Morgunblaðið - 24.09.2022, Blaðsíða 34

34 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 24. SEPTEMBER 2022
Tvær sýningar verða opnaðar á
Listasafninu á Akureyri í dag.
Annars vegar er það sýning Krist-
ins G. Jóhannssonar, Málverk, og
hins vegar sýning á verkum Re-
bekku Kühnis, Innan víðáttunnar.
Sýningarnar verða opnaðar kl. 15.
Kristinn er fæddur árið 1936 og
nam myndlist á Akureyri, í
Reykjavík og við Edinburgh Coll-
ege of Art. Hann lauk kennara-
prófi 1962 og starfaði við kennslu
og skólastjórn í tæpa fjóra ára-
tugi. Kristinn efndi til fyrstu sýn-
ingar sinnar á Akureyri árið 1954,
en sýndi fyrst í Reykjavík átta ár-
um síðar, í Bogasal Þjóðminja-
safnsins 1962, og sama ár tók hann
í fyrsta sinn þátt í Haustsýningu
FÍM í Listamannaskálanum. Hann
hefur síðan verið virkur á sýninga-
vettvangi. Auk málverka liggja
eftir Kristin grafíkverk þar sem
hann sækir efni í gamlan íslenskan
útskurð og vefnað. Hann hefur
myndskreytt fjölda bóka, meðal
annars Nonnabækur og ýmsar
þjóðsögur.
„Ég hefi árum saman gengið til
litgrasa og forma í brekkurnar og
heiðina sem við mér blasa dag
hvern og í spegil Pollsins og í
vaðlana, ofið saman litbrigði
jarðarinnar með mínum hætti. Í
þessum nýlegu málverkum leitar
landslagið og málverkið eins kon-
ar jafnvægis, sátta,“ er haft eftir
Kristni í tilkynningu frá safninu.
Sýningarstjóri er Brynhildur
Kristinsdóttir.
Landslag skynjunar
Rebekka Kühnis er frá Wind-
isch í Sviss, fædd árið1976 og út-
skrifaðist með meistaragráðu í
listkennslufræðum frá Hochschule
der Künste í Bern. Síðan hefur
hún starfað sem listakona og
myndlistarkennari. Hún flutti til
Akureyrar 2015. „Ég hef alla tíð
haft listræna þörf fyrir að leysa
upp umhverfi mitt, eða í það
minnsta að umbreyta því í eitthvað
loftkenndara og óljósara,“ segir
Rebekka. „Ég upplifi íslenska
náttúru sem ósnortna og ekki eins
skilgreinda og afmarkaða eins og
náttúruna í heimalandi mínu. Það
er eins og allt sé kvikt og breyti-
legt og að ég sé hluti þess alls.
Þessi skynjun birtist í túlkun
minni á íslensku landslagi. Verkin
einkennast af fjölmörgum við-
fangsefnum, svo sem tvíræðni,
gagnsæi, hreyfingu og marglögun.
Kannanir á möguleikum línulegrar
framsetningar leika stórt hlutverk
í þessu samhengi. Hingað til hef
ég aðallega notað grafíska tækni í
verkum mínum, en á þessari sýn-
ingu mun ég í fyrsta sinn sýna
olíumálverk.“
Kristinn Í nýlegum málverkum sem sýnd eru „leitar
landslagið og málverkið eins konar jafnvægis, sátta.“
Rebekka Hún upplifir íslenska náttúru sem ósnortna og
sú skynjun birtist í túlkun hennar á íslensku landslagi.
Litbrigði jarðar og breyti-
leg náttúra í verkunum
- Tvær sýningar opnaðar í dag í Listasfninu á Akureyri
Leikhópurinn Lotta sýnir Pínulitla
Mjallhvíti í Tjarnarbíói á morgun
kl. 12.30 og 14 og laugardaginn 1.
október kl. 14 og 15.30. Aðeins
verða þessir tveir sýningardagar í
Tjarnarbíói. Miðar fást á tix.is
„Leikhópurinn Lotta hefur
ferðast um landið í 16 ár með glæ-
nýja metnaðarfulla söngleiki fyrir
börn á öllum aldri. Vegna Covid-
faraldursins þurfti hópurinn að
draga seglin örlítið saman undan-
farin tvö ár en sat þó ekki auðum
höndum. Í sumar fórum við um
landið með þrjátíu mínútna sýningu
unna upp úr sýningunni Mjallhvít
og dvergarnir sjö. Sagan hefur ver-
ið sett í glænýjan búning, henni
breytt örlítið til að standast tímans
tönn og bera út fallegan boðskap
sem hefur alltaf verið hluti af hug-
sjón okkar,“ segir í tilkynningu.
Handrit og leikstjórn er í höndum
Önnu Bergljótar Thorarensen.
Pínulitla Mjallhvít Lottu í Tjarnarbíói
Fyrstu snjóar nefnist ný sýning á
verkum Jóhannesar S. Kjarvals
sem opnuð verður í dag kl. 10 á
Kjarvalsstöðum.
Á sýningunni má sjá lykilverk
frá ferli Kjarvals auk verka sem
koma sjaldnar fyrir almennings
sjónir. Segir í tilkynningu frá safn-
inu að málverk og teikningar frá
öllum ferli Kjarvals varpi ljósi á
fjölbreytileikann og breiddina í lífs-
verki listamannsins þar sem
náttúran og íslenskt landslag hafi
verið helsta viðfangsefni hans.
Verkin á sýningunni eru öll feng-
in úr safneign Listasafns Reykja-
víkur.
Fyrstu snjóar Kjarvals
Lykilverk Hluti verksins „Fyrstu
snjóar“ eftir Kjarval frá árinu 1953.
Í nýrri skýrslu á vegum PEN í
Bandaríkjunum, samtökum rithöf-
unda, þýðenda og ritstjóra sem vilja
standa vörð um tjáningarfrelsið, er
varað við því hversu bókabönn hafa
færst í vöxt þar í landi. Fram kemur
í skýrslunni að á tímabilinu frá júlí
2021 til júní 2022 hafi 2.532 bóka-
bönnum verið komið á í bandarísk-
um skólum, sem náðu til 1.648 titla
eftir 1.261 ólíkan höfund og hafði
einnig áhrif á 290 myndlistarmenn.
Bókabönnin áttu sér stað í 138
skólaumdæmum í 32 ríkjum Banda-
ríkjanna. Alls eru 5.049 skólar í um-
dæmunum 138 og skráðir nemendur
um fjórar milljónir. Séu bönnuðu
bækurnar greindar út frá innihaldi
má sjá að 41% þeirra fjölluðu með
einhverjum hætti um hinsegin mál-
efni, í um 40% þeirra voru hörunds-
dökkar persónur í forgrunni, 21%
þeirra fjölluðu beinlínis um rasisma
og kynþætti, í 22% bókanna var
fjallað um kynþroska, kynlíf, kyn-
ferðislegt ofbeldi, þunganir eða fóst-
ureyðingar og 10% þeirra fjölluðu
um aktivisma. Nærri 50% þeirra
bóka sem bannaðar voru reyndust
ungmennabækur, en samtals 317
myndabækur voru einnig bannaðar.
Að mati PEN í Bandaríkjunum
má rekja 40% bókabannanna til
lagabreytinga eða pólitísks þrýst-
ings af hendi ráðamanna ríkjanna.
Samtökin telja að a.m.k. 50 hópar
beiti sér markvisst fyrir bókabönn-
um í landinu og noti samfélagsmiðla
sem vopn í baráttu sinni. Um 73%
þessara samtaka voru stofnuð 2021.
Í skýrslu PEN í Bandaríkjunum
er bent á að bókabönn séu í eðli sínu
ólýðræðisleg þar sem lítill hópur úti-
loki efni fyrir þorra almennings sök-
um þess að það falli minnihlutanum
ekki í geð. „Þetta hefur skaðleg áhrif
á nemendur sem eiga rétt á því að
hafa aðgang að fjölbreyttu efni,“
eins og segir í skýrslu PEN í Banda-
ríkjunum sem lesa má á pen.org.
Bókabönn færast í
vöxt í Bandaríkjunum
- 1.648 titlar bannaðir á aðeins einu ári
Morgunblaðið/Styrmir Kári
Bann Bókabönn frá júní 2021 til júlí
2022 ná til yfir fimm þúsund skóla.
Tónskáldið Her-
dís Stefánsdóttir
semur tónlist við
næstu kvikmynd
leikstjórans M.
Night Shyamal-
an, Knock at the
Cabin. Herdís
greindi frá þessu
í gær á samfé-
lagsmiðlinum
Instagram og
skrifaði á ensku að loksins gæti
hún sagt frá því að hún væri að
semja tónlist við fyrrnefnda kvik-
mynd og að hún væri væntanleg í
kvikmyndahús í febrúar á næsta
ári. Með helstu hlutverk í myndinni
fara Jonathan Groff, Dave Bautista
og Rubert Grint en sá síðastnefndi
er hvað þekktastur fyrir að leika
Ron Weasley í kvikmyndunum um
Harry Potter. Í Knock at the Cab-
in segir af fjölskyldu sem tekin er í
gíslingu í kofa einum úti í skógi og
ætlast gíslatökumennirnir til þess
að hún afstýri heimsendi. Shya-
malan vakti fyrst athygli með kvik-
mynd sinni The Sixth Sense árið
1999.
Semur fyrir Shyamalan
Herdís
Stefánsdóttir
Gunnhildur Einarsdóttir hörpuleik-
ari og Matthias Engler slagverks-
leikari koma fram á tónleikum í
Hafnarborg á morgun, sunnudag,
kl. 20 og eru þeir á dagskrá tón-
leikaraðarinnar Hljóðön. Yfirskrift
tónleikanna er „Ernste Musik“ eða
„alvarleg tónlist“ á íslensku og á
efnisskránni verk sem eru allt frá
því að vera einbeitt og alvarleg í
efnistökum sínum yfir í verk sem
„vinna á gáskafullan og óræðan
hátt með þann alvarleika sem svo
oft einkennir heim samtíma-
tónlistar“, eins og segir í til-
kynningu.
Frumflutt verður nýtt verk eftir
Gunnhildi sem hún samdi fyrir tón-
leikana og má einnig heyra tónlist
eftir Luciano Azzigotti, Matthias
Kaul, Gérard Grisey og Simon
Steen-Andersen og fleiri. Gunn-
hildur og Matthias eru staðar-
listamenn tónleikaraðarinnar
Hljóðön starfsárið 2022-2023 og
munu koma aftur fram á vortón-
leikum í apríl á næsta ári.
Alvarleg tónlist
leikin í Hljóðön
Dúó Matthias Engler slagverksleikari og
Gunnhildur Einarsdóttir hörpuleikari.
Vættatal nefnist samsýning Arn-
gríms Sigurðssonar og Matthíasar
Rúnars Sigurðssonar sem opnuð
verður í dag kl. 16 í Ásmundarsal.
Má á henni sjá nýjar höggmyndir
Matthíasar og ný olíumálverk Arn-
gríms við hljóðheim Kraftgalla.
„Verkin eru ólík að efnistökum
en tengjast innbyrðis á þann hátt að
í hverju þeirra kemur fyrir ímynd-
uð vera, eða vættur. Saman mynda
verkin því einskonar vættatal. Sum-
ar verurnar minna á eitthvað
kunnuglegt eins og kött eða letidýr
en aðrar eru óræð skoffín sem hafa
fengið að skríða fram í rólegheit-
unum með pensilpoti eða juði fræsi-
tannar,“ segir í tilkynningu.
Kraftgalli er tónlistarverkefni
Arnljóts Sigurðssonar sem í tilefni
sýningarinnar vann hljóðmynd sem
er sett saman úr fjögurra rása kass-
ettuupptökum og tilhöggnum hljóð-
um sem kallast á við hina sjálf-
sprottnu vætti sýningarinnar, eins
og því er lýst.
Sýningin Vættatal í Ásmundarsal
Sýna Arngrímur og Matthías.
Breski rithöf-
undurinn Hilary
Mantel er látin,
70 ára að aldri.
Samkvæmt frétt
The Guardian
lést hún á
fimmtudag
„skyndilega en
með friðsælum
hætti, umkringd
sínum nánustu“.
Mantel vann Booker-verðlaunin
tvisvar, fyrst fyrir skáldsöguna
Wolf Hall (2009), þar sem hún
fjallaði um hvernig Thomas Crom-
well komst til valda við hirð Hinriks
VIII., og síðan fyrir framhald bók-
arinnar sem nefnist Bring Up the
Bodies (2012). Fyrir þá bók hlaut
hún einnig Costa-bókaverðlaunin
2012. Þriðja bók Cromwell-þríleiks-
ins, The Mirror & the Light, kom út
2020 og komst á langlista Booker-
verðlaunanna. Ben Hamilton, sem
var umboðsmaður Mantel allan fer-
il hennar, segir það mikinn heiður
að hafa fengið að vinna með Mantel
enda hafi hún verið einn merkasti
höfundur samtímans.
Hilary Mantel látin, 70 ára að aldri
Hilary Mantel