Fréttabréf Öryrkjabandalags Íslands - 01.12.1997, Síða 36

Ingimundur K.Guðmundsson:
LÍFIÐ MEÐ
ÖRYRKJANUM
Ingimundur K.
Guðmundsson
Hver er sinnar gæfu smiður,
segir máltækið. Ég hef
alltaf skilið þennan málshátt
á þann hátt, að hver einstaklingur ráði
sinni framtíð nokkuð sjálfur. Ég hef
alla tíð verið svolítill einstaklings-
hyggjumaður.
Sagt að hver ein-
staklingur ætti
bara að velja sér
sína leið og standa
og falla með því.
í seinni tíð hef ég
aftur á móti kom-
ist að því, að það
hafa ekki allir
þetta val. Þetta á
þó sérstaklega við
öryrkja. Öryrkjar eru og verða alltaf
öryrkjar og hafa því skerta sem enga
starfsgetu vegna þess. Konan mín er
öryrki. Hún er reyndar á endurhæf-
ingarlífeyri í dag, en kemur mjög lfk-
lega til með að fara fram á örorkulíf-
eyri þegar tímabil endurhæfingarlíf-
eyris er runnið út. Hún þjáist af
geðsjúkdómi sem kallast geðhvörf.
Ég kynntist Björk, en það heitir
konan mín, fyrst fyrir 6 árum síðan, í
mars 1991. Hún var þá að vinna hjá
opinberri stofnun. Við eignuðumst
dóttur okkar rúmlega
ári síðar og tók Björk
ársleyfi vegna barn-
eignarinnar. Hún
hafði sagt mér frá því
að hún hefði verið
náði sér tiltölulega fljótt og fór að
vinna aftur um sumarið, eftir barn-
eignarleyfið. I janúar 1994 lagðist
hún aftur inn á deild. Við þá innlögn
var henni tilkynnt það af atvinnurek-
anda, að hún þyrfti ekki að mæta aftur
til vinnu. Ekki bætti það sjúkdóminn.
✓
Eg er á þeirri skoðun, að á þessum
tíma hefði hún átt að láta meta
sig sem öryrkja, en hvernig átti maður
að sjá að hún kæmi ekki til með að
geta unnið meira. Ef hún hefði verið
metin þarna, þá hefði hún fengið
bætur frá lífeyrissjóði, og þær eru mun
hærri en hún er með í dag. I septem-
ber 1994 fór hún að vinna á elliheim-
ili. Þar kom fólk vel fram við hana,
enda hafði hún sagt vinnuveitanda
sínum það að hún ætti við sjúkdóm
að stríða. Því miður veiktist hún í
október og var frá vinnu fram að ára-
mótum. Það fór svo að hún hætti þar
áendanum. Hún veiktist aftur sumar-
ið 1995 og lenti þá alvarlega í niður-
skurði á spítölunum. Þrisvar lagðist
hún inn sama sumarið. Um áramót
1995 útskrifaðist hún og fór að vinna
að því að byggja sig upp aftur. Um
sumarið 1996 fór hún að vinna við
heimaþjónustu. Gekk það vel fyrst,
Sjálfsbjargarfélagar hugsa sitt.
lífeyri. Samtals
24000 kr. Hvernig á
manneskja að lifa á
24.000 kr. Nú segja
kannski sumir: “Ja,
ert þú ekki með það
há laun að þú getir
séð fyrir fjölskyld-
unni?”. Ég segi nei.
Mér finnst það vera
skerðing á einstakl-
ingsfrelsi, að hafa
ekki eigin tekjur.
Þetta er líka skýrt
lögbrot. Enafhverju
en því miður veiktist hún í desember
1996 og það gerði það að verkum að
hún sagði starfi sínu lausu um ára-
mótin síðustu. I febrúar síðastliðnum
braut hún loks odd af oflæti sínu og
fór fram á það að fá lífeyri. Það var
þá að við fórum fyrst í gegnum frum-
skóg kerfisins.
Fyrst fór Tryggingastofnun fram á
prókúru að tékkareikningnum hennar
Bjarkar vegna þess að ÞEIR töldu sig
þurfa þess, ef ÞEIR óvart sendu of háa
upphæð inn á reikninginn, þá gætu
ÞEIR tekið hana til baka. Við vorum
ekkiparhrifinafþessu. Égsagðivið
T.R. að við myndum ekki samþykkja
þetta, ég fengi ekki einu sinni prókúru
að reikningnum hennar. Það getur vel
verið að í einhverjum tilfellum sé
þetta skárra, en fyrir okkur var það
ekki. Við fórum fram á að þeir
myndu, ef til mistaka kæmi, senda
okkur reikning fyrir upphæðinni.
Mikil rekistefna varð um þetta
þar sem T.R. sagðist hafa
lagastoð fyrir þessu, en ég mótmælti
og sagði að það væri þvert á móti,
lögin bönnuðu þetta. Endirinn varð
svo sá að T.R. samþykkti með semingi
að fara okkar leið. Síðan kom fyrsti
seðillinn.
Það var “sjokk”.
Um 13.000 kr í
veik á unglingsárun-
um, en þar sem hún
hafði ekki veikst í
nokkur ár, taldi hún
að sjúkdómurinn
hlyti að hafa verið
unglingaveiki.
Annað kom því miður
ádaginn. Umhaustið
1992 fór að bera á
sjúkdómseinkennum
hjá henni og lagðist
hún loks inn á deild í
janúar 1993. Hún
grunnlífeyri og
11000 kr. í barna-
36