Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1990, Page 12

Tafla 1
Yfírlit um nukkrar gamlar birkisáningar, sem borið hafa góðan árangur
Table 1
A summary ofold, successful birch seedings in lceland
Staður Sáningarár Landgerð Aðferð Sáningartími
Haukagil í Vatnsdal 1927 Gróinn móahalli Rist ofan af, þjappað Vor
Stóru-Hámundarstaðir 1928 Gróið deiglendi Rist ofan af, Haust
á Árskógsströnd ogtúnjaðar þjappað
Gunnarsholt á 1939 Hálfgróið hraun Bæði sáð beint Haust
Rangárvöllum 1945 íland, ogrist ofan af fyrir sáningu
Haukadalurí 1941 Gróið mólendi Plægt og Vor
Biskupstungum herfað 1939
Hvammur í Skorradal um 1975 Hálfgróinn melur Sáð beint í land með grasfræi og áburði Vor
landnámi birkis af fræi og helstu vísbendingum
sem þær hafa gefið. Að lokum eru gefnar ábend-
ingar um söfnun birkifræs og sáningu.
GAMLAR BIRKISÁNINGAR
Á fyrri hluta aldarinnar gerði Kofoed-Hansen
tilraunir með birkisáningar og fann auðvelda en
allvinnufreka aðferð sem víða var notuð. Lýsir
hann henni í Ársriti Skógræktarfélags Islands
1933-1934. Sáð var í gróna jörð að undangeng-
inni jarðvinnslu. Sú aðferð sem einna mest var
notuð fólst í því að rist voru grunn sár í sv.örðinn
með torfljá og var birkifræi síðan sáð í þau og
þjappað undir fæti. Stærð sáranna átti að vera frá
30x30-50x50 cm, eftir því hvað grasvöxtur var
mikill. í hvert sár var sáð um þriðjungi úr teskeið-
arfylli. Rista átti nokkuð djúpt en þó án þess að
snerta moldarlagið og skyldi skína í þófabrekán-
ið sem grasrótin myndar. Dæmi um árangursrík-
ar sáningar af þessu tagi eru frá Haukagili í
Vatnsdal í Austur-Húnavatnssýslu (Eggert
Konráðsson 1936) og frá Stóru-Hámundar-
stöðum á Árskógsströnd (1. tafla). Á árunum
1927-1933 var sáð til birkilunda á a.m.k. tólf
stöðum á landinu og var stærð þeirra frá hálfum
og upp í átta hektara (Kofoed-Hansen 1934).
Hákon Bjarnason þróaði aðferð fyrirrennara síns
og beitti stórvirkari aðferðum er hann lét plægja
og herfa stórþýfða, gróna móa við heimreiðina að
Haukadai í Biskupstungum síðla sumars 1939
til undirbúnings birkisáningar (1. tafla). Landið
lá síðan óhreyft þar til sáð var í það birkifræi úr
Bæjarstaðaskógi í apríl 1941. Flagið greri smám
saman og var orðið svo grasi gróið sumarið 1943
að það var slegið og heyjað, og aftur sumarið
eftir, því lítið varð vart við birkið. Síðara árið
kom mikið birkilauf í heyið og varð mönnum þá
ljóst að sáningin hafði borið árangur. Var landið
ekki slegið framar en á því óx upp fagur birki-
skógur (Hákon Bjarnason 1979).
Dæmi eru einnig um árangursríkar sáningar
birkifræs í hálfgróið land (1. tafla). Fyrst skal þar
nefndur Gunnlaugsskógur við Gunnarsholt á
Rangárvöllum, sem vaxinn er upp af birkifræi
sem Gunnlaugur Kristmundsson sandgræðslu-
stjóri sáði þar fyrir hálfri öld í hálfgróið, friðað
10
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1990