Skógræktarritið - 15.05.2010, Síða 60

59SKÓGRÆKTARRITIÐ 2010
klokkelyng; göm ul nöfn eru poseblom, pos elyng og
soupatt er; stað bund in nöfn eru kvåstegras, kvåster­
is, knispalyng, røsslyng, robbelyng, skrubbalyng,
skrapa lyng og sol valyng. Sænsk nöfn á haust lyngi
eru: klocklj ung, van lig klocklj ung; göm ul nöfn eru
kopatt er, kärr lj ung, strand lj ung og ross linn. Í Þýska­
landi ber það heit ið Gloc ken­Heide og kell okanerva
á finnsku. Á ensku heit ir haust lyng Cross­lea ved
He ath eða Bog He ather. Stað bund in nöfn á Bret­
landseyj um eru: Bell He ath(er), Broom, Ho n ey­
Bottle, Crow Ling, Father­of­He ath, Wire Ling og
She­He ather. Á ítölsku heit ir það er ica a qu attro an­
goli, á frönsku bruyère à qu atre ang les, á hol lensku
gewo ne doph eide, á eist nesku soo­eerika, á portú­
gölsku bruce aigu amoll, á spænsku brezo de tur bera
eða mogaliza og á pólsku wrzosi ec bagienny.
Menn hafa ekki haft mikl ar nytj ar af haust lyngi.
Einna helst hef ur það ver ið not að í sópa. Lyng ið var
lagt í knippi og vend irn ir bundn ir sam an á tveim ur
stöð um. Í Nor egi þóttu þeir nokk uð góð ir til þess að
hreinsa kirn ur með og eitt hvað mun lyng ið hafa ver­
ið not að í eld inn.
Lokaorð
Ekki verð ur full yrt, að veg ir teg und anna séu órann­
sak an leg ir, en hitt ætti mönn um að vera ljóst, að
mjög erfitt get ur ver ið að skýra og skilja vöxt og
dreif ingu þeirra. Nið ur staða þessa máls er þó sú, að
mikl ar lík ur eru á, að haust lyng hafi sprottið hér upp
með höpp um og glöpp um und an farn ar ald ir, án þess
þó „að koma fyr ir sig rót un um“.
Það er þó ekki hægt að ljúka þess ari grein án þess
að segja frá kyn leg um tíð ind um, þeg ar við Hörð ur
Krist ins son skoð uð um haust lyng ið aust ur í Ölf usi
með Rut Magn ús dótt ur. „Ég verð að sýna ykk ur
aðra teg und hérna líka,“ sagði sú mæta kona, og
benti okk ur á nokk uð há vaxna, gul blóma jurt, sem
óx skammt frá. Þarna reynd ist þá vera doppugull­
runni, Hyper ic um per forat um L., víð fræg og eft­
ir sótt lækn inga planta. Þetta er í fyrsta skipti, sem
stað fest er, að hann sé slæð ing ur í ís lenskri nátt úru.
Þeg ar að var gáð, kom í ljós, að Ólaf ur Ola vius hafði
skráð þessa teg und norð ur í Lóns firði í Jök ul fjörð um
1780, en eng inn hef ur lagt trún að á það, að minnsta
kosti ekki til þessa.
Þakkarorð
Ofan nefnd um þrem ur kon um, Brynju Jó hanns dótt­
ur, Rut Magn ús dótt ur og Elisa bet hu heit inni Vil­
hjálms son, er þökk uð lið veisla; Hrafn Ósk ars son
veitti grein ar góð ar upp lýs ing ar um rækt un á plönt­
um; for stöðu mað ur grasa safns há skól ans í Kaup­
manna höfn, Olof Ryding, hef ur ver ið eink ar óspar
á all ar upp lýs ing ar og sendi þurrk aða saf nein tak ið
hing að til lands fyr ir milli göngu Guð mund ar Guð­
munds son ar, for stöðu manns safna­ og flokk un ar­
fræði deild ar Nátt úru fræði stofn un ar Ís lands; Ní els
Ö. Ósk ars son, jarð fræð ing ur, greindi höf undi frá
fyrstu vís bend ingu um jarð vegsagn ir; og Helga Hall­
gríms son, grasa­ og sveppa fræð ing á Eg ils stöð um, er
ávallt hnýsi legt að ræða við um flóru Ís lands. Að­
al steinn Dav íðs son, cand. mag., las grein ina yfir. –
Öllu þessu fólki eru færð ar kær ar þakk ir.
Blóm á doppugullrunna sitja í kvíslskúf og eru stór, allt
að 2,5 cm að þvermáli; krónublöð eru fagurgul með
svörtum kirtilfrumum. Hann fjölgar sér aðallega við geld­
æxlun (agamospermi).
Mynd: Ágúst H. Bjarnason, 9. sept. 2009
Heimildir
Björn M. Ólsen, 1910: Um kornyrkju á Íslandi að fornu.
Búnaðarritið 1910, 24. árg.: 81­167.
Babington, C. C., 1848: List of plants gathered during
a short visit to Iceland in 1846. – Trans. Bot. Soc.
Edinburgh. Vol. III, part I. Edinburgh.
Babington, C. C., 1871: A Revision of the Flora of
Iceland. – The Journal of the Linnean Society. Botany.
Vol XI. London.
Baring­Gould, S., 1863: Iceland: Its Scenes and Sagas.
Appendix C A list of Icelandic Plants. London. 1863.
446 s.
Bennet, A., 1886: Recent Additions to the Flora of
Iceland. – Journal of Botany. Vol. XXIV.