Þjóðmál - 01.12.2018, Page 37

ÞJÓÐMÁL Vetur 2018 35
Ekki gera ekki neitt
Ofangreint kann að hljóma sem svo að ekki
eigi að gera neitt til að bæta kjör landsmanna,
þar á meðal þeirra lægst launuðu. Ekkert
er eins fjarri sanni. Eins og áður segir snýst
ágreiningurinn á vinnumarkaði miklu frekar
um leiðir heldur en markmið. Til að bæta
kjör landsmanna, þar með talið þeirra sem
hafa lægstu kjörin, þarf að halda áfram þeirri
vegferð sem hefur staðið yfir frá fullveldi og
hefur átjánfaldað það sem er til skiptanna á
hvern einstakling. Til þess þurfum við einkum
stöðugt og gott rekstrarumhverfi fyrirtækja
til að þau geti skapað örugg og góð störf.
Ekki hvað síst þarf að leita leiða til að halda
áfram að skapa nýjar útflutningsgreinar,
sem eru grunnurinn að hagsæld á Íslandi.
Viðskipta ráð og aðrir hafa bent á fjölda leiða,
stórar sem smáar, til stefna að aukinni hag-
sæld sem er efni í margar greinar.
Hægt er að fara aðrar leiðir en þær sem auka
beinlínis hagvöxt og horfa einnig á lífskjör í
stærra samhengi. Til dæmis er hægt að auka
sveigjanleika vinnutíma og ná þannig fram
stórum hluta þess ávinnings sem stytting
vinnuvikunnar myndi hafa í för með sér. Í
framhaldinu er svo hægt að leita leiða til að
stytta vinnuvikuna í skrefum, ef vilji er til þess
meðal launþega. Einnig eru tækifæri fólgin
í því að endurskoða almannatrygginga-,
bóta- og tekjuskattkerfi, t.d. í takt við það
sem hefur verið lagt upp af stjórnvöldum
og samráðvettvangi um aukna hagsæld.
Þannig geta kerfin bæði orðið sanngjarnari
og skilvirkari.
Stærsta atriðið, sem allir eru sammála um að
þurfi að leysa, er húsnæðisskortur sem hefur
farið stigvaxandi síðustu ár og leitt til hærri
kaup- og leiguverðs.
Til að leysa skortinn er lausnin ósköp ein-
föld; Byggja þarf íbúðir, þó það skipti að
sjálfsögðu máli hvernig það er gert. Eitt er
víst að fjöldi íbúða verður ekki dregin upp úr
launaumslögum og bótakerfum ríkissjóðs.
Lausnin fellst í að leita leiða til að byggja
hraðar og meira. Hafa skal þó í huga að í
því felst jafnvægislist og offramboð getur
orðið á íbúðum sem skapar önnur vandamál.
Hægt hefur á fólksflutningum til landsins á
sama tíma og íbúðafjárfesting fer enn vaxandi
sem birtist í að um 2.100 íbúðir koma inn á
markaðinn á höfuðborgarsvæðinu á þessu ári
skv. áætlun Samtaka iðnaðarins. Útlit er fyrir
áframhald á þeirri þróun þar sem sjaldan hafa
verið jafn margar íbúðir í byggingu á landinu
og því kann að þurfa minni innspýtingu
umfram það en virðist í fyrstu.
Við erum öll á sama báti
Það er ósk allra að kaupmáttur landsmanna
sé sem mestur og að hér séu greidd há laun.
Ekkert verður þó til úr engu og launin þurfa
að endurspegla íslenskan veruleika. Ef þau
gera það ekki tapar meginþorri landsmanna,
ekki síst þeir tekjulægstu sem rannsóknir
benda til að verði verst úti í verðbólguskoti.
Ólíkt því sem reynt er að telja okkur trú um,
að við eigum í stríði við hvort annað, þá erum
við öll á sama báti í örhagkerfi langt úti á
ballarhafi.
Höfundur er hagfræðingur
Viðskiptaráðs Íslands.
... þau 40% landsmanna sem höfðu hæstu tekjurnar eða 574 þúsund krónur á
mánuði eða meira, greiddu um 82% af sköttum einstaklinga árið 2017.