Þjóðmál - 01.12.2018, Blaðsíða 7

ÞJÓÐMÁL Vetur 2018 5
En það þarf meira til. Það þurfa fleiri óháðir
aðilar að láta til sín taka í baráttunni. Innan
anga atvinnulífsins leynast mismun andi
hagsmunir sem ekki fara alltaf saman og eftir
tilvikum litast starf hagsmuna samtakanna af
því. Þetta er ekki sagt til að gera lítið úr starfi
þeirra, heldur til að ítreka þörfina á því að fleiri
láta til sín taka í hugmynda baráttunni. Allt
atvinnulífið hefur hagsmuni af því að minnka
ríkisvaldið, lækka skatta, fækka reglugerðum
og draga úr opinberu eftirliti.
***
Góð stefnumótum byggir á góðum
upplýsingum og atvinnulífið ber að hluta til
ábyrgð á því að koma þeim upplýsingum á
framfæri. Auðvelda lausnin er alltaf að stækka
ríkisvaldið. Það verður sárt fyrir stjórnendur
atvinnulífsins, sem nenntu hvorki að leggja
fjármagn né tíma í hugmyndabaráttuna, að
vakna einn daginn upp við sósíalisma. Halda
menn að íslenskir sósíalistar séu á einhvern
hátt mildari en útlenskir?
***
En að öðru. Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir,
þingmaður Sjálfstæðisflokksins, skrifaði
áhugaverða grein í Morgunblaðið þann 13.
desember sl. Í greininni fjallar Áslaug Arna
um þá staðreynd að ríkissjóður sé nú með
um 300 milljarða króna bundna í íslensku
bankakerfi, sé eigandi tveggja viðskipta-
banka auk þess að reka Íbúðalánasjóð og
Byggðastofnun.
Þá segir Áslaug Arna að á meðal margra stjórn-
málamanna ríki „skrýtið, jafnvel fordóma fullt,
viðhorf í garð fjármálafyrirtækja,“ eins og hún
komst að orði. Hún bendir réttilega á að tíu
árum eftir hrun séu margir þeirrar skoðunar
að það eigi að refsa bönkunum sérstaklega,
leggja á þá hærri skatta en önnur fyrirtæki
(líkt og gert er á Íslandi) en að á sama tíma sé
ætlast til þess að þeir lækki vexti og gjöld og
veiti góða þjónustu.
„Þeir sem benda á öfugmælin við þessa
þróun eru sakaðir um að vera málsvarar
fjármálaafla og þeim gerðar upp annarlegar
hvatir. […] Þetta er ekkert annað en ódýr
popúlismi og það sjá allir skynsamir einstak-
lingar,“ segir Áslaug Arna í grein sinni.
Það er bæði rétt og mikilvægt að hrósa
Áslaugu Örnu fyrir að hafa kjark og þor til
að segja hlutina eins og þeir eru. Það er ekki
draumur stjórnmálamanna að vera sakaðir
um að vera málsvarar hinna illu fjármálaafla.
Umsvif ríkisins á fjármálamarkaði eru hættu-
lega mikil. Bankar eru samt ekkert öðruvísi en
önnur fyrirtæki. Þetta eru þjónustufyrirtæki
sem nú horfa fram á miklar áskoranir í ljósi
þeirrar tækniþróunar sem er að eiga sér stað.
Hlutverk þeirra er að breytast – og jafnvel
minnka frá því sem áður var. Fólk getur
fengið kreditkort hjá öðrum en bönkum,
greiðslumiðlun fer fram í fjölbreyttara formi
en áður og það eru fleiri aðilar farnir að
veita lán, svo talin séu upp nokkur atriði í
þessari þróun. Það gefur því augaleið að
ríkið á ekkert erindi inn í þessa starfsemi og
eina hlutverk eða aðkoma ríkisins að rekstri
fjármálafyrirtækja á að vera sú að skapa þeim
skýrar en einfaldar reglur og koma því skýrt
áleiðis að þeim verði ekki bjargað á kostnað
skattgreiðenda ef illa fer – ekki frekar en
öðrum fyrirtækjum. Það er síðan hlutverk
fjármálafyrirtækjanna að auka traust og
ásýnd sína meðal almennings.
***
Til að tvinna þetta saman við fyrri umræðu
um hugmyndabaráttuna, þá liggur fyrir að
hlutverk atvinnulífsins er að sýna fram á að
hagsmunir þess fari saman við hagsmuni
launþega og almennings – sem þeir vissu-
lega gera. Hvorugur getur án hins verið. Það
er ekki alltaf auðvelt og sérstaklega ekki
þegar helstu stéttarfélögunum er stjórnað
af æsingarfólki – en þessari baráttu þarf að
sinna af heilum hug. Æsingamenn koma og
fara en kapítalisminn og frelsið er vonandi
komið til að vera.
Að því sögðu þakkar ritstjóri Þjóðmála fyrir
árið og óskar lesendum blaðsins gleðilegra
jóla og farsældar á nýju ári.
Gísli Freyr Valdórsson