Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1989, Síða 108

Stafafura með könglakippu, sem þroskast 1989. Mynd:
Þórarinn Benedikz, sept. 1988.
kól lítið sem ekkert í sama uppeldisreit og sama
er að segja um plöntur, sem uxu upp af fræi frá
Homer í Alaska.
Um val þeirra klóna, sem notaðir eru til fræ-
ræktarinnar á Taraldseyju má ýmislegt segja.
Ljóst er að í mörgum tilvikum hefir skort á áreið-
anlegar heimildir um uppruna þeirra og vöxt.
Flestir þeirra koma frá sama svæði í Alaska, þ.e.
- við Prince William Sound - og er því sennilegt
að blómgunartími klónanna skarist verulega.
Hinsvegar má deila um það, að valin skuli móð-
urtré fyrir sitkagreni á Hallormsstað, sem ekki
getur talist kjörsvæði fyrir þá trjátegund. Þá
vaknar sú spurning hvort rétt sé að veðja á einn
stofn sitkagrenis fyrir allt landið, þar sem tölu-
verður munur er á veðurfari milli landshluta.
Sennilegra er að mismunandi kvæmi sitkagrenis
henti hverjum landshluta.
Af þessu má ráða, að of lítið hcfur verið byggt
á kvæmarannsóknum og fyrir einn landshluta
skortir þær alveg - það er í lágsveitum Suður-
lands. Því er mjög brýnt, að leggja út fleiri kvæma-
tilraunir og þá sérstaklega í þeim héruðum, þar
sem sitkagreni mun verða ræktað í stærri stíl.
Kemur því sterklega til greina að frostþolprófa
sitkagrenikvæmin (í loftslagsskápi).
Vera kann að of geyst hafi verið farið í stofnun
frægarðanna á Taraldseyju og Gunnarshólma.
Efalaust hefði það verið vænlegri leið að rækta
fyrst hér upp stofna fyrrgreindra tegunda, og
annarra þeirra trjátegunda, sem borið hafa
þroskað fræ, og þannig fá fram erfðabreytileika
þeirra. Slíkir stofnar eru kallaðir „land races“ á
ensku.
Ræktun slíkra stofna er auðfarnasta leiðin til
að fá fram skjótan og aukinn vöxt trjátegunda,
ásamt auknum gæðum þeirra. En til þess að ná
tilætluðum árangri þarf að uppfylla viss skilyrði.
Þau helstu eru þessi:
1. Við val á kvæmi til framhaldsræktunar skal
þess gætt, að það hafi aðlagast íslenskum vaxt-
arskilyrðum.
2. Þá skal velja kvæmi sem hefir sem breiðast
erfðaupplag, þ.e.a.s. vaxið upp af fræi sem
hefir verið safnað af mörgum móðurtrjám -
helst nokkrum hundruðum trjáa.
3. Að skógarteigar (gróðursetningar) þeir, þar
sem móðurtré stofnsins eru valin, séu sem
stærstir - helst fleiri hundruð ha að stærð.
Þetta skilyrði er erfitt að uppfylla hér á landi,
þar sem skógrækt hér er smá í sniðum. Við
verðum því að láta okkur nægja minna úrval
móðurtrjáa en gerist í skógarlöndum.
Aukinn fjöldi móðurtrjáa dregur úr líkum á
„skyldleikaræktun‘% en meðal flestra trjáteg-
unda er æxlun milli náskyldra einstaklinga
talin óæskileg, enda eru afkvæmi þeirra oftast
lakari en afkvæmi fjarskyldra trjáa.
4. Velja skal aðeins albestu einstaklingana sem
móðurtré.
Eins og að líkum lætur hafa komið fram ýmsar
efasemdir um ágæti íslensku fræekranna í Noregi,
og það ekki að ástæðulausu.
Því ber brýna nauðsyn til, að hafin verði sem
106
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1989