Læknaneminn - 01.10.1991, Síða 40

gert er ídag. Slík aðgerð er hættuminni og þolist
mun betur en opin brjóstholsaðgerð (19) (sjá
nánar síðar).
b) Stöðugur loftleki. Langoftast stöðvast lekinn eftir
nokkurradagameðferð með kera. í 3-4% tilvika
heldur lekinn þó áfram (13). Ef loftlekinn
stendur lengur en u.þ.b. 4 daga er yfirleitt gripið
til aðgerðar, sérstaklega eflekinnermikill (16).
Hafi sjúklingurinn alvarlegan lungnasjúkdóm
er yfirleitt beðið lengur (oft 2-3 vikur.), enda
aðgerð hjá slíkum sjúklingum oft hættuleg.
c) Loftbrjóst báðum megin. Mjög sjaldgæft er að
sjúklingur greinist samtímis með loftbrjóst
báðum megin (14). Yfirleitt verður það þegar
loft á greiða leið milli fleiðruhola, þ.e.
sjúklingurinn hefur loftbrjóst öðru megin sem
lekur yfir í hitt fleiðruholið. Hins vegar er mjög
sjaldgæft að lungnablöðrur rofni samtímis
beggja vegna enda þótt blöðrurnar sé oft að finna
á báðum lungum. Ef saga er um loftbrjóst
báðum megin skal alltaf gera skurðaðgerð til að
fyrirbyggja endurtekningu, enda þá um
lífshættulegt ástand að ræða. Sama gildir um
loftbrjóst hjá sjúklingi sem aðeins hefur eitt
lunga (og fær loftbrjóst þeim megin).
d) Stórar loftblöðrur sjást á lungnamynd. Þetta er
sjaldgæft en þegar slíkar blöðrur sjást er hætt við
að þær leki öðru sinni og því sjálfsagt að
fjarlægja þær með aðgerð.
e) Fylgikvillar loftbrjósts til staðar. Ef sjúklingur
hefur í fleiðruholinu auk lofts, blóð
(hemothorax) eða sýkingu (empyema) er oft
ástæða til aðgerðar.
f) Starf sjúklings og búseta. Flugmenn og kafarar
geta ekki hætt á það starfs síns vegna að fá
loftbrjóst öðru sinni. Er því iðulega gerð aðgerð
á þessum hópi sjúklinga eftir fyrsta loftbrjóst.
Svipaðar ástæður geta legið til grundvallar ef
sjúklingar búa einangraðir langt frá
læknisþjónustu.
Aðgerðirnar eru einkum þrenns konar:
A. Kírúgísk pleurodesis með opinni
brjóstholsaðgerð (thoracotomy). (18)
1. Pleural abrasion
Pleura parietalis er röspuð með sandpappír eða
þurri grisju uns blæðir úr henni. Þegar sárið grær
myndast samvextir við pleura visceralis sem koma í
veg fyrir samfall lungans. Reynteraðraspa sem mest
af pleura parietalis nema h vað fleiðrunni yfir þindinni
er hlíft. Venjulega eru Iungnablöðrur á lungnatoppi
fjarlægðar í aðgerðinni. Sami árangur fæst og með
pleurectómíu en fylgikvillar eru fleiri í pleurectomíu
og sjúklingar lengur að jafna sig (2). Helstu
fylgikvillareru “fibrothorax”, blæðing í fleiðruhol og
Horner's syndrome og sjást í innan við 3% tilfella (3).
2. Pleurectomía
Hér er pleura parietalis flett af í stað þess að
raspa hana eins og gert er í pleural abrasion. Yfirleitt
er þá einnig saumað eða heft fyrir lugnablöðrurnar.
B. Kírúgísk pleurodesis með brjóstholssjá
í gegnum svokallaða brjóstholssjá má koma af
stað samvaxtamyndun með því að erta pleura
parietalis mekanískt eða kemískt (19). Einnig kemur
til greina að smyrja pleura parietalis með eins konar
vefjalími (t.d. Tisseel). Auk þess má í gegnum
brjóstholssjá snara lungnablöðrur á toppi lungans eða
hefta yfir þær með sérstakri heftibyssu sem gengur í
gegnum sjána. Þessi aðferð til meðferðar við
Ioftbrjósti þolist vel. Hún er sársaukaminni en opin
brjóstholsaðgerð og álíka sársaukafull og kemísk
pleurodesis en sennilega mun áreiðanlegri þegar til
lengri tíma er litið.
C. Kemísk pleurodesis
Þriðji valkosturinn er kemísk pleurodesis (20).
Örvefsmyndun og samvöxtum er komið af stað í
mesoþelinu með því að sprauta inn í fleiðruholið (t.d.
í gegnum brjóstholskera) ertandi efnum eins og t.d.
38
LÆKNANEMINN 2 1991 44. árg.