Fréttabréf Öryrkjabandalags Íslands - 01.12.1997, Qupperneq 55

unnt er þ.e. að vasapeningar eigi að
mæta þriðjungi almennra, viður-
kenndra útgjalda fólks sýnir vel hver
smánarblettur vasapeningarnir eru á
tryggingakerfi okkar svo sem segir í
ályktun aðalfundarins. Heildarútgjöld
trygginganna vegna vasapeninga
öryrkja á næsta ári mun nær 50 millj.
kr. samtals svo sanngjörn tvöföldun
þeirra myndi nú tæpast kollvarpa hag
ríkissjóðs.
Aðrar eins upphæðir sjáum við nú
í fjárlögum næsta árs s.s.84 millj.kr.
til viðgerða á sendiráði í Washington
og 102 millj.kr. til framkvæmda við
sendiráð í Berlín. Að þessu sérstak-
lega munu viðræður okkar við trygg-
ingaráðherra beinast á næstunni og
ekki trúað öðru en því að einhver
lagfæring fáist. A.m.k. þykir okkur
sem góðærið margumtalaða megi nú
tæpast fara gjörsamlega hjá garði hjá
þessu fólki sem hvað erfiðasta á
ævidagana á svo margan máta. En við
sjáum hvað setur.
***
Margt er athyglisvert að finna í
fjárlögum næsta árs m.a. fer
ekki milli mála að hækkun bóta skilar
sér að takmörkuðu leyti vegna skerð-
ingaráhrifa og svo sézt auðvitað
hvergi hve miklu er aftur skilað beint
til ríkis og sveitarfélaga með skatt-
töku, en það er drjúgur skildingur á
heildina litið. Þetta kemur auðvitað
engum á óvart sem þekkir til hinna
altæku skerðingarákvæða sem hvar-
vetna gilda í tryggingakerfinu og sem
tilfinnanlegust eru oft vegna áunninna
vinnutekna svo og vegna tekna mak-
ans.
Makatekjur valda því oft eins og
Sigurbjörg Armannsdóttir sagði í
erindi sínu á kjararáðstefnu ÖBÍ að
lífeyrisþeginn heldur ekki einu sinni
eftir bótagreiðslum sem hrokkið gætu
fyrir aukakostnaði af völdum fötlunar.
I þessu sambandi verður fylgzt vel
með hver úrskurður verður hjá
umboðsmanni Alþingis um lagalegt
réttmæti þess að makatekjur yfirleitt
megi skerða tekjutryggingu. Athygli
vekur á fjárlögum nú að framlag til
endurhæfingarlífeyris hækkar veru-
lega og er það sannarlega af hinu
góða. Hins vegar vekur þetta upp
spumingar um hvað gert sé á endur-
hæfingartímanum, hversu ereftirfylgt
um endurhæfingu til nýrra starfa, til
virkrar þjóðfélagsþátttöku á nýjan
leik. Sömuleiðis þá samhliða hvað er
svo raunhæft gert í lok endurhæfing-
artímans sem nú getur lengstur orðið
18 mánuðir. Það er ánægjulegt til þess
að vita að forystuaðilar í Trygginga-
stofnun ríkisins skuli nú huga sérstak-
lega hér að m.a. með samráði við end-
urhæfingarstofnanir og þá Reykjalund
sérstaklega svo og við Starfsþjálfun
fatlaðra.
Ekki þarf að rekja þann þjóð-
félagslega ávinning sem leiðir af
því að sú eða sá sem fyrir slysi eða
áfalli hefur orðið fái þá endurhæfingu
og starfsþjálfun sem veitir viðkom-
andi möguleika til þess að verða á ný
virkur í atvinnulífinu, að ekki sé nú
talað um hinn beina ávinning viðkom-
andi í þessu efni með innihaldsríkara
og gjöfulla lífi.
Öryrkjabandalagið mun leggja
þessu máli allt það lið sem það má og
engin fjarstæða finnst undirrituðum
það að hluta af aukningu þeirra fjár-
muna sem næsta ár á að færa verði
beinlínis varið til virkra aðgerða á
þessu sviði s.s. varðandi aukna
möguleika Starfsþjálfunar fatlaðra til
að auka sína starfsemi og veita enn
fleirum tækifæri. Ekki skortir á
aðsóknina þar, því nú í nóvember-
byrjun, þegar þetta er ritað þá hafa
þegar 50 manns sótt um skólavist, en
aðeins er unnt að taka inn hverju sinni
16-18. Þó er enn ekki farið að aug-
lýsa eftir umsóknum um vist. Sann-
færing mín er sú að fátt sé heilladrýgra
í frekari framkvæmd þessara mála en
efling Starfsþjálfunar fatlaðra, bæði
með möguleikum til fjölgunar nem-
enda hverju sinni og auknu nám-
skeiðahaldi og ekki síður með enn
betri möguleikum til eftirfylgni, en
þar er merkilegt starf þegar unnið með
árangri góðum. Vonandi tekst hér að
stilla saman strengi sem allra bezt svo
afrakstur verði af til heilla fyrir ótalda
einstaklinga, til hagsbóta fyrir
þjóðfélagið í heild.
Staðtölur Tryggingastofnunar
ríkisins 1996 geyma margan
mætan fróðleikinn. Þar kemur fram
að þrátt fyrir mikla fjölgun öryrkja -
alltof mikla raunar á liðnum árum, þá
hafa útgjöld almannatrygginga sem
hluti af útgjöldum nTdsins ekki aukizt.
Hluti lífeyristrygginga og félagslegra
bóta af heildarútgjöldum velferðar-
mála hefur heldur ekki vaxið.
Örorkulífeyrisþegar í árslok 1996
eru alls 7577, fjölgaði um 400 á árinu,
sem er allnokkru minni fjölgun en
árin næstu á undan.
Örorkustyrkþegum fækkaði milli
ára um nær 100 og eru alls 1554 í árs-
lok.
Síðar munu fleiri tölulegar upplýs-
ingar tilfærðar, en þessar hér að fram-
an segja sína sögu, m.a. það að þrátt
fyrir allt tal um útþenslu trygginga-
kerfisins þá er hún alls engin ef miðað
er við heildarútgjöld ríkissjóðs og
hefðu fáir trúað því miðað við allt
umtalið.
***
að mál sem á næstunni verður
hvað brýnast í brennidepli er
yfirfærsla málefna fatlaðra frá ríki til
sveitarfélaga. Aðeins er ár fram til
þess að þessi yfirfærsla eigi sér stað
og svo viðamikill og víðfeðmur sem
málaflokkurinn er, þá er það afar stutt-
ur tími svo ekki sé meira sagt. Yfir-
færslan er enda miklu vandasamari en
svo að þar megi í neinu rasa um ráð
fram.
Um er að ræða altæka réttindalög-
gjöf sem lögin um málefni fatlaðra
óneitanlega eru sem á nú að skila sér
inn í lög um félagsþjónustu sveitar-
félaga, sem í dag eru meiri ramma-
og heimildarlög. Brýnast alls í þessari
yfirfærslu að öllu sé til haga haldið
sem fyrir er og helzt aukið og endur-
bætt ef kostur er. Sömuleiðis það að
enginn hópur verði í einu eða neinu
útundan við yfirfærsluna. Forráða-
mönnum sveitarfélaga þarf og að vera
fullljóst hve margt er enn ógert í þess-
um málaflokki, þannig að slétt fjár-
hagsleg skipti koma auðvitað ekki til
greina. í þessu sambandi þarf að taka
afstöðu til Framkvæmdasjóðs fatl-
aðra, hversu með þá fjármuni verður
farið og svo þarf sérstaklega að gæta
að því hvert verður hlutverk félags-
málaráðuneytis að aflokinni yfir-
færslu.
Hér þarf varlega að ganga um
gáttir fram og huga að mörgu, því öllu
skiptir að málefnin verði betur á vegi
stödd eftir en áður. Það eitt verður að
ráða afstöðu manna svo og því hvenær
yfirtakan á að eiga sér stað.
H.S.
FRÉTTABRÉF ÖRYRKJABANDALAGSINS
55