Skógræktarritið - 15.05.2001, Blaðsíða 207

SKÓGRÆKT HANDAN SKÓGARMARKA/ NSSE
ÞRÖSTUR EYSTEINSSON
Environmental impact
assessment of afforestation
in Iceland
SAMANTEKT
I nýlegum lögum um mat á umhverfisáhrifum kemur fram að skógrækt
á yfir 200 ha svæði eða á verndarsvæðum kunni að vera háð mati. En
er ástæða tii að hafa áhyggjur af áhrifum skógræktar á umhverfið og
mun mat á umhverfisáhrifum leiða til breytinga á skógræktaraðferð-
um? Umhverfisáhrif skógræktar má flokka í áhrif á fólk, samfélag og
menningu annars vegar og áhrif á náttúrufarsþætti hins vegar. Einnig
má flokka áhrifin eftir skala, þ.e. áhrif innan einstakra skógarreita, á
landslagsvísu, á landsvísu og á heimsvísu. Áhrif skógræktar á fólk og
samfélag eru yfirleitt jákvæð, það sem þarf helst að hafa gát á er að
skemma ekki fornleifar. Áhrif skógræktar á náttúrufar geta verið tals-
verð á minnsta skalanum en eru mun minni á landslagsvísu, hvað þá á
landsvísu. Það sem flestir benda á er að skógrækt breytir ásýnd lands,
sem hún vissulega gerir, en það er háð smekk hvers og eins hvort sú
breyting sé talin jákvæð eða neikvæð. Skógrækt breytir aðstæðum
fyrir lífverur sem búa á þeim blettum þar sem skógur verður ræktaður
og er því mikilvægt að rækta ekki skóg á fundarstöðum sjaldgæfra líf-
verutegunda. Hins vegar er skógrækt nær alfarið stunduð á algengustu
landgerðum og því er þessi hætta lítil. Þegar upp erstaðið munu skrif-
ræðistæki eins og mat á umhverfisáhrifum, leyfisveitingar, válistar og
skógræktaráætlanir ekki koma í veg fyrir þau slys sem kunna að verða.
Skógræktandanum sjálfum verður að treysta til þess.
Introduction
Environmental impact assess-
ment (EIA) has the combined
goals of informing and involving
the public in decision making and
mitigating negative affects to the
environment of the project in
question, be it a hydroelectric
power plant or afforestation of a
small plot of land. The "public" in
this case does not include every-
body. Besides local government
and official agencies or institu-
tions, who may be required by law
to express an opinion, the only
members of the public who do are
individuals or NGOs who for some
reason are against the proposed
project. People who are in favor of
something assent through their
silence. EIA legislation therefore
empowers the gainsayers, which is
necessary since otherwise only
those implimenting the project,
such as government or industry,
are empowered. Unfortunately,
with empowerment comes the
opportunity to abuse power and
people who for personal reasons
are against something (or some-
one) can abuse EIA legislation to
hinder a project or at least make it
more expensive. There is however
only one valid reason for calling
for environmental impact assess-
ment; concern for the environ-
ment.
In the EIA Act passed by the
Icelandic parliament in spring
2000, 200 ha is set as the area
limit above which planned
afforestation might require an
EIA. Some institutions would
have liked this limit to be consid-
erably lower for a variety of rea-
sons, someofwhich had nothing
to do with concern for the envi-
ronment. Some people, however,
are doubtless genuinely con-
cerned about the effects
increased afforestation might
have. So what are these effects
that increased afforestation might
have on the environment in
lceland and is there reason for
concern?
Effects on what?
Environmental effects can be
classified into effects on humans
and their culture (society, indi-
viduals, archaeology, etc.) and
effects on nature (biota, biodiver-
sity, soil, water, etc.). They can
also be classified according to
scale (site level (x), landscape
level (P), regional/country level
(y) and global level).
Scale is very important since
the effects of afforestation on the
SKÓGRÆKTARRITIÐ 2001 I.tbl.
205