Læknaneminn


Læknaneminn - 01.09.1982, Qupperneq 10

Læknaneminn - 01.09.1982, Qupperneq 10
Tafla I. TengslmillipH og[H+] pH=-log [H_)_]. [H_|_] er mælt í nanoequivalent/Iiter (neq/1). nanoequivalent= 10‘9 equivalent. pH 7.40=40neq/l[H+] pH 7.00= 100neq/l [H+] pH 0.01=ca. 1 neq/1 [H+] á bil- inu 7.28-7.4, en gildir til grófari útreikninga fyrir bilið 7.10-7.50. Dæmi: pH 7.10=70 neq/1 pH 7.30=50 neq/1 pH 7.50=30 neq/1 Tafla 1 sýnir tengslin á milli pH og [H+]. Með því að nota [H+] í stað pH er því hægt að losna við loga- rithma úr jöfnunni. Tafla II Sýru-basa truflanir Metabolisk acidosa ókompenseruð kompenseruð að hluta kompenseruð Metabolisk alkalosa ókompenseruð kompenseruð að hluta kompenseruð Respiratorisk acidosa ókompenseruð kompenseruð að hluta kompenseruð Respiratorisk alkalosa ókompenseruð kompenseruð að hluta kompenseruð Hækkuná[H+] nefnistödr/oíaen Iækkun alkalosa. [H+] getur hækkað af tveimur ástæðum: 1) Hækkun á PaC02. Petta skeður vegna lungnabilunar og því nefnd respiratiorisk acidosa. 2) Lækkun á [HC03~]. Þetta skeður vegna breytinga á metabolisma, því nefnd metabolisk acidosa. [H+] getur einnig lækkað af tveimur ástæðum: l)Lækkun á PaC02. Þetta skeður vegna of mikill- ar öndunar (hyperventilationar) og því nefnd respiratorisk alkalosa. 2) Hækkun á [HC03~] af metabolisk- um toga, því nefnd metabolisk alka- losa. Líkaminn reynir að leiðrétta alla truflun á [H + ] og er það nefnd kompensation. Hækki PaC02 kom- penserum við með því að hækka [HC03-] o.s.frv. Við algjöra kom- pensation er [H+] eðlileg þrátt fyrir óeðlileg PaC02 og [HC03~]. Við [H+] PaC02 [hco3-] hækkað eðlilegt lækkað hækkað lækkað lækkað eðlilegt lækkað lækkað lækkað eðlilegt hækkað lækkað hækkað hækkað eðlilegt hækkað hækkað hækkað hækkað eðlilegt hækkað hækkað hækkað eðlilegt hækkað hækkað lækkað lækkað eðlilegt lækkað lækkað lækkað eðlilegt lækkað lækkað kompensation að hluta er [H+] færð nær eðlilegu marki vegna breytinga á PaC02 eða[HC03-]. Tafla II sýnir allar hugsanlegar breytingar á sýru-basa jafnvægi. Af töflunni sést að gildi við kompenser- aða metaboliska acidosu líta alveg eins út og við kompenseraða respi- ratoriska alkalosu. Ekki er hægt að skera úr af tölunum einum um hvora tegund sýru-basa trullunar er að ræða. Til þess að geta þetta þurfum við kliniskar upplýsingar. Sé sjúkl- ingur t.d. talinn hraustur en stressað- ur húsbyggjandi er þetta Iíklegast kompenseruð respiratorisk alkalosa, en sé hann t.d. með langvinna nýrna- bilun trúlega kompenseruð nietabol- isk acidosa. Tafla II sýnir einnig að gildi við kompenseraða respirator- iska acidosu og kompenseraða meta- boliska alkalosu eru eins. Þetta er hins vegar minna vandamál að þekkja sundur þar sem öndunarniiö- stöðin er afar treg til að kompensera metaboliska alkalosu með því að hækka pC02. Það skeður ekki fyrr en [HC03'] er orðin mjög há, komin yfir 40 meq/I og það verður aldrei fullkomin kompensation. Nokkur hugtök konta fyrir í sam- bandi við sýru-basa jafnvægi sem rétt er að kunna skil á: Raunverulegt bikarbónat er reikn- að út frá mældu H+ og PaC02 eftir jöfnu Hendersonsog Hasselbachs: [HC03-] = PaCO,x24 IH^Í Standard bikarbónat er það bikar- bónat sem blóðið inniheldur ef það er mettað í tonometer með C02 í 40 Torr. Þetta má reikna út: [HC03-] = 40x24 irr+T Buffer base: Auk bikarbónats verka eggjahvítuefni í blóði (album- in, globulin, hemoglobin) sem stuð- púðar (buffer). Hlutur þessara stuð- 8 LÆKNANEMINN 3‘4/,»2 - 35. árg.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68

x

Læknaneminn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknaneminn
https://timarit.is/publication/1885

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.