Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1990, Qupperneq 54

JAN-ERIK LUNDMARK
Skógrækt á íslandi
er vandasamt verkefni
UM HÖFUNDINN
Hann er sænskur, fimmtíu og fjögurra ára gamall,
Iengi dósent og síðast prófessor í skógjarðvegsfræði við
skógræktardeild Landbúnaðarháskóla Svíþjóðar í
Uppsölum, en frá því í fyrra yfirvistfræðingur við
sænsku ríkisskógana (Dománvárket). Á árunum 1986
og 1988 kom út eftir hann mikið rit í tveimur bindum,
sem nefnist „Skogsmarkens ekologi“ og þýða má skóg-
arjarðvegsvistfræði. Hún hefir vakið mikla athygli í
heimalandi hans og einnig hérlendis og er nú grundvall-
arrit í skógfræðikennslu í Svíþjóð. Ennfremur hefir
hann ásamt Birni Hágglund skógræktarstjóra Svíþjóðar
gefið út rit um skógarflóru Svíþjóðar og mat á skógi eftir
vistfræðilegri flokkun. Hann kom til íslands 1985 í hópi
starfsmanna ríkisskóganna í Norður-Svíþjóð. Sumarið
1989 kom hann hingað aftur og ferðaðist hringinn í
kringum Island og skoðaði helstu skógræktarsvæðin og
leiðbeindi mörgum íslenskum skógræktarmönnum.
I nóvember 1989 birtist í DománPosten, mánaðar-
blaði ríkisskóganna, grein sú, sem hér fer á eftir í þýð-
ingu örlítið stytt. Þar lýsir hann áhrifum sfnum af
íslandsferðinni 1989 og dregur nokkrar ályktanir. Að
sjálfsögðu er þessi grein skrifuð fyrir sænska lesendur,
en það er vissulega fróðlegt fyrir okkur að sjá.
Sig. Blöndal
FRAMANDI LAND
ísland er sænskum skógræktarmanni nánast
framandi. Að hluta til vegna þess, að landið er
mjög ungt í jarðfræðilegum skilningi, ekki undir
tíu hundraðshlutum flatarmáls er þakið hraunum
og eldvirkni er enn mikil. Að hluta til vegna þess,
að landið liggur langt útnorður í Atlantshafi og
snertir heimskautsbaug nyrst.
Ríkjandi hafvindar úr suðvestri valda hafrænu
loftslagi. Meðalhiti janúarmánaðar er 0,5° C í
Reykjavík, sem er svipað og í Kaupmannahöfn.
Aftur á móti er meðalhiti júlímánaðar aðeins 11
stig, sem er lægra en í Kiruna (nyrst í Svíþjóð).
VEÐURHARKA SKAPAR MIKINN VANDA
Ýmis vandamál í nýskógrækt á íslandi eru
áþekk þeim, sem Svíar eiga við að glíma hjá sér,
önnur eru sérstök fyrir ísland. Petta síðara á við
loftslag, jarðveg og sögulegar hefðir.
Að því er loftslagið varðar þá er það fyrst og
fremst hinn sterki vindur, sem ógnar lífi og
þrifum plantnanna.
Hinn raki, mildi og suðlægi hafvindur er venju-
lega ekki svo skaðlegur, nema þegar rok eða ofsa-
veður standa lengst. Auk skaða á trjám og
plöntum, sem orsakast af lamstri getur slíkt
veður borið með sér sj ávarseltu langt inn í landið.
Stundum berst svo mikil sjávarselta á land, að á
stórum, samfelldum svæðum verða flest tré fyrir
brunaáverkum.
Langverstur er samt hinn kaldi norðaustanvind-
ur á sunnan- og vestanverðu landinu, sem kvelur
mikið af plöntum til dauðs, þar sem skjóls nýtur
ekki af landslagi. í þessu sambandi verður að
taka fram, að hin milda vetrarveðrátta kemur í
veg fyrir, að skýlandi snjólag þeki land, sem ann-
ars væri gott til skógræktar.
SKERMUR AF BIRKI ALGENGUR
Hvernig snúast menn við þessu vandamáli,
þegar rækta á barrtré?
Þeir verða að velja tegundir, kvæmi, birkiskerm
52
ÁRSRIT SKÓGRÆKTARFÉLAGS ÍSLANDS 1990