Slökkviliðsmaðurinn - 01.09.1992, Side 37

álagi. Greinileg tengsl eru á milli
reynslu hjálparfólks af válegum at-
burðum og þeirrar upplifunar að vera
útbrunnin í starfi. Það dregur úr gæð-
um hins daglega lífs og hætta eykst á
því, að viðkomandi verði frá vinnu
vegna veikinda eða láti af störfum. Sú
viðtekna skoðun, að fólk í hjálpar-
störfum séu einstaklingar sem „ekkert
bítur á“ stendst þar af leiðandi ekki. í
einni rannsókn kom m.a. fram að allt
að 97% lögreglumanna töldu sig hafa
gagn af sálfræðilegri hjálp eða stuðn-
ingi eftir að hafa tekist á við válega at-
burði.
Viðbrögð fólks í hjálparstarfi á
slysstað eru oft frábrugðin þeim við-
brögðum sem það upplifir eftir á. Ein-
ar fann t.d. ekki fyrir neinum sérstök-
um viðbrögðum á slysstaðnum og í
nokkra tíma á eftir. Hann hugsaði
bara um það að inna sín verk sam-
viskusamlega af hendi. Ef fólk eygir
möguleika á því að geta hafist strax
handa á vettvangi og látið til sín taka
dregur það m.a. úr kvíða og spennu.
Með því móti getur fólk beint athygl-
inni betur að viðfangsefninu, án þess
að láta það eða önnur truflandi áreiti
hafa veruleg áhrif á sig.
Þeir sem sinna hjálparstörfum hafa
mikla þörf fyrir að tala um erfiða
reynslu af válegum atburðum, oft aft-
ur og aftur. Þá hafa þeir sterka til-
hneigingu til að endurupplifa atvik
eða hluta af atburðarás. Tvö minnis-
brot sóttu einkum á Einar bæði í vöku
og draumi, þ.e. sérkennileg brunalykt
af hinum látna og ásýnd andlits hans.
Minningarnar geta einnig sótt að fólki
sem hugsanir, hljóð, snerting, breytt
þyngdarskyn eða sem nokkurns konar
innri kvikmynd, einar sér eða fleiri
saman. Alls kyns áreiti sem beint eða
óbeint minna á válegan atburð geta
kallað fram slík minnisbrot, en oftast
birtast þau af sjálfu sér. Samfara því
gera hræðsluköst, kvíði og einbeitn-
ingarerfiðleikar gjarnan vart við sig.
Önnur algeng eftirköst eru aukinn
kvíði og áhyggjur af sínum nánustu.
Vegna reynslu sinnar á hjálparfólk erf-
iðara með en ella að telja sér trú um að
ekkert komi fyrir sig eða sína. Þannig
er því farið hjá Einari. Hann gengur
ekki lengur að mörgum þáttum lífsins
gefnum og finnur til meiri gleði en áður
yfir því sem honum er gefið.
Leiðir til úrlausna
Til að ráða betur við erfiðar að-
stæður og það álag sem oft fylgir
hjálparstörfum er m.a. eftirfarandi
mikilvægt:
Við þjálfun eða menntun hjálpar-
fólks sé lögð áhersla á að það þekki
helstu tilfinninga- og líkamleg viðbrög
sín og fórnarlamba og viti, hvernig
best sé að bregðast við þeim. Þetta á
bæði við á vettvangi válegra atburða
og eftir að þeir eru yfirstaðnir. Þá
þurfa öll hlutverk hjálparaðila og
valdsvið hvers og eins að vera öllum
ljós.
Að dugnaður og færni í starfi er
ekki það sama og að lafa hvergi bil-
bug á sér finna. Það er styrkur, en
ekki veikleiki að geta talað um
reynslu sína og miðlað af henni til
annarra.
Að hjálparfólk fái þjálfun í að
styðja hvert annað eftir erfið atvik á
þann hátt að það gefi sér tíma til að
hlusta, skilja og að veita tilfinningum
sínum útrás.
Að stuðningur heima fyrir sé fyrir
hendi þannig að hjálparfólk geti talað
um sína erfiðu reynslu við maka sinn
og aðra nákomna. Slíkt eykur skilning
aðstandenda og dregur úr þeirri til-
finningu hjálparleysis sem þeir upplifa
oft. Þarna ætti þagnarskyldan ekki að
vera hindrun.
Að þeir reynslumeiri beri ábyrgð á
að sinna byrjendum. Þeir þurfa sér-
staklega að miðla af eigin reynslu og
viðbrögðum við vá í hjálparstarfinu,
bæði þegar þeir hófu störf og sem
reynslumeiri svo að þeir standi jafn-
fætis þeim yngri hvað menntun varð-
ar.
Að læra slökunaraðferðir s.s. djúp-
slökun eða íhugun. Þá er góð líkams-
þjálfun hentug leið til þess að draga úr
spennu og auka almenna vellíðan.
Lokaorð
Fólk sem vinnur undir miklu álagi
þarf oft að borga fyrir það í sársauka-
fullum eftirköstum, sem dregið getur
verulega úr gæðum hins daglega lífs.
Fyrir það fyrsta er mikilvægt að vita
að slík eftirköst eru ekkert einkamál
hvers og eins. Margir einstaklingar
eins og Einar hafa án efa verið einir
með sína vanlíðan og m.a. leitað skýr-
inga á henni í eigin „veikleika“. í
öðru lagi gefur vitneskja um sam-
mannlega reynslu hugmynd um
hvernig hægt er að bregðast við á
fyrirbyggjandi hátt. Þá verður fólk
betur í stakk búið til þess að mæta
slíku álagi og líkur á sársaukafullum
eftirköstum minnkar. Starfskraftar og
Notaður búnaður
til sölu
FENZY
reykköfunartæki til sölu
Til sölu eru sem ný
FENZY reykköfunartæki.
Nánari upplýsingar eru
gefnar á skrifstofu
sambandsins.
Til sölu er Bedford
slökkvibifreið.
Nánari upplýsingar í síma
98-34358, Snorri.
TIL SÖLU
Hjálparstýri í slökkvi-
bifreið er til sölu hjá
slökkviliði Fáskrúðsfjarð-
ar. Stýrið er loftknúið og
er gert fyrir Bedford.
Upplýsingar í síma 97-51131
Gunnar Skarphéðinsson
SLÖKKVILIÐSMAÐURINN
37