Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1990, Qupperneq 46

angssveit saman að Leifsstöðum í sumarbústað
Jóns Rögnvaldssonar frá Fífilgerði, og var sá
fundur að frumkvæði hans.5) Þar var m. a. mættur
formaður Skógræktarfélags Öngulsstaðahrepps,
Haraldur Þórarinsson, og í starfsskýrslu Skóg-
ræktarfélags Öngulsstaðahrepps 1961 segir: „Þá
sat formaður fund með 11 bændurn í Kaupangs-
sveit, sem hyggjast koma upp skipulögðum skjól-
beltum á jörðum sínum.“14)
A fundinum sýndi Jón Rögnvaldsson uppdrátt
sinn að skjólbeltaræktun í Kaupangssveit, sem
hann mun hafa gert árið 1959, og hét hann á fund-
armenn að framkvæma þá áætlun. Seinna sama
ár var svo haldinn fundur í barnaskólanum á
Laugalandi, en þar var Einar E. Sæmundsen
mættur og kynnti mönnum ræktun skjólbelta
samkvæmt því sem hann hafði kynnst erlendis.
Einar mælti með að hafa í skjólbeltum 2 raðir af
viðju, og greni í ntiðjunni, en þar greindi hann á
við Jón Rögnvaldsson, því hann mælti með að
hafa 2 raðir af birki og seinna mætti svo planta
greni sunnan megin.^'
Vorið 1962 var svo plantað í fyrstu skjólbeltin.
I starfsskýrslu Skógræktardeildar Öngulsstaða-
hrepps 1962 stendur: „Formaður hafði tvo fundi
með bændum í Kaupangssveit, sent hugðu á
ræktun skjólbelta, og undirbjó þá framkvæmd,
sem hófst í smáum stíl. Girtir voru og plantaðir
300 metrar.“I4)
Sama ár skrifar Eh'n í Hjarðarhaga í dagbók
sína 30. maí: „Jón Rögnvaldsson kom með 600
plöntur í fyrstu skjólbeltin í Kaupangssveit.“
Plönturnar voru frá Skógræktarfélagi Eyfirðinga,
allt berrótarplöntur. Þær voru settar í knippi,
sem merkt voru hverjum bæ, mosi settur að rót-
um þeirra og striga vafið utan um. Þær voru síðan
lagðar í jörð norðan megin í brekku, svo ekki
skini sól á. Svo hjálpuðust menn við að girða og
voru girt 100 metra löng belti í Hjarðarhaga,
Garðsá og Ytra-Hóli. Til að jarðabótastyrkur
fengist fyrir girðingunni þurfti að girða með svo-
kölluðu skógræktarneti, sem er þéttriðnara en
venjulegt girðinganet, og hafa þrjá gaddavírs-
strengi, einn að ofan og tvo að neðan. Þá þurfti
girðingin að vera a.in.k. 1,5 m frá ystu plöntu-
röð.
Allar holur voru grafnar áður en plantað var,
og í dagbók Elínar kemur fram, að 7. júní gróf
Jón Rögnvaldsson fyrstu holurnar og sýndi
mönnum hvernig ætti að standa að því. Grasrótin
var fj arlægð af holunni en síðan voru grafnar tvær
spaðastungur og settur skítur í botninn. Tryggvi á
Ytra-Hóli bauðst strax til að rista grasrótina af
öllum holunum og víst er, að ekki var kastað
höndunum til þess verks, því hann útbjó sér rétt-
hyrnt mát úr tré og sneið síðan samviskusamlega
ofan af hverri holu samkvæmt því.
Þegar öll undirbúningsvinna var að baki var
plantað í beltin, og svo enn sé vitnað til dagbókar
Elínar í Hjarðarhaga, byrjaði Haraldur Þórarins-
son að planta í skjólbelti þar þann 16. júní ásamt
Elínu sjálfri, og varþvíverki lokið29. júní. Hins
vegar var liðið nokkuð fram í júlí þegar síðustu
plöntunum var plantað á Ytra-Hóli, enda mis-
fórst rnikið af þeim plöntum.5)
Arið eftir, eða 1963, var svo plantað skjól-
beltum á Þórustöðum, Svertingsstöðum og
Syðra-Hóli, samtals300 metrum, og varstaðið að
því verki líkt og árið áður.14) Þessi skjólbelti eru
nú orðin 4-5 metrar og virðast þrif vera ágæt.
I Hjarðarhaga var svo síðar plantað sitkagreni
(Picea sitchensis), með eins metra millibili,
sunnan við birkibeltið, alls u.þ.b. 100 m. Flest
misfórust og nú eru aðeins 19 þeirra lifandi en
þau sem eftir eru virðast ætla að spjara sig vel.
Telja hjónin í Hjarðarhaga, að trén hafi orðið illa
úti í berfrostum á vorin, og því hefði verið heppi-
legra að planta þeim á milli raða eða jafnvel
norðan við þær.
Eftir þetta hefir ekkert verið plantað sam-
kvæmt áætlun Jóns Rögnvaldssonar.5)
A næstu árum er lítið um skjólbeltafram-
kvæmdir í hreppnum og það er ekki fyrr en um
1980, sem fer að votta fyrir nýjum skjólbeltum
aftur. T. d. er til í Klauf þriggja raða belti frá
Skjólbelti á Höskuldsstöðum. Ýmsar trjátegundir. Alaska-
viðir, viðja, alaskaösp og lerki. Beljur hama sig í skjóli
við beltið. Mynd: Leifur Guðmundsson.
44
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1990