvort við vildum takast á við
þessar hættur einsog vel þjálfaðir og
útbúnir slökkviliðsmenn, eða mæta á
slysstaðinn með buxurnar á hælunum,
okkur sjálfum og slökkviliði okkar til
mikils vansa. Það var eins og við
manninn mælt. Viðhorf okkar flestra
eða allra félaganna gjörbreyttust.
Við frekari viðræður og mat á þýð-
ingu á þessum augljósu staðreyndum,
að þar sem slökkvilið víðast hvar eru
fyrst kölluð út að óhöppum eða slys-
um „hættulegra efna“, með sama
hætti og til eldsvoða og annarra björg-
unarstarfa, hefði ótalinn fjöldi þeirra
manna slasast og jafnvel látið lífið.
Það gerist m. a. vegna rangrar
ákvarðanatöku stjórnenda og skorts á
kunnáttu og þekkingu á meðhöndlun
„hættulegra efna“. Skilningur á eðli
og hegðun “hættulegra efna“ hjálpar
því til að útiloka óöryggi og mistök og
gerir ákvarðanatöku markvissari.
Byggt á þessum skilningi væri undir-
staða lögð að bættri og markvissari
neyðarþjónustu innan slökkviliða
okkar.
Með þetta að leiðarljósi og nokkra
fjárveitingu frá atvinnurekanda var
haldið heim (slökkvilið Keflarvíkur-
flugvelli) þar sem fyrsti vísir að deild
„hættulegra efna“ var lagður, en á
ensku er slík deild nefnd „Plug and
Dyke“, eða „Tappa og Stíflu deild“, en
hlutverk slíkrar deildar er einmitt að:
a. Stöðva leka við upptök, (með
26
SLÖKKVILIÐSMAÐURINN
físéí,