Skógræktarritið - 15.05.2010, Síða 65

SKÓGRÆKTARRITIÐ 201064
Latneskt og íslenskt heiti Stærð Fjölgun hérlendis Vist Níturbinding Blóm Líkleg ending í vistkerfinu
Anthyllis vulneraria
Gullkollur
Lágvaxinn, 5–15 cm. Með fræi sem spírar vel. Frumbýlingur og í rýru
landi. Lítt áberandi og
þurrkþolin.
Lítil, en sést í
breiðunum.
Gul blóm. Mörg saman og mynda
þétta, loðna kolla.
Víkur vel. Er frekar skammær.
Astragalus alpinus
Seljahnúta
Allt að 20 cm. Með fræi sem spírar vel. Djúpstæðar rætur svo erfitt að færa
til plöntur.
Frumbýlingur, en vist
hérlendis lítt kunn.
Mikil og áburðaráhrifin
dreifast fljótt til
svarðarnauta.
Blá eða ljósblá yfir í næstum hvítt,
en kjölurinn alltaf blár. Stuttir,
hliðstæðir klasar á löngum stilk.
Víkur fljótt og vel fyrir öðrum plöntum.
Galega orientalis
Strábelgur
Mjög hávaxin 1–1,5 m háir
stönglar.
Með fræi sem spírar vel. Mjög djúpstæðar rætur. Vist hér óþekkt en
vegna stærðar er
samkeppnisþróttur
mikill.
Mikil. Blá blóm í klösum. Víkur sennilega seint.
Hedysarum alpinum.
Fjallalykkja
40–80 cm. Með fræi sem spírar vel. Djúpar rætur svo erfitt er að færa til
plöntur.
Frumbýlingur og í rýru
landi.
Mikil. Bleikrauð eða rósrauð blóm í
hangandi, löngum klösum.
Er nokkuð hávaxin og gæti því þolað
samkeppni vel. Lítil reynsla ennþá.
Lathyrus pratensis
Vallerta (fuglaerta)
Allt að metralangir
klifurþræðir sem standa ekki
undir sér. Hæðin ræðst af hæð
plantna í nágrenninu.
Hefur myndað lítið fræ hérlendis en treystir á jarðrenglur.
Auðvelt að flytja til.
Í frjóu gras- og
kjarrlendi á láglendi.
Mikil. Um 1,5 cm stór, gul blóm í stuttum
einhliða klösum. Sex til tíu blóm í
hverjum.
Víkur lítið ef hún fær næga birtu.
Lathyrus palustris
Mýraertur
50 cm klifurþræðir. Lítið um fræ en plantan treystir á jarðrenglur. Frjótt land, einkum
kjarrlendi en einnig
mýrar. Þolir illa þurrk.
Óþekkt, en líklega ekki
mikil.
Bláleit blóm í stuttum, fáblóma
klösum.
Endingargóð í frjóu landi.
Lathyrus jaonicus
Baunagras
Lágvaxin með langar renglur. Myndar mikið fræ sem nýtist illa. Myndar langar jarðrenglur.
Auðvelt að færa til en taka þarf stórar torfur.
Frumbýlisjurt. Vex vel
í sendnum jarðvegi og
þolir sandfok öðrum
ættingjum sínum betur.
Frekar lítil. Fyrst rauðleit og blána svo.
Legglangir, fáblóma klasar með
nokkuð stórum blómum.
Víkur vel fyrir öðrum plöntum.
Lotus corniculatus
Maríuskór
Allt að 40 cm. Myndar mikið fræ sem spírar vel. Rýrt land og ófrjótt. Mikil. Gul, stundum rauðleit fyrst. Tvö til
átta saman í kolli eða stuttum skúfi.
Lítil reynsla en virðist víkja fljótt og vel
fyrir öðrum plöntum.
Lupinus arcticus
Freralúpína (heimskautalúpína)
Allt að 80 cm. Með fræi og jarðrenglum. Áberandi frumbýlingur. Mikil. Blá og lík alaskalúpínu. Óþekkt, víkur sennilega seint.
Lupinus nootkatensis
Alaskalúpína
Um 1 m að jafnaði. Lægri
á þurrum stöðum, hærri í
hæfilegum raka.
Hröð fjölgun með fræi frá þriggja ára aldri. Áberandi frumbýlingur. Mikil og mikil
sinumyndun.
Blá eða fjólublá og oftast nær hvít í
jaðrana. Blóm í löngum, uppréttum
klösum.
Víkur seint og getur verið einráð
áratugum saman. Þolir illa skugga og
víkur hratt fyrir stórvöxnum plöntum
sem skyggja hana út.
Lupinus polyphyllus
Margblaðalúpína (garðalúpína)
Allt að 1 metri. Með fræi sem þroskast í flestum sumrum. Frumbýlingur. Mikil. Blá, lík alaskalúpínu. Klasarnir lengri
og standa betur upp úr breiðunni.
Blómgast seinna en alaskalúpína.
Óþekkt, víkur sennilega seint en þó fyrr
en alaskalúpína.
Thermopsis lupinoides
Lensugandur
50–80 cm. Myndar mikið fræ en treystir ekki síður á skriðular renglur. Frumbýlingur og á
opnum svæðum.
Myndar gisnar breiður.
Sennilega mikil.
Sinumyndun er talsverð.
Gul blóm í löngum (allt að 20 cm),
uppréttum klösum.
Víkur líklegast frekar seint og þolir
nokkurn skugga.
Trifolium hybridum
Túnsmári (alsikusmári)
20–40 cm með upprétta
stöngla.
Með fræi ef frævarar eru til staðar. Skríður ekki. Rýrt land eða frjótt. Mikil. Fyrst hvít en roðna svo og verða
bleikleit. Mynda kolla.
Víkur vel og endist misjafnlega.
Trifolium medium
Skógarsmári
Stórvaxinn smári með upp-
rétta stöngla.
Með fræi og jarðrenglum. Í frjóu eða rýru landi á
láglendi.
Sennilega mikil. Rauð blóm í kollum. Getur myndað langlífar breiður. Þolir
ekki mikinn skugga.
Trifolium pratense
Rauðsmári
20–60 cm uppréttir stönglar Með fræi ef frævarar eru til staðar. Skríður ekki. Rýrt land og ófrjótt,
þrífst einnig í frjórra
landi. Finnst eingöngu á
láglendi.
Mikil. Rauð blóm í stórum kollum.
Stundum hvítir einstaklingar innan
um.
Getur haldist nokkuð lengi í breiðum
ef ekki verður of skuggsælt og frjótt.
Oftast víkur hann vel.
Trifolium repens
Hvítsmári
Jarðlægur 5–10 cm en
blómstilkarnir uppréttir allt
að 20 cm. Erlend yrki hærri en
þau innlendu.
Skríður 5–15 cm á ári. Fræmyndun góð á síðari árum. Auðvelt
að flytja til torfur.
Rýrt land og ófrjótt. Mikil og áburðaráhrifin
dreifast fljótt til
svarðarnauta.
Hvít eða rjómagul blóm í þéttum
kollum.
Víkur vel.
Vicia cracca
Umfeðmingur, umfeðmingsgras
Langar klifurgreinar sem þurfa
helst stuðning. Um 80 cm á
lengd.
Myndar fræ nánast árlega og myndar einnig jarðrenglur.
Breiður geta stækkað um 2–4 m á ári. Hægt að flytja til torfur.
Frjótt land eða
miðlungsfrjótt.
Mikil. Dimmfjólublá á legglöngum, einhliða
klösum.
Getur viðhaldist árum saman ef
birtuskilyrði henta.
Vicia sepium
Giljaflækja
Langar klifurgreinar sem
vefjast saman og mynda þéttar
breiður
Myndar fræ árlega og jarðrenglur. Breiður geta stækkað um
2–4 m á ári. Hægt að flytja til torfur.
Frjótt land eða
miðlungsfrótt. Finnst
eingöngu á láglendi. Ekki
mjög þurrkþolin.
Mikil. Fjólublá eða rauðfjólublá í stuttum
einhliða klösum eða skúfum. Aðeins
þrjú til sex blóm á hverjum klasa.
Getur viðhaldist árum saman ef
birtuskilyrði henta.
Ath. Fræ belgjurta þurfa nærri alltaf að slípast ef þau eiga að spíra fljótt. Í töflunni er miðað við að það sé gert.
Sinumyndun er merki um að lífræna efnið rotni hægt.
Plöntur sem fjallað er um í greininni