Skógræktarritið - 15.05.2010, Blaðsíða 72

71SKÓGRÆKTARRITIÐ 2010
að vefja sig utan um nær liggj andi plönt ur. Oft eru
ert ur á frælista Garð yrkju fé lags ins.18
Bauna gras Lat hyr us japon icus subs. maritim us
Bauna gras er fyrst og fremst strand planta. Hér á
landi finnst hún þó einnig á sand svæð um inn til
lands ins og í klett um.9, 21, 24, 27 Bauna gras er dæmi­
gerð land nema planta og vex í ófrjósömu landi.7, 27, 28
Það er vel að lag að strand lífi og get ur þrif ist þrátt
fyr ir mik ið vindá lag og þótt jarð veg ur (sand ur) sé
á hreyf ingu. Eng in ís lensk belg jurt þol ir sand fok
jafn vel.25 Á sand strönd um er yf ir leitt ekki skort ur
á nítri og því er nít ur bind ing bauna grass senni lega
ekki eins mik il og margra ann arra belg jurta,26, 27
en í þroskuð um breið um sjást áburðar á hrif in vel.
Að lok um vík ur bauna gras ið fyr ir öðr um plönt um
nema að rof komi til. Þótt út breiðsl an hér lend is sé
slitr ótt má víða um land finna bauna gras breið ur þar
sem gróska er mik il.25
Blóm in eru fyrst rauð leit en blána svo.26, 27 Þau eru
í stutt um klös um og fræ belgirn ir eru áber andi og
inni halda þrjár til níu baun ir (fræ) og er nafn plönt­
unn ar af þeim dreg ið. Bauna gras mynd ar mik ið fræ
en sjald an verð ur fræ að plöntu. Ekki er vit að hvers
vegna nýt ing fræs er lé leg. Til raun ir benda ekki á
neitt sér stakt at riði.29 Bauna gras ið virð ist ekki síð ur
treysta á neð an jarð ar rengl ur við fjölg un. Þær geta
orð ið einn til þrír metr ar á lengd og verða að of­
anjarð ar sprot um er þær ná yf ir borð inu.27, 28
Bauna gras gæti hafa borist hing að með jarð vegi í
ball est skipa.25 Knerr ir og lang skip voru einatt dreg­
in á land, enda létt skip, en áður en það var gert hlýt­
ur bal lest in að hafa ver ið tek in úr skip un um. Þessi
skip voru helst dreg in á land þar sem sand­ eða mal­
ar fjör ur voru, en slík ar að stæð ur er víða að finna
í vog um og vík um á vest ur strönd Nor egs, svo sem
í Þrænda lög um og Fjörð un um. Það an komu flest
skip á land náms tím an um svo og all an þann tíma
sem þessi skips gerð var not uð við flutn inga á milli
Ís lands, Nor egs og Bret landseyja. Á helstu áfanga­
stöð um slíkra skipa hér á landi eru einnig sand­ og
mal ar fjör ur svo sem við Eyr ar bakka, Kolku ós og
Gása.
Bauna gras ið er til á eyj um og strand svæð um sem
liggja að norð an verðu Atl ants hafi, Kyrra hafi og
Norð ur­Ís hafi.1, 7 Eins og vænta má af plönt um með
slíka út breiðslu skipt ist hún í und ir teg und ir.1 Ís lensk­
ar plönt ur eru tald ar til heyra L. j. subs. maritim us.22
Sjálf sagt má finna und ir teg und ir hér og þar á út­
breiðslu svæð inu sem hér gætu þrif ist og víxl frjóvg ast
við inn lend ar plönt ur. Hing að hef ur með al ann ars
borist fræ frá Kamtsjatka,36 Maga d an 23 og Homer í
Alaska.29 Þær síð ast nefndu eru í til raun areit á Rang­
ár völl um og virð ast vera held ur stór vaxn ari en inn­
lendu stofn arn ir en skera sig að öðru leyti ekki úr.
Mýra erta Lat hyr us palu str is
Sjald gæf, ís lensk, fjöl ær planta sem vex gjarn an
í deig lendi eða gras lendi hér og þar um land ið en
al geng ust er hún í kjarr lendi.21, 28 Hún hef ur rauð­
fjólu blá blóm en blómg ast ekki ár visst.7, 21 Hún lík­
ist um feðm ingi en er að eins með tvö til þrjú pör af
smá blöð um.9, 21 Plant an get ur náð um 60 cm hæð.7
Mýra ert ur hafa ekki ver ið rækt að ar til land bóta að
neinu marki. Ástæð an er með al ann ars sú að þær
þola illa þurrka enda kennd ar við mýr ar á ís lensku.
Því verð ur ekki meira um þær rætt í þess ari grein.
Vall erta (fugla erta) Lat hyr us pratens is
Vall erta, sem einnig er nefnd fugla erta, telst til ís­
lenskra teg unda. Vall ert ur eru grósku mikl ar þar sem
þær finn ast en út breiðsl an hér lend is er blettótt.25
Hér og þar um landið má finna gróskumiklar breiður af
baunagrasi. Líkt og margar belgjurtir þola þær illa beit
og dregur það úr útbreiðslunni. Í friðuðu landi geta þær
breitt hratt úr sér. Það geta skógræktarmenn nýtt sér
og komið baunagrasi í rýrt skógræktarland sem ódýrri
áburðarverksmiðju, sem reyndar er ekki eins afkastamikil
og hjá mörgum öðrum belgjurtum.26 Mynd: JG