Læknaneminn - 01.04.2021, Side 31

29 Slagsmál við tímann
Tafla 3: Slagheilkenni
*Þegar lokun á hryggslagæð verður vegna flysjunar þá er verkur aftan til í hnakka og hálsi algengur.
Lateral medullary syndrome
Lokun á hryggslagæð* eða aftari neðri
hnykilslagæð í mænukylfu
Tap á stungu- og hitaskyni fyrir neðan háls gagnstæðum megin vegna skaða á hliðlægri
mænu- og stúkubraut (lateral spinothalamic tract). Tap á stungu- og hitaskyni sömu megin
í andliti vegna skaða á kjarna fimmtu heilataugar. Svimi (vertigo), tvísýni, augntin
(nystagmus) og ógleði vegna skaða á kjarna áttundu heilataugar. Horner heilkenni sömu
megin vegna skaða á taugaþráðum semjuhluta (sympathetic tract) sem lýsir sér með
ljósopsþrengingu (miosis), lokbrá (ptosis) og svitaleysi (anhidrosis). Hæsi, kyngingartregða
(dysphagia), hiksti, lömun í góm og raddbandi sömu megin og skertur kokreflex vegna
skaða á þráðum níundu og tíundu heilataugar. Óregluhreyfing í útlim sömu megin vegna
skaða á brautum til litla heila.
Medial medullary syndrome
Lokun á litlum greinum frá hryggslagæð eða
hjarnabotnsslagæð í mænukylfu
Máttminnkun og tap á stöðu- og titringsskyni í gagnstæðum hand- og fótlegg.
Máttminnkun og rýrnun í tungu sömu megin.
Heilkenni ördreps
Hrein máttminnkun
(Pure motor)
Litlar greinar miðhjarnaslagæðar eða
hjarnaslagæðar
Máttminnkun í gagnstæðum líkamshelmingi vegna skaða á djúphnoðum eða hné á
innhýði. Máttminnkun er jöfn í andliti, hendi og fæti.
Hreint skyntap
(Pure sensory)
Litlar greinar miðhjarnaslagæðar eða aftari
hjarnarslagæðar
Skyntap í gagnstæðum líkamshelming vegna skaða á stúku. Skyntapið er jafnt í andliti,
hendi og fæti
Máttminnkunn og skyntap (Sensorimotor)
Litlar greinar miðhjarnaslagæðar
Máttminnkun og dofi í gagnstæðum líkamshelming vegna skaða á stúku eða aftari legg
innhýðis. Þessar breytingar eru jafnt í andliti, hendi og fæti.
Óregluhreyfing og helftarlömun
(Ataxic hemiparesis)
Litlar greinar miðhjarnaslagæðar eða
hjarnabotnsslagæðar
Máttminnkun í gagnstæðum líkamshleming og óregluhreyfing í útlimum sem skýrist
ekki eingöngu af máttminnkun vegna skaða á aftari legg innhýðis eða brú.
Þvoglumæli og klaufska í hendi
(Dysarthria-clumsy hand)
Litlar greinar hjarnabotnsslagæðar
Þvoglumælgi og klaufska í gagnstæðri hendi vegna skaða á brú.
Horfur
Ef ekki tekst að koma blóðflæði aftur á
þegar um heilaslag er að ræða má búast við
klínískri versnun hjá um $órðungi sjúklinga
vegna ágangs blóðþurrðar, heilabjúgs,
blæðingar í drep og jafnvel endurtekinnar
blóð þurrðar. Í ljósi þess er ráðlagt að fylgjast
náið með slagsjúklingum á sérhæfðri
slageiningu.21 Alvarlegasti fylgikvilli
segaleysandi meðferðar er heilablæðing sem
kemur fram hjá rúmum 6% og er þess vegna
þörf á ströngu eftirliti á fyrsta sólarhring
eftir meðferð.47 
Langtímahorfur sjúklinga eftir blóð-
þurrðarslag eru misjafnar og ráðast af
ýmsum þáttum, til að mynda aldri, alvar-
leika slags, undirgerð þess og fyrra heilsu-
fari. Samkvæmt lýðgrundaðri rannsókn
á færni, lifun og endurkomu slags hjá
sjúklingum eftir fyrsta blóðþurrðarslag í
Rochester, Minnesota, hafa sjúklingar með
ördrep gjarnan mildari einkenni og betri
útkomu. Rannsóknin leiddi einnig í ljós að
sjúklingar með segarek frá hjarta hafa lakara
heilsufar fyrir slag, alvarlegri slageinkenni
og verri færni eftir slag. Líkur á öðru slagi
innan 30 daga eru mestar hjá sjúklingum
með slag vegna stóræðasjúkdóms.59
Lokaorð
Blóðþurrðarslag er algengur og alvarlegur
sjúkdómur sem getur haft víðtæk áhrif á
lífsgæði og færni fólks. Síðastliðin ár hafa
miklar framfarir átt sér stað með tilkomu
segaleysandi meðferðar og segabrottnáms.
Fyrstu viðbrögð við upphaf blóðþurrðarslags
skipta sköpum þannig að draga megi úr
alvarleika þeirra. Þessum tíma er vel varið
þó hann sé kapphlaup við tímann. Það er
því mikilvægt að hafa augun opin fyrir
einkennum slags og að koma sjúklingum
sem fyrst í viðeigandi meðferð.