Skógræktarritið - 15.05.2010, Page 49

SKÓGRÆKTARRITIÐ 201048
þær all ar í tempraða belt inu og norð ur í kulda belt ið.
Af er lend um teg und um eru það helst stein björk og
hengi björk sem eitt hvað hafa ver ið rækt að ar að ráði
hér lend is. Birk ið hef ur alla tíð ver ið not að til margs
kon ar smíða, unn ið í við ar borð, not að í spóna plöt ur,
í papp írs gerð, lista smíði og fleira. Það þyk ir góð ur
eldi við ur og fer sú notk un vax andi hér á landi.
Áður fyrr var birk ið not að til smíða, sér stak lega
með an rafta var enn að hafa. Það var líka nýtt sem
eldi við ur og einnig gerðu menn til kola, þ.e. not­
uðu birk ið til þess að fram leiða við ar kol, sem aft ur
nýtt ust við járn gerð og járn vinnslu. Geysi mik ið af
birki þurfti til fram leiðslu á þess um við ar kol um og
er áætl að að skóg ur inn sem þurfti að fella á 1.000
árum til við ar kola gerð ar hafi ver ið um 10.000 fer­
kíló metr ar að stærð, eða rúm ur þriðj ung ur af flat ar­
máli alls skóg lend is við land nám.
Lauf birk is ins hef ur lengi ver ið not að í te. Vökva
er tapp að af trján um á vor in og gert úr hon um síróp,
bjór, vín og aðr ir drykk ir. Þessi menn ing er þó ekki
langt á veg kom in hér á landi enn þá, en Skóg rækt
rík is ins og Hér aðs skóg ar hafa þó gert til raun ir með
að brugga úr birk isafa og gef ist vel.
Um það bil 80% birkitrjáa lands ins eru und ir 2
m hæð, en hæsta birki lands ins er tæp ir 15 m. Að
út liti og vaxt ar lagi eru trén marg breyti leg, bein­
vax in eða krækl ótt, ein stofna eða marg stofna, með
grá leit an, brún leit an eða ljós an börk sem flagn ar í
þver spæni. Það er því úr mörgu að velja og mik il
blönd un í gangi í nátt úr unni. Und an far in ár hef­
ur ver ið unn ið að kyn bót um og er al mennt stefnt
að bein vöxn um trjám með ljós um berki. Bæði
hafa ver ið val in úr vals tré úr Bæj ar staða skógi og
eins rækt uð tré und ir heit inu Embla, en for feð ur
Emblunn ar eru stáss tré í Reykja vík og ná grenni.
Ekki er vit að til þess að birk ið við Há teigs veg 36
hafi ver ið kyn bætt á einn eða neinn hátt. Það var
lík lega keypt í Fagra hvammi í Hvera gerði á sín um
tíma og stend ur fylli lega fyr ir sínu.
Þakkir
Upp lýs ing ar og ábend ing ar bár ust frá borg ar bú­
um og góð fús legt leyfi til um fjöll un ar hjá eig end um
trjánna. Fróð ir menn bættu við, þar sem á vant aði
og ber þar helsta að nefna; Jó hann Páls son, Þröst
Ey steins son, Að al stein Sig ur geirs son, Sig urð Blön­
dal, Óla Val Hans son og Evu Þor valds dótt ur.
Ein ar Þor leifs son kom einnig með marg ar ábend­
ing ar um for vitni leg tré, en hann hef ur und an far­
in miss eri unn ið að skrán ingu merki legra trjáa í
Reykja vík, ásamt Björk Þor leifs dótt ur.
Ragn hild ur Frey steins dótt ir sá um korta­ og töflu­
gerð og Jóhann Frímann Gunnarsson las yfir texta.
Brynjólf ur Jóns son tók mynd irn ar og var okk ur á
ann an hátt til að stoð ar.
Öllu þessu ágæta fólki vill höf und ur hér með
þakka fyr ir, sem og þeim er sátu með hon um í dóm­
nefnd og öðr um er lögðu mál inu lið á ýms an hátt.
Allt það sem mis sagt kann að vera er að sjálf sögðu
á ábyrgð höf und ar.
Heim ild ir
Upp lýs ing ar voru sótt ar úr inn lend um og er lend um rit um
og inter net ið óspart not að.
Eft ir tald ar heim ild ir komu að mestu gagni:
Skóg rækt ar rit ið.
Tré og runn ar eft ir Ás geir Svan bergs son. Bóka út gáf an
Örn og Ör lyg ur 1989.
Skóg rækt ar bók in, rit stjóri Hauk ur Ragn ars son. Skóg­
rækt ar fé lag Ís lands 1990.
Lauf tré á Ís landi, rit stjóri Auð ur I. Ottesen. Sum ar hús ið
og garð ur inn ehf. 2006.
Barr tré á Ís landi, rit stjóri Auð ur I. Ottesen. Sum ar hús ið
og garð ur inn ehf. 2006.
Skóg ar bók Grænni skóga, rit stjóri Guð mund ur Hall dórs­
son. Land bún að ar há skól inn 2006.
Norsk­Svensk­Finsk Flora, Jo hann es Lid. Det Nor ske
Samlaget 1987.
Net ið: Google, þar und ir ótal síð ur m.a. wikipedia.org.
Silfurreynir.