Læknaneminn - 01.10.1991, Síða 43

Læknaneminn - 01.10.1991, Síða 43
Viðvarandi lungnaháþrýstingur í nýburum Hróðmar Helgason og Gestur Pálsson læknar Barnaspítali Hringsins Landspítalinn Á árinu 1969 lýstu Gersony og samverkamenn hans nokkrum nýburum sem fengu væga öndunarörðugleika og urðu bláir skömmu eftir fæðingu. Öll þessi börn voru með mjög háan þrýsting í lungnaslagæð og merki um hægra-til-vinstra shunt blóðs um blóðrás sem eingöngu á að vera opin fyrir fæðingu, þ.e. á milli gátta (patent foramen ovale) og um opna fósturæð (ductus arteriosus). Eðli þessarar blóðrásartruflunar leiddi til þess að ástandið var nefnt “viðvarandi fósturblóðrás” (persistent foetal circulation) sem síðar var breytt í “viðvarandi lungnaháþrýstingur nýbura” (Persistent pulmonary hypertension ofthe newborn, PPHN), sem lýsir betur undirliggjandi vandamáli. Meingerð Fyrirfæðingu eru lungu fóstursins samfallin og mótstaða gegn blóðflæði um lungnablóðrás mjög há þannig að blóðið þarf að komast framhjá lungunum um op á milli gátta og um fósturæð til að eiga greiða leið að fylgjunni sem sér um súrefnisflutning til fóstursins. Við fæðingu þenjast lungun út, mótstaðan í lungnablóðrás minnkar mjög mikið og lítið mettað blóð streymir til lungnanna. í börnum með PPHN lækkar mótstaðan í lungnablóðrásinni ekki og þrýstingur í lungnaslagæð verður þess vegna áfram hár. Blóðið fer því fram hjá lungunum, frá lungnaslagæð urn fósturæð lil ósæðar og um foramen ovale, frá hægri gátt til vinstri gáttar. Að auki veldur há mótstaða í lungnablóðrás auknu álagi á hægri slegilinn, hærra hægra ventriculer afterload sem aftur leiðir til aukinnar myocardial súrefnisnotkunar. Blóðflæðistruflun til subendo- cardial svæða í hægri slegli og í posterior hluta vinstri slegils kemur svo í kjölfarið og getur leitt til hjartabilunar. Stundum er mótstaða í lungnablóðrás hækkuð um stundarsakir eftir fæðingu og er ástandið þá afleiðing ákveðins sjúkdóms. Þannig geta sýkingar (sepsis eða lungnabólga) hjá nýburum leitt til PPHN. I dýratilraunum hefur verið sýnt fram á að aktífur samdráttur í lungnaslagæðum tengist hækkun á plasma thromboxan og er að nokkru hægt að koma í veg fyrir þessi áhrif með því að nota prostaglandin inhibitora. Þá hefur einnig verið sýnt fram á samdráttur sléttra æða í lungnaslagæðum á sér stað er fósturhægðir (meconium) fara ofan í lungu nýbura og valda lungnabólgu. Ekki er með öllu ljóst á hvern hátt þetta gerist, sennilegast er að vasoaktíf efni losni frá fósturhægðum en hitt er einnig mögulegt að meconium hafi bein áhrif á æðarnar, framkalli samloðun blóðflaga sem aftur leiðir til losunar thromboxans (sbr að ofan). Þessu til stuðnings hefur verið sýnt fram á blóðflöguköggla í microblóðrás lungna hjá börnum sem hafa látist vegna innöndunar fósturhægða (Meconium aspiration syndrome). Líffærafræðilegafbrigðilungnablóðrásar geta einnig leitt til þess að PPHN nái að eiga sér stað. Annars vegar getur verið um að ræða hreinan vanþroska lungna eins og t.d. við lungna hypoplasiu. LÆKNANEMINN 2 1991 44. árg. 41
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Læknaneminn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknaneminn
https://timarit.is/publication/1885

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.