Skógræktarritið - 15.05.2010, Blaðsíða 45

SKÓGRÆKTARRITIÐ 201044
nord manns þin ur, en fjalla þin ur ber af þeim öll um í
harð geri. Hann hef ur mest ver ið not að ur í jólatrjáa­
rækt en hent ar líka mjög vel sem garð tré.
Við ur fjalla þins ins er mjúk ur og ljós og mest not­
að ur í papp írs gerð. Frum byggj ar vestra nýttu hann
bæði sem lyf og til smíða og nál arn ar voru brennd ar
sem reyk elsi. Fjöldi dýra, stórra sem smárra, lif ir í
fjalla þins skóg um Kletta fjalla og má þar nefna elg og
blá orra, en hann lif ir á nál um þins ins að vetr ar lagi
og nýt ur góðs af skjól inu sem tréð gef ur. Kannski
verð ur blá orr inn flutt ur hing að í fram tíð inni og tek­
ur sér ból festu í fjalla þins skóg um inn til lands ins?
Fátt ætti að vera því til fyr ir stöðu að flytja hing að
fal lega og mat ar mikla fugla, eins og orra, sem gefa
skóg un um auk ið líf og til breyt ingu og henta mjög
vel til skot veiða.
Ala ska ösp – Lang holts veg ur 158
Tré mars mán að ar 2009 var ala ska ösp (Pop ulus
bals amifera ssp. trichocarpa) í garði við Lang holts­
veg 158. Þórð ur Vig fús son byggði hús ið árið 1954,
en tréð var gróð ur sett um 1960. Nú ver andi eig end­
ur eru Helga Jóns dótt ir, Gunn ar Lúð víks son, Linda
Mjöll Gunn ars dótt ir og Svein björn Jó hann es son.
Ala ska öspin mæld ist um 18,20 m á hæð, um mál í
1,30 m hæð frá jörðu var 2,78 m og þver mál krónu
ná lægt 14 m. Þetta er því mjög stórt, greina mik ið og
bol mik ið tré sem set ur mik inn svip á næsta ná grenni
og götu mynd ina. Það hef ur greini lega orð ið fyr ir
áfalli í vor hret inu, þann 9. apr íl 1963, þeg ar mikl ar
skemmd ir urðu á trjám um sunn an vert land ið. Þá
höfðu ver ið hlý indi und an gengn ar vik ur og tré tek in
að laufg ast þeg ar skall á norð an stór viðri um land
allt, eins og hendi væri veif að. Má sem dæmi nefna
að í Reykja vík hrap aði hit inn úr +6,0°C klukk an 15,
í ­6,4°C klukk an 21. Fylgdi þessu áhlaupi kulda kafli
fram eft ir mán uð in um, síð an kalt vor og sum ar í
kald ara lagi.
Eins og fyrr grein ir urðu mikl ar skemmd ir á trjám
um sunn an vert land ið og sitka greni og ala ska ösp
urðu sér stak lega illa úti. Þess ar trjá teg und ir voru
sem kunn ugt er flutt ar inn frá Alaska. Ala ska öspin
kom öll frá Kenaiskaga og var það tal in ástæða þess
að öspin þoldi ekki vor hret ið árið 1963. Var því
ákveð ið, strax það sama ár, að safna græðling um
af ösp sunn ar í Alaska, þar sem vet ur eru mild ari
en á Kenaiskag an um og sum ar ið frem ur kalt. Þeim
trjám ætti síð ur að verða hætt við skemmd um í vor­
hret um í fram tíð inni. Und an farna ára tugi hef ur nær
ein göngu ver ið fjölg að trjám úr þess um leið angri og
kann ast fólk við nöfn á þeim eins og Salka, Keis ari,
Pinni og Hauk ur.
Ekk ert tré hér á landi vex jafn mik ið og ala ska­
öspin. Tré, sem gróð ur sett var árið 1954 á Hall orms­
stað, nálg ast nú 25 m á hæð og mun vera það hæsta
á land inu. Litlu lægri eru tré í Múla koti í Fljóts hlíð.
Það eru fyrstu ala ska aspirn ar sem gróð ur sett ar voru
á land inu, en það var árið 1944. Trén voru reynd ar
orð in 11 m há þeg ar vor hret ið skall á árið 1963 og
kól al veg nið ur, en náðu sér aft ur á strik með áð ur­
nefnd um ár angri.
Um 35 teg und ir aspa vaxa á norð ur hveli jarð ar.
Ala ska öspin er þeirra stærst, nær allt að 60 m hæð
við bestu skil yrði í heim kynn um sín um á vest ur strönd
Norð ur­Am er íku. Hún fell ur oft inn an 100 ára en
dæmi eru þó um 200 ára aspir. Við ur asp ar inn ar er
ljós brúnn, mjúk ur og frek ar létt ur. Hann þyk ir af­
bragðs góð ur til papp írs gerð ar og er einnig not að ur í
lyfja gerð og margs kon ar smíði, í eld spýt ur o.fl.
Hér á landi telst ala ska öspin ein helsta teg und in
í skóg rækt. Mikl ar til raun ir hafa ver ið gerð ar með
Alaskaöspin við Langholtsveg.