Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1990, Blaðsíða 37

jafnaði langtum minni en fyrir innan jaðarinn.
Par að auki eru trén kræklóttari vegna vindálags
og snjóbrota.
- Að ræktunarsvæði séu frjósöm, þannig að
vöxtur og þá afrakstur verði sem mestur.
- Að ræktunarsvæði séu auðveld aðkomu og
yfirferðar, þannig að kostnaður við framkvæmdir
verði sem minnstur.
- Að ræktunarsvæði séu valin eftir veðurfars-
Iegum skilyrðum; s.s. þarsem skjól ergott, liita-
stig sumars hátt, hætta á næturfrostum lítil og
fannfergi lítið.
Öngulsstaðahreppur er allur innan þess svæðis
í Eyjafirði sem talið er vænlegast til nytjaskóg-
ræktar á íslandi (Haukur Ragnarsson 1986).
Hvað varðar veðurfar er hægt að slá föstu að
rækta megi nytjaskóg á undirlendi í öllum
hreppnum.
Efri mörk nytjaskógasvæðis eru hér sett við
200 m h.y.s. Ekki er ráðlegt í fyrstu atrennu að
mæla með nytjaskógrækt fyrir ofan 200 m hæðar-
línu í þessum hluta Eyjafjarðar. Almennt
versnar veðurfar með aukinni hæð yfir sjó. Til
dæmis lækkar meðalhiti júlímánaðar um 0,6° C/
100 m hækkun (Markús Á. Einarsson 1976).
Aðrar kröfur sem gerðar eru til landgæða:
- Gróðurþekja verður að vera meiri en %,
þ.e. að aðeins eru tekin svæði sem eru full- eða
vel gróin. Annað land er talið of rýrt til nytja-
skógræktar.
- Til þess að takmarka jaðaráhrif verður
breidd skógræktarsvæðis að vera a.m.k. 150 m
og stærð sjálfstæðrar einingar að vera minnst 15
ha.
Að lokum eru gerðar þær kröfur að lágmarks-
stærð nytjaskógasvæðis innan hverrar jarðar sé
minnst 5 ha. Minni rekstrareiningar verða óhag-
kvæmar. Lítið land fellur frá vegna þessa, um 8
ha.
Tún og annað ræktað land fellur að sjálfsögðu
ekki undir nytjaskógasvæði.
I skipulaginu er aðeins tekið með óræktað land
ofan þjóðvegar. Neðan þjóðvegar er hentugt
land nær allt ræktað. Pó getur verið að þar fyrir-
finnist minni svæði sem hentug eru til nytjaskóg-
ræktar, þá helst á milli Brúna og Borgarhóls.
Vegna rýmis í þessu riti er ógerningur að
prenta kortin, sem teiknuð hafa verið af svæðinu,
sem skipulagið nær yfir. Þau eru í mælikvarða
1:10.000. Þar eru sýnd (1) Iandamörk jarða, (2)
möguleg skógræktarsvæði með gróðurhverfum
og (3) núverandi skógræktargirðingar, sem ýmist
eru fullplantaðar eða að hluta.
FLATARMÁL OG GRÓÐURFAR
Heildarflatarmál úthaga ofan þjóðvegar og
fyrir neðan 200 m hæðarlínu er um 2100 ha. Land
þetta skiptist á milli flestra þeirra jarða sem eiga
land ofan þjóðvegar, en þær eru 60 talsins.
Nokkrar jarðir eiga aðeins ræktað land ofan
þjóðvegar og eru því ekki teknar með í skipulag-
ið.
Þegar búið er að draga frá það land sem ekki
stenst þær kröfur sem gerðar eru til nytjaskóg-
ræktar og áður hefur verið lýst, eru eftir um 1590
ha, eða um 76% af öllum úthaga. Er þá búið að
draga frá þau svæði sem þegar eru gróðursett.
Yfirlitskort sýna, að mögulegt er að rækta
nokkuð samfelldan nytjaskóg í Öngulsstaða-
hreppi. Ef ræktaður er skógur á öllu svæðinu
verða jaðaráhrif mjög lítil og kostnaður við
friðun í lágmarki. Lengd skógarjaðars er 85 km
og ef gert er ráð fy ri r að meðalbreidd j aðars sé 20
m, verður jaðarskógur 170 ha, sem er 11% af
heildarflatarmáli.
Tafla 1 sýnir skiptingu lands milli jarða. Alls
eru jarðirnar 46 eða 48300 ha (19%) er óskiptur
úthagi nokkurra jarða (sjá skýringar neðst í töflu
1). Áður en til skógræktar getur komið á þessu
landi verða eigendur að koma sér saman um eign-
arhlut í landinu, eða skipta landinu á milli sín.
Tafla 2 sýnir flokkun jarða eftir landstærðum.
Að vísu gefa tölurnar í töflunni ekki alveg rétta
Tafla 2. Flokkun jarða eftir landstærðum,
af skiptu landi
Landstærð Fjöldi jarða
> 200 ha 1
100-199ha 1
50-99 ha 2
25-49 ha 14
10-24ha 13
5-9 ha 11
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1990
35