Fréttabréf Öryrkjabandalags Íslands - 01.03.1997, Blaðsíða 37

Jón Hlöðver og Lúlli hitta elskuleg vestur-íslenzk hjón
frá Winnipeg úti á Vancouver-eyju.
ingsgörðum og stórverslunum voru
víðast hjólastólar staðsettir á áberandi
stöðum við innganginn. Sömu sögu
er að segja um aðgengi að opinberum
stöðum, jafnt hótelum sem og öðrum,
alls staðar skábrautir og lyftur. Einnig
virtist mér að gangbrautir og stéttir
væru vel frágengnar fyrir fatlaða, fláar
á gangstéttum jafnir og lausir við
stalla. Kristine Cowley, sem fyrr var
getið, telur að árangur í að bæta að-
gengi og lífsskilyrði fatlaða í Kanada
ráðist fyrst og fremst af því ákvæði
stjómarskrár þeirra, sem kveður á um
jafnrétti þegna óháð kyni, litarhætti og
líkamlegu ástandi.
Og þetta sé almennt virt sem frum-
réttur hvers þjóðfélagsþegns, og
skylda framkvæmdavaldsins að taka
til greina.
Heimsókn í miðstöð heila-
og mænuskaddaðra
Laugardaginn 22. júní mætti ég að
morgni dags í miðstöð CPA í Winni-
peg, á fund við Kristine Cowley,
framkvæmdastjóra samtakanna.
Kristine er sjálf í hjólastól, og gjör-
þekkir málefni fatlaðra bæði af eigin
reynslu og í gegnum nám sitt og störf
fyrir samtökin. Hún upplýsti mig fyrst
um samtökin og ætla ég að reyna að
gera smáúrdrátt á því hér á eftir:
Samtök mænu- og heilaskaddaðra
í Kanada. CPA, voru stofnuð að stríði
loknu, árið 1945. Fyrir þann tíma
höfðu flestir sem urðu fyrir slysum er
ollu lömun á mænu dáið, en með auk-
inni þekkingu og tækni í bæklun-
arlækningum á tímum stríðins varð til
hópur þegna í Kanada sem lamast
höfðu á mænu í stríðinu og lifðu af,
en áttu sér ekki aðra framtíð en að vera
vistaðir á sjúkrastofnunum. Hópur
ungra og viljugra mænuskaddaðra
manna stofnaði fyrstu CPA samtökin
í Toronto árið 1945. 26 ára gamall
maður, að nafni Tony Mann, sem lam-
ast hafði á mænu í skotárás 20 dögum
fyrir stríðslok, varð helsti baráttu-
inaður fatlaðra í Kanada og fram-
kvæmdastjóri CPA um áratugaskeið
frá árinu 1946, en Tony Mann lést á
þessu ári, 76 ára gamall. Eftir hann
var mælt, að með lífi og starfi hefði
hann stuðlað að betri heimi fyrir alla.
Takmark CPA er að skjólstæðingar
þeirra öðlist fullan þáttökurétt í
samfélaginu. Baráttumálum CPA má
lýsa í þremur málsgreinum:
1) Að styðja fatlaða í að geta lifað
sjálfstæðu og hamingjusömu lífi í
opnu samfélagi.
2) Að aðstoða stjórn samfélagsins
við að skilgreina. draga úr og ein-
angra þröskulda sem hindra
fatlaða í að lifa óháð og sjálfstætt.
3) Að hvetja til og stuðla að úrræðum
til að koma í veg fyrir mænu-
sköddun og um leið að örva fram-
farir í lækningum og umönnun
mænuskaddaðra.
Kristine Cowley lamaðist á mænu
í slysi árið 1987. Hún hóf há-
skólanám í taugalíffræði árið 1990, og
stefnir að doktorsprófi í þeirri grein á
næstu árum. Hennar sérsvið eru rann-
sóknir á mænunni og sérstaklega á
þeim taugafrumum sem tengjast
hreyfingaþætti líkamans. M.a. er
þekking á því sviði undirstaða fyrir
þeirri þróun læknavísinda að gera við
og byggja upp nýjar tengingar á
mænusvæði sem vonir eru til að geti í
framtíðinni læknað að einhverju leyti
lömun í mænu.
Það sem mér þótti merkast af því
sem ég kynntist af verkum CPA er að
samtökin hafa allt frá upphafi lagt
áherslu á markvissa og skipulagða
ráðgjöf fyrir þá sem lamast hafa á
mænu, eins konar áfalla- og
lífsendurhæfingarhjálp, í samráði við
lækna. Reynslan af ráðgjöfinni hefur
verið svo góð að hún hefur nú verið
tekin upp sem háskólagrein í Winni-
peg og víðar. Sá sem námið stundar
verður að hafa kynnst lömun af eigin
raun og geta miðlað af eigin reynslu,
bæði líkamlega og tilfinningalega.
Þarna afla svo nemendur sér
þekkingar í undirstöðuþáttum læknis-,
félags-, hjúkrunar- og sálfræði til að
verða enn hæfari til að miðla ráðgjöf
og einnig að stuðla að betri árangri í
samvinnu við þá mörgu aðila sem að
máli hins lamaða koma. Eg læt hér
með lokið að greina frá kynnum mín-
um af starfi CPA, enda þótt af miklu
fleiru sé að taka. Mér finnst engin
spuming um það að félagið okkar ætti
að koma sér í samband við þessi sam-
tök í Kanada, því svo margt virtist mér
eftirsóknarvert fyrir okkur að kynnast
og læra af. T.d. er mikil útgáfustarf-
semi á vegum samtakanna, alls konar
bæklingar til að fræða félaga um
fjölmargt sem eykur möguleika þeirra
til sjálfstæðs lífs, auk margra rita sem
CPA ýmist gefur út eða dreifir.
Lömun ungs manns
í mótorhjólaslysi
Daginn eftir átti ég fund með séra
Ingþóri ísfeld, sem ég greindi frá í
byrjun. Og skráði ég hjá mér eftir-
farandi frásögn frá þeim fundi.
Sonur Ingþórs, Stefán var 21 árs
gamall þegar hann varð fyrir slysi
sem umturnaði öllum hans lífsáform-
um og umbreytti heimilisaðstæðum
hans og foreldranna. 30. apríl árið
1982 velti Stefán mótorhjóli, sem
hann hafði aðeins átt í 8 daga, með
þeim afleiðingum að mænan fór í
sundur. Á þessum tíma nam Stefán
díselvélvirkjun, en hann hafði ekið
800 km norður frá Winnipeg til að afla
sér aukatekna við vinnu hjá námu-
félagi. Enginn er til frásagnar um það
hvernig slysið gerðist né hve langur
FRÉTTABRÉF ÖRYRKJABANDALAGSINS
37