Þjóðmál - 01.12.2018, Síða 73

ÞJÓÐMÁL Vetur 2018 71
að þeir hafi viljað leiða athyglina frá hinum
stórfelldu útgjöldum til að bjarga breskum
bönkum. Hin þriðja er að þeir hafi viljað sýna
kjósendum að þeir gættu breskra hagsmuna
af hörku, en sú sýning kostaði þá lítið þegar
Ísland átti í hlut. Hin fjórða er að þeir hafi
viljað bæta vígstöðu sína í væntanlegri
Icesave-deilu.
7. Þegar leið fram á árið 2007 veðjuðu
vogunar sjóðir og sumir bankar, þar á meðal
Danske Bank, á móti íslenskum bönkum og
íslensku krónunni. Ólíkt því sem gerðist í Hong
Kong 1998 tókst ekki að hrinda áhlaupi þeirra.
8. Bandaríkjamenn neituðu Íslandi um lausa-
fjárfyrirgreiðslu en veittu ríkjum sem aldrei
hafa verið bandamenn þeirra, til dæmis
Svíþjóð og Sviss, slíka fyrirgreiðslu. Stór-
bankinn UBS í Sviss hefði fallið án þess, en
hann reyndi að eyða gögnum um innstæður
gyðinga frá stríðsárunum, aðstoða viðskipta-
vini við skattaundanskot og hagræða
ólög lega vöxtum á millibankamarkaði.
Bankakerfið í Sviss nam tífaldri landsfram-
leiðslu og var því stærra hlutfallslega en hið
íslenska fyrir bankahrun.
9. Meginskýringin á því að bandarísk stjórn-
völd neituðu Íslandi um fyrirgreiðslu er
líklega sú að Ísland var ekki lengur hernaðar-
lega mikilvægt í þeirra augum. Gjaldeyris-
skiptasamningur við Bandaríkin hefði
hugsanlega gert Seðlabankanum kleift að
hafa stjórn á atburðarásinni og fara „sænsku
leiðina“, sem sænski seðlabankinn markaði í
fjármálakreppunni í Svíþjóð 1991–1992.
10. Rússalánið svonefnda var raunhæfur
möguleiki, en Rússar hurfu frá því að veita
það þegar þeir fréttu af því að Alþjóða-
gjaldeyrissjóðurinn væri í viðræðum við
íslensk stjórnvöld. Eftir að Íslendingar leituðu
á náðir Alþjóðagjaldeyrissjóðsins beittu
Bretar og Hollendingar áhrifum sínum innan
sjóðsins í því skyni að neyða Íslendinga til að
viðurkenna greiðsluskyldu í Icesave-deilunni.
11. Ýmsar erlendar eignir bankanna voru
hirtar á smánarverði, oft með fulltingi stjórn-
valda, til dæmis í Noregi, Finnlandi og Dan-
mörku. Samanlagt tap af þessum útsölum
kann að hafa numið 4,3 milljörðum evra, eða
558 milljörðum íslenskra króna.
Aðalhöfundur skýrslu Félagsvísindastofnunar, dr. Hannes H. Gissurarson prófessor, afhendir hana Bjarna Benediktssyni
fjármálaráðherra 25. september 2018. Þrír samstarfsaðilar hans við rannsóknina voru dr. Eiríkur Bergmann prófessor,
dr. Ásgeir Jónsson dósent og dr. Birgir Þór Runólfsson dósent. Þeir Eiríkur og Ásgeir hafa báðir gefið út bækur á ensku um
bankahrunið. Skýrsla Félagsvísindastofnunar er á ensku og aðgengileg á vef fjármálaráðuneytisins.
Ljósm. Haraldur Guðjónsson.