Læknaneminn - 01.04.2021, Síða 43

41 HPV bólusetning óháð kyni á Íslandi
Heimildir
1. Embætti landlæknis. HPV-veiran (Human
Papilloma Virus). 2019 [Sótt þann 26.
febrúar 2021]. Aðgengilegt á: https://
www.landlaeknir.is/smit-og-sottvarnir/
smitsjukdomar/sjukdomur/item17727/
HPV-veiran-(Human-Papilloma-Virus).
2. Braaten KP, Laufer MR. Human
Papillomavirus (HPV), HPV-Related
Disease, and the HPV Vaccine. Rev
Obstet Gynecol. 2008;1(1):2-10.
3. Wang CJ, Palefsky JM. Human
Papillomavirus (HPV) Infections and the
Importance of HPV Vaccination. Curr
Epidemiol Rep. 2015;2(2):101-9.
4. WHO-IARC. List of classifications by
cancer sites with sufficient or limited
evidence in humans, IARC Monographs
Volumes 1-129. [Sótt þann 14. júní 2021].
Aðgengilegt á: https://monographs.iarc.
who.int/wp-content/uploads/2019/07/
Classifications_by_cancer_site.pdf
5. Egelkrout EM, Galloway DA. The Biology
of Genital Human Papillomaviruses. In:
Holmes KK, Sparling PF, Stamm WE, Piot
P, Wasserheit JN, Corey L, et al., editors.
Sexually Transmitted Diseases. 4th ed.
New York: The McGraw-Hill Companies;
2007. p. 463-87.
6. Castellsagué LX, Alemany L, Quer
M, Halec G, Quiros B, Tous S, et al.
HPV involvement in head and neck
cancers: comprehensive assessment
of biomarkers in 3680 patients. J Natl
Cancer Inst. 2016;6:403.
7. Verheijen RHM, Mahmood T, Donders
G, Redman CWE, Wood P. EBCOG
position statement: Gender neutral
HPV vaccination for young adults.
Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol.
2020;246:187-9.
8. Serrano B, Brotons M, Bosch FX, Bruni L.
Epidemiology and burden of HPV-related
disease. Best Prac Res Clin Obstet
Gynaecol. 2018;47:14-26.
9. Daling JR, Sherman KJ. Relationship
between human papillomavirus infection
and tumours of anogenital sites
other than the cervix. IARC Sci Publ.
1992;119:223-41.
10. Carter JJ, Madeleine MM, Shera K, Schwartz
SM, Cushing-Haugen KL, Wipf GC, et al.
Human papillomavirus 16 and 18 L1 serology
compared across anogenital cancer sites.
Cancer Res 2001;61(5):1934-40.
11. Partridge JM, Koutsky L. Genital human
papillomavirus infection in men. Lancet
Infect Dis. 2006;6(1):21-31.
12. Aguilar LV, Lazcano-Ponce E, Vaccarella
S, Cruz A, Hernández P, Smith JS,
et al. Human papillomavirus in men:
Comparison of different genital sites. Sex
Transm Infect 2006;82(1):31-3.
13. Burd EM. Human papillomavirus and
cervical cancer. Clin Microbiol Rev.
2003;16(1):1-17.
14. Chaturvedi AK, Engels EA, Anderson WF,
Gillison ML. Incidence trends for human
papillomavirus-related and -unrelated oral
squamous cell carcinomas in the United
States. J Clin Oncol. 2008;26:612-9..
15. Fakhry C, Westra WH, Li S, Cmelak A,
Ridge JA, Pinto H, et al. Improved survival
of patients with human papillomavirus-
positive head and neck squamous cell
carcinoma in a prospective clinical trial. J
Natl Cancer Inst. 2008;100:261-9.
16. Kreimer AR, Clifford GM, Boyle P,
Franceschi S. Human papillomavirus
types in head and neck squamous cell
carcinomas worldwide: a systematic
review. Cancer Epidemiol Biomarkers
Prev. 2005;14:467-75.
17. Gunnarsdóttir ER. Endurkomutíðni,
meðferð og horfur sjúklinga með
krabbamein á höfði og hálsi á Íslandi 2009-
2016. Reykjavík: Háskóli Íslands. 2019.
18. Gillison ML, Chaturvedi AK, Anderson
WF, Fakhry C. Epidemiology of Human
Papillomavirus–Positive Head and Neck
Squamous Cell Carcinoma. J Clin Oncol.
2015;33(29):3235-42.
19. Vigneswaran N, Williams MD.
Epidemiologic trends in head and
neck cancer and aids in diagnosis.
Oral Maxillofac Surg Clin North Am.
2014;26(2):123-41.
20. Schiller JT, Castellsagué X, Garland
SM. A review of clinical trials of human
papillomavirus prophylactic vaccines.
Vaccine. 2012;30 Suppl 5(0 5):F123-38.
21. Cheng L, Wang Y, Du J. Human
Papillomavirus Vaccines: An Updated
Review. Vaccines (Basel). 2020;8(3):391.
22. Lyfjastofnun. Sérlyfjaskrá 2021 [Sótt
þann 14. mars 2021]. Aðgengilegt á: www.
serlyfjaskra.is.
23. Harper DM, Franco EL, Wheeler CM,
Moscicki A-B, Romanowski B, Roteli-
Martins CM, et al. Sustained efficacy
up to 4·5 years of a bivalent L1 virus-
like particle vaccine against human
papillomavirus types 16 and 18: follow-up
from a randomised control trial. Lancet.
2006;367(9518):1247-55.
24. Schwarz TF, Huang L-M, Valencia A,
Panzer F, Chiu C-H, Decreux A, et al. A
ten-year study of immunogenicity and
safety of the AS04-HPV-16/18 vaccine in
adolescent girls aged 10-14 years. Hum
Vaccin Immunother. 2019;15(7-8):1970-9.
25. Einstein MH BM, Levin MJ, Chatterjee
A, Fox B, Scholar S, et al. . Comparison
of the immunogenicity of the human
papillomavirus (HPV)-16/18 vaccine and
the HPV-6/11/16/18 vaccine for oncogenic
non-vaccine types HPV-31 and HPV-45
in healthy women aged 18-45 years. Hum
Vaccin 2011;7(12):1359-73.
HPV tengdu sjúkdóma með í reikninginn
getur orðið vanmat á raunverulegu gildi
bólu setningar óháð kyni. Þörf er á betri
rann sóknum sem sýna fram á raunverulega
hagkvæmni HPV bólusetningar óháð kyni.37
Áhrif á heilsufarslegan ójöfnuð
Í ríkjum þar sem HPV bólusetning er í boði
fyrir ungar konur, fá karlar sem stunda
kynlíf með konum óbeina verndun gegn
HPV vegna þess að bólfélagi viðkomandi
gæti verið bólusettur.48 Karlar sem stunda
kyn líf með körlum fá ekki þessa óbeinu
vernd frá bólusetningaráætlunum sem
eru sniðnar fyrir ungar konur. Með því að
bólu setja einungis stúlkur gerir samfélagið
ekki ráð fyrir körlum sem stunda kynlíf
með körlum.48 Engin gögn liggja fyrir um
áhrif bólusetningarinnar á heilsufarslegan
ójöfnuð. Talið er að bólusetning óháð kyni
geti dregið úr heilsufarslegum ójöfnuði með
því að lækka sjúkdómsbyrði HPV tengdra
sjúk dóma hjá drengjum og körlum.37
Samantekt og lokaorð
Fyrsta markmið með bólusetningu gegn
HPV ætti að vera að fyrirbyggja legháls-
krabbamein. Þessu markmiði er best náð
með því að bólusetja stúlkur áður en þær
byrja að stunda kynlíf. Vestræn ríki ættu
ekki að he$a bólusetningu drengja fyrr en
aðgengi að bóluefni fyrir stúlkur á svæðum
þar sem leghálskrabbamein er algengasta
krabba mein meðal kvenna er tryggt.
Bólu setning óháð kyni þarf að skoða á
grund velli sjúkdómsbyrðar, kynhegðunar,
jafnréttis og hagkvæmni hvers lands.
Þegar bólusetningarþekja meðal stúlkna er
yfir 80% er kynhlutlaus bólusetning sem
inniheldur drengi ekki eins hagkvæm. Þörf
er á frekari rannsóknum um hagkvæmni
HPV bólusetningar óháð kyni. Vandasamt er
að yfirfæra niðurstöður heilsuhagfræðilegra
útreikninga annarra landa yfir á Ísland,
þar sem hagkvæmni þarf að vera metin
með tilliti til aðstæðna í hverju landi fyrir
sig. Á þessum forsendum teljum við að
endurmeta eigi þörf á HPV bólusetningu
óháð kyni á Íslandi, þá sérstaklega fyrir
karla sem stunda kynlíf með körlum og fyrir
ónæmisbælda einstaklinga sem gætu haft
gagn af bólusetningunni. 
Þakkir
Sérstakar þakkir fær Brynja Ármannsdóttir
sérfræðilæknir í sýkla- og veirufræði fyrir
ómetanlega leiðsögn og aðstoð við skrifin,
Kamilla Sigríður Jósefsdóttir barna-
smitsjúkdómalæknir hjá Embætti Land-
læknis fyrir ýmsar upplýsingar og Helgi
Birgisson yfirlæknir krabbameinsskrár fyrir
aðstoð og upplýsingar.