Skógræktarritið - 15.05.2001, Side 185

JÓN GEIR PÉTURSSON, AÐALSTEINN SIGURGEIRSSON
AND VIGNIR SIGURÐSSON
Forest regeneration
in a cold climate:
Alternative methods
SAMANTEKT
Meginmarkmið þessara rannsókna er að afla þekkingar til þess að geta
hagnýtt beinar sáningar barrtrjáfræs í nýskógrækt á íslandi.
Helstu niðurstöður þessa verkefnis eru þær að í kjölfar beinna sán-
inga barrtrjáfræs spírar fræið ágætlega og sáðplöntur komast á legg.
Ekki er sjáanlegur marktækur munur á því milli Suður- og Austurlands.
Af þeim trjátegundum sem notaðarvoru gaf sáning stafafuru jafnbest-
an árangur. Á Héraði skilaði þó sáning rússalerkis viðunandi árangri,
en vegna þess hve fræverð er hátt um þessar mundir er aðferðin tæp-
ast raunhæfur kostur í lerkiskógrækt. Á sama hátt gaf notkun plast-
keilu jafnbestan árangurvið sáningar, bæði hvað varðar spírun, lifun
og vöxt plantnanna. Þess ber þó að geta að á Héraði voru áhrif
keilunnar mun minni en í Mosfelli, sérstaklega á lifun og vöxt plantna.
Skýrist það væntanlega af hagstæðu veðurfari svæðisins. í Mosfelli
virðist skjólið af keilunni ráða úrslitum fyrir lífslíkur plantna. Keilan
kemur einnig í veg fyrir afrán á fræi, en það getur verið mikið vanda-
mál við beinsáningar hér, bæði í Mosfelli og Höfða.
Athygli vekur hversu vöxtur á sáðplöntunum er lítill fyrstu sumrin. Þær
virðast lenda í vaxtarstöðnun (stagnation) sem væntanlega skýrist af nær-
ingarskorti og hugsanlega skorti á sambýlisörverum, s.s. svepprót. Til-
raunir sem hófust haustið 1997 með áburðargjöf benda til þess að hún
auki vöxt plantna og sé nauðsynleg við beinar sáningar hérlendis.
Afföll plantna orsakast af svipuðum þáttum og þekkt eru úrgróður-
setningarstarfinu, þ.e.a.s. frostlyftingu, frostskemmdum, þurrki og
ranabjöllunagi. Skipulag beinna sáninga þarf að taka tillit til allra
þessara þátta ef vel á að takast til.
Ávinningur beinna sáninga virðist vera mestur þegar notuð er stafa-
fura. Orsakast það af nokkrum þáttum. Fræ hennar er tiltölulega ódýrt
og fyrirsjáanlega verður töluvert framboð af því hér innanlands. Hún
er ræktuð í tiltölulega þurru mólendi, en þar er helst hægt að mæla
með sáningum og einnig ættu rótarvansköpun og stofnsveigjur að vera
minna vandamál eftir beina sáningu en eftir gróðursetningu.
Þessar tilraunir renna stoðum undir það, að beinar sáningar á barr-
trjáfræi í útjörð geti gefið áþekkan árangur og vænta má af hefðbundn-
um gróðursetningum. Mikill munur er þó á milli einstakra sáningar-
aðferða og Ijóst að ekki dugir að sá fræinu einu og sér. Hjálparaðgerðir
eru því nauðsynlegar ef fullnægjandi árangur á að nást.
Introduction
At present, Iceland is Europe's
least-forested country, with less
than 1,4% of the land area cov-
ered by forests or woodlands.
Eleven centuries of human habi-
tation, deforestation and over-
grazing have resulted in a loss of
95-97% of the original forest
cover. Afforestation efforts are
currently increasing, and there is
interest in developing alterna-
tive, inexpensive and efficient
afforestation methods.
During the last seven years,
experiments have been carried
out aimed at investigating some
alternative forest regeneration
methods in the cool, maritime
climate of lceland. The main
emphasis has been on direct
seeding of the three conifer
species most commonly used in
lceland; Sitka spruce (Picea sitchen-
sis (Bong.) Carr.), lodgepole pine
(Pinus contorta Dougl. var. contorta)
and Siberian larch (Larix sibirica
Ledeb.)
The main objectives of the
research have been; I) to investi-
gate the possibility of using
direct seeding of introduced
conifer species, as a low-cost
alternative to planting for
afforestation in lceland, 2) to
compare different techniques for
direct seeding of the different
tree species and
3) to compare different locations
and different sites.
This short article gives a brief
overview of the trials involved
and summarises the main con-
clusions after seven years.
Materials and methods
The experimental sites
The seeding trials have been put
out at two locations, Mosfell in
S-Iceland and Höfði in E-lceland.
SKÓGRÆKTARRITIÐ 2001 l.tbl.
183