Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1989, Blaðsíða 50

grasasöfnum, en hann beitti fullkomnustu rann-
sóknaraðferðum sem völ var á.
ALASKAVÍÐIR ER DÁLÍTIÐ SÉRSTAKUR
Sé litið nánar á alaskavíði, þá er hann mjög
auðþekkjanlegur frá öðrum víðitegundum af
áþekkri stærð í heimkynnum sínum.
Öruggast er að greina hann á þéttri hvítri hár-
flókabreiðu sem klæðir neðra borð blaðanna allt
þar til þau falla að hausti. Þó er önnur tegund á
sömu slóðum sem svipar til alaskavíðis hvað fyrr-
téð einkenni snertir. Þetta er Salix candida - bjart-
víðir. Hann er þó allur smágerðari í vexti. Verður
sjaldan hærri en rösklega 2 m, og er með mun
mjórri, aðeins niðurorpin blöð, sem framan af
eru silfurhærð á efra borði. Auk þess er hann
mjög staðbundinn og tiltölulega óvíða, bæði í
Alaska og Yukon. Heimahagar bjartvíðis eru
eingöngu inni á meginlandi Alaskafylkis, aðal-
lega við Yukon- og Tananafljót. Austast í Asíu
finnst svo önnur skyld og áþekk tegund, S. krylo-
vii, en þar gætir einnig alaskavíðis.
RÖÐUNí BÁSA
Lesendum kann nú líklega að finnast þetta
orðið all-langdregið mál sem farið sé að fjarlægj-
ast heldur um of inntak greinarinnar, víðiefnivið-
inn frá 1963 og fyrri árum. Hvað þetta málefni
varðar þá hef ég verið að glugga í prófritgerð sem
Sigríður Eiðsdóttir, garðyrkjufræðingur, ritaði
um alaskavíði á Tumastöðum haustið 1987, en
hún var þá nemandi á Garðyrkjuskóla ríkisins og
starfaði sem verknemi á Tumastöðum um sumar-
ið. I ritgerðinni gefur Sigríður þokkalega lýsingu
á Öllum framantöldum víðiarfgerðum sem eru í
framboði. Það sem hér fer á eftir, er skoðun mín
út frá þeim lýsingum, svo og takmörkuðum eigin
athugunum að undanförnu á efniviðnum. S-1
kvæmið frá Skilak Lake er Salix alaxensis, þ.e.
tegundin sjálf. Sama gildir um S-2 A frá Copper
River Delta, S-3 A og S-3 B frá söfnunarsvæðinu
við Miles Lake. Öll koma þau vel heim við teg-
undalýsingu alaskavíðis.
Klónarnir S-2 B frá Copper River Delta og S-3
frá Miles Lake tilheyra augljóslega afbrigðinu S.
alaxensis var. longistylis. Eru alls engir kynblend-
ingar eins og sumir virðast að líkindum hafa haft í
hugskoti sínu, eða kunna enn að hafa. Afbrigði
þetta aðskilur sig í meginatriðum frá tegundinni
við, að ársgreinar einstaklinga eru alveg hár-
lausar (eða því sem nær) og oft með greinilegum
vaxbláma. Áferð þessi er samt nokkuð háð
vetrarveðráttu.
Hér til viðbótar eru síðan kvæmin frá 1952 og
1958 (grænn og brúnn), en þau falla bæði undir
sjáifa tegundina.
Allt sem hér um ræðir er því alaskavíðir, og
þannig ekkert til í því, að eitthvað af efniviðnum
sé t.d. S. scouleriana, eins og fram kemur í garð-
plöntulista einnar gróðrarstöðvar hér, hvað þá
heldur yakutatsvíðir. Hvortveggja er tvímæla-
laust alrangt. S-4 kvæmið ber aftur á móti ríku-
legan keim af tegundinni Salix hookeriana sem
lengi vel var aðeins vitað um á svæðinu við þorpið
Yakutat og var skráð S. amplifolia. Þar af Ieið-
andi var hann oft nefndur yakutatvíðir. Tegund
þessi hefur síðan fundist á nokkrum öðrum stöð-
um, þar á meðal skammt frá Miles Lake við Childs-
jökulinn. Það litla sem mér hefur gefist tækifæri
til þess að skoða af áðurnefndu kvæmi sýnir, að
það er allnokkuð frábrugðið því plöntuefni sem
er á Yakutatsvæðinu. Sérstaklega á þetta við um
stærð og lögun blaða og háralag. Hins vegar leyn-
ir sér ekki náinn skyldleiki, séu bornir saman
karlreklar en til þess hefur mér gefist tækifæri
nýverið, enda hefur S. amplifolia verið felld
undir S. hookeriana eftir gaumgæfilegar athugan-
ir. Því má svo bæta hér við, að plöntunafnanefnd,
sem starfað hefur undanfarna tvo vetur, hefur
Iagt til, að þessi tegund verði framvegis nefnd
jörfavíðir, en áður hafði þó birst nafnið elgvíðir á
prenti.
S-5 kvæmið ber greinilega einkenni sitkavíðis,
Salix sitchensis, sem reyndar er til á stöku stað í
görðum frá söfnuninni haustið 1952. Þetta er ein-
mitt sú tegund sem var nefnd ólavíðir þegar farið
var að bjóða hana til sölu á sínum tíma, en síðar
hafa einhverjir fært nafnið yfir á grænan alaska-
víði, en honum var einnig safnað við Ptarmigan
Creek.
KLÓNA ÞARF AÐ SKÍRA
í sambandi við það sem hér hefur verið rakið
varðandi víði og þær kvæmaarfgerðir sem eru að
48
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1989