Morgunblaðið - 16.05.1976, Blaðsíða 25

Morgunblaðið - 16.05.1976, Blaðsíða 25
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 16. MAl 1976 25 Helgi Hálfdanarson: Árið 1974 var nokkrum atriðum íslenzkrar staf- setningar breytt með reglugerð þeirri, sem löngum er kennd við af- nám zetu. Um breytingu þessa urðu talsverðar deilur; og þegar hæst fór umræðan, skrifuðu nokkrir menn undir áskorun til yfirvalda að hverfa frá því ráði. Studdu þeir mál sitt veigamiklum rökum, sem margoft hafa verið rakin á ýmsum vettvangi. Ekki veit ég hvort þar hefur mörgum farið sem mér, að mótmæla um- fram allt með undirskrift sinni varasömum hringl- anda í opinberri stafsetn- ingu. Það útaf fyrir sig, hvort rituð er zeta, svo sem gert hefur verið, eða fylgt hinni nýju reglu- gerð, skiptir ekki öllu máli, enda eru merkir málfræðingar í hvoru- tveggja liði, með og móti zetu-rithættinum. Líku máli gegnir um þau staf- setningaratriði önnur, sem breytt var. Hitt mætti öllum ljóst vera, hvílík nauðsyn er á festu í stafsetningarmálum yfirleitt, hversu háskaleg er öll lausung og þarflitl- ar breytingar á ritregl- um, þegar slík hætta steðjar að varðveizlu tungu vorrar, sem nú er raun á. Þegar svo mjög er látið skeika að sköp- uðu um þróun fram- herra, geti tínt saman nefnd eftir sínum geð- þótta til að rázka með svo mikilvægt mál sem opin- bera stafsetningu. Eða hvernig þætti þeim mönnum, sem kenndir eru við frjálslyndi, að vakna við það eftir helg- ina, að einhver íhalds- kurfur væri orðinn liggja, að stjórnmála- menn séu einna sízt til þess fallnir að fjalla um íslenzkt mál. En hver á að setja lög annar en Al- þingi? Og lög yrðu ein- mitt til þess sett að koma í veg fyrir að einhver einn stjórnmálamaður geti rokið í það einhvern mánudaginn að auglýsa ANNARS ALLIR DREPNIR burðar og talmáls sem nú, er festa í rithætti þeim mun nauðsynlegri, ef ekki á allt aö fara úr böndunum á stuttum tíma. En sú festa virðist orðin óhugsandi án þess lögbundnar séu kennslu- reglur handa skólakerf- inu. Sá háttur, sem á var hafður um breytinguna 1974, sýnir bezt, hversu fráleitt það er, að ekki skuli betur frá þessum hnútum gengið í lögum en verið hefur. Það er blátt áfram óþolandi, að einhver stjórnmála- maður, sem gegnir emb- ætti menntamálaráð- menntamálaráðherra og léti það verða sitt fyrsta þjóðþrifaverk að leggja svo fyrir í reglugerð, að framvegis skuli ritað tvenns konar æ, eftir því hvort það sé sprottið af á eða 6, svö sem tíðkazt hefur og tíðkast enn á vissum textum! Og það hefur ekki farið mjög dult, að þeir sem ákafast fögnuðu breytingunni 1974, lita á hana sem upp- haf annars og meira. Af þessum sökum fer vel á því, að Alþingi hefur nú látið þessi mál til sín taka. Hinir frjálslyndu hafa raunar óspart látið að því upp á sitt eindæmi, að framvegis skuli íslenzkt mál ritað svona en ekki hinsegin. Ég gat þess í upphafi, að það sem mér þætti mestu varða í þessu máli, væri festa í opinberri stafsetningu. Þar ætti helzt engu að hagga, nema til lægju svo sterk rök, að ekki gætti veru- legrar andstöðu. Nær því horfi yrði ekki stefnt með öðru en lögfestingu á kennslureglum. Ef ekki reynist fært að koma á breytingum eftir hefð- bundnum leiðum lýð- ræðis, þá mega þær breytingar ekki teljast svo brýnar, að þeim sé þröngvað upp á þjóðina með öðrum hætti. Nú er ekki þess að dylj- ast, að í nokkurt óefni er komió, þegar sýnt þykir, að aðgerðir Alþingis gengju lengra en nokkur von virðist til að islenzk kennarastétt gæti sætt sig við, úr því sem orðið er síðan 1974. Virðist ein- sýnt, að af hlytust vand- ræði. Og vist eru góð ráð dýr. En skyldi þó ekki hvorumtveggju hollast að kaupa frið nokkru verði? Hann yröi að lík- indum helzt í því fólginn, aö alþingismenn hnikuðu frumvarpi sínu í það horf að lögfesta gildandi reglur meó þeim breyt- ingum, sem fram gengu 1974, enda verði þær naumast taldar til veru- legra spjalla; en frjáls- lyndismenn yrðu á hinn bóginn að sætta sig við að láta af þeim hermdar- verka-hernaði, sem þeir hófu með því að sprengja zetuna í loft upp. Ætli það stýrði ekki beztri lukku að taka undir orð séra Jóns Prímusar: „Samkomulag er það sem skiptir máli. Annars verða allir drepnir." Starf andi skipstjórar f rá miðunum í gœr: u II LiKAST PEARL HARBOUR — segja fcair um órósir herskipcnnc — BAKSIÐA -JfffT?tffTT77 f/Ti IerijYvddgekð flJlll^ • l0 /i»/s/,.vW..r n) ""-"",;, ,,,„„, „/..„„.„. ivyfr <¦¦"" LANDFlXyniNNJMBWN •-**• •" _, ..... .„„. „.11..1' __;;;,"i».«M»«»"" ____; ,.„„,.. s.»»»« ....., _____«___,.........., ^^ ¦••'"" ",".Tl »*•«_;.•»¦.'T! "«"". ;,..m.m..r. wmmmmmf malgagn sósialisma. WÍMUUÍÍUIÁ VERKALYÐSHREYFINGAI OG ÞJOOFRELSIS EINING ALÞÝOUNNAR GEGN LANDFLÖTTAFLOKKNUM -"•"""¦'"¦........TŒStzrFs, ?hs "•»»!!*¦ ¦-•.......-.....111 ¦¦¦.....1.....¦—. Af ávöxtunum skuluð þér þekkja þá En lítum nánar á „blaða- mennsku" Þjóðviljans: Föstudaginn 7. maí s.l. var fimmdálka fyrirsögn á forsíðu Þjóðviljans, að sjálfsögðu með stríðsletri, svohljóðandi: „Land- flóttinn hafinn". Þar segir, að tíu fjölskyldur af Akranesi séu að flytjast til Svíþjóðar, ástæðan: at- vinnuleysi. Síðan er vfsað inná blaðsíðu sex og þá er þar þriggja dálka lítil en ósköp skömmustuleg „frétt", sögð byggjast á samtölum við tvo aðila, Þórdísi Njálsdóttur, „eiginkonu Ölafs Oddssonar, sem þegar er farinn utan", og Stefán Eyjólfsson trésmið, sem „er einn af þeim, sem éru að hugsa um að flytjast til Svíþjóðar". Síðan bætir sagnritari Þjóðviljans við: „Hann sagðist hafa atvinnu á Akranesi ..." I lok þessarar „fréttar'1 er þess svo getið, að fólk, sem Þjóðviljinn hafi talað við, hafi sagzt vita um allt að tíu fjölskyldur, „sem væru þegar farnar að kanna hugsanlega för . . ." Og nú er aðalástæðan: „Stopul atvinna." Svo segir í hinni nýju Is- lendingabók. En öll var þessi sagnfræði gagn- særri en svo, að nokkuð þyrfti að hafa áhyggjur af henni, svo aug- ljósar lygar og blekkingar (eða óskhyggja?) sem þarna voru hafðar í frammi. Þegar farið var að kanna málið kom í ljós, að atvinnuleysi er ekki teljandi á Akranesi; og við nánari athugun, að fjórar fjölskyldur hyggjast flytjast frá Akranesi: ein þeirra til Reykjavíkur, en ekki Sviþjóð- ar, tvær f jölskyldur til Svíþjóðar I eitt eða tvö ár, en hvorug vegna atvinnuleysis, og fjórða fjölskyld- an var óákveðin, en fjölskyldu- faðirinn sagði, að ævintýraþrá réði mestu um þessa væntanlegu Svíþjóðarför og, ef úr yrði, væri meiningin að dveljast þar í eitt eða tvö ár. Morgunblaðið ræddi við eigin- konu Ölafs Oddssonar, Þórdísi Njálsdóttur, sem Þjóðviljinn hafði talað við og fyrr er nefnd og sagði hún, að þau hjón „hefðu haft góða vinnu á Akranesi og það væri ekki vegna atvinnu- leysis, að þau færu utan. Astæðan væri sú, að Olafur ætlaði i fram- haldsnám í iðn sinni í Svfþjóð, og hygðust þau dvelja þar eitt til tvö ár. Þetta hefði verið ákveðið um síðastliðin áramót og hefði það orðið að samkomulagi, að tvær fjölskyldur færu saman út, þ.e. fjölskylda Ölafs og Þórdísar og svo fjölskylda Einars Adólfssonar málara, en hann og Olafur voru vinnufélagar hjá skipasmiðastöð Þorgeirs og Ellerts. Einar og kona hans eiga dóttur i Sviþjóð og var það ástæðan fyrir þvi, að þau ætla að dveljast ytra þennan tima . . . „Ég veit ekki til þess að aðrar fjölskyldur ætli að flytja til Svi- þjóðar," segir Þórdís ennfremur, og svo bætir hún við: „Ég vil mótmæla því, sem má lesa út úr fréttinni i Þjóðviljanum, að við höfum verið forsprakkar að ein- hverjum landflótta." Og hvað segir Stefán Eyjólfsson trésmiður, þegar Morgunblaðið spurði hann um Svíþjóðarför hans: „Það er ekki vegna þess, að mig skorti atvinnu, þvert á móti, heldur er þetta fyrst og fremst ævintýraþrá og það sagði ég Þjóð- viljanum, þótt það hafi ekki kom- izt á síður blaðsins," og hann bætir við: „Ég hef næga vinnu og er þvi ekki að flýja land vegna atvinnuleysis . . . Ég veit ekki til þess að það sé atvinnuleysi i bænum, nema þá kannski i frysti- húsunum." Þetta er þá öll „fréttamennska" Þjóðviljans, öll sú „blaða- mennska", sem þetta ágæta mál- gagn islenzks sósialisma hefur upp á að bjóða. 'Hvernig geta menn tekið dagblöð og aðra fjöl- miðla trúanlega, þegar þeir standa þá að þvi viðstöðulaust að geta varla komið nokkurri stað- reynd óbrenglaðri frá sér, ýmist vegna prédikana og heittrúar- skoðana, sem engum koma við, eða svo algjörrar pólitískrar blindu, að almættisverk gæti þar engu um þokað. En sagan er ekki öll sögð með þessari upprifjun. Eftir að upp- lýsingar höfðu komið fram um það á laugardag, að „landflótta- fréttir" Þjóðviljans voru, sem betur fer, uppspuni frá rótum, skrifa ritstjórar blaðsins kaldir og rólegir leiðara á sunnudag, sem heitir: „Eining alþýðunnar gegn landflóttaflokknum". Og kjarni þessarar „merku" forystugreinar (sem að sjálfsögðu er barmafull af sefasýki, ruglanda og ljótu orð- bragði, undir henni stendur s) er þessi setning, byggð á uppspuna blaðsins tveimur dögum áður: „Landflóttinn er aftur að verða hiutskipti islenzkra launa- manna." Af þessu dæmi má sjá, að menn geta þakkað sinum sæla, meðan Þjóðviljinn er ekki eina upplýs- ingamiðstöðin hér á landi. En við nánari athugun er þessi „blaða- mennska" Þjóðviljans, málgagns Alþýðubandalagsins, i samræmi við málatilbúnað kommúnista um allan heim: fyrst er ákveðið, hvernig staðreyndin eigi að vera, síðan er „staðreyndin" búin til, eins og bezt hentar Flokknum, samanber Pravda og önnur mál- gögn kommúnistaflokka. Sann- leikurinn situr ekki i fyrirrúmi, heldur tilgangurinn. Og hann helgar að sjálfsögðu meðalið. Þjóðviljinn hefði vel getað verið málgagn jesúíta á sinum tima, en það er ekki eins víst, að Páll Berg- þórsson og Jóhann Kúld, svo að dæmi séu tekin hefðu þá verið I reglunni. Gullið og grænu skógarnir Það er kunnara en frá þurfi að segja, að rikisstjórn Geirs Hall- grimssonar tók við einhverju þvl versta búi, sem hugsazt getur, þegar hún var mynduð eftir síð- ustu kosningar. Þá voru allir sjóð- ir tómir, dýrtíðin 50%—60% á ári, vísitalan úr sambandi, at- vinnuleysi yfirvofandi. Svo að ekki sé nú talað um, hvernig reynt hafði verið að grafa undan vörnum islands og öryggi. Þetta vita allir, sem ekki eru blindaðir af kenningamoðinu og hentistefn- unni, sem tröllriður Islenzkri póli- tik. Ríkisstjórnin hefur því átt undir högg að sækja. Mönnum hefur þótt hún standa sig misjafn- lega fram að þessu, eins og alltaf er. En sérhver góður Islendingur hlýtur að óska þess af alhug, að henni takist að ráða við þann hrikalega vanda, sem við hefur blasað. Nú þegar er batinn þó nokkur og atvinnuleysi hefur a.m.k. ekki orðið á Islandi, enda þótt það hafi farið eins og egypzk plága um öll nálæg lönd. Þjóðvilj- inn hefur ekki haft við að tiunda, hversu ástandið sé gott I Sviþjóð enda þótt landið hafi ekki verið laust við atvinnuleysi, en I fyrr- nefndri „frétt" var sælunni þar lýst með svo hjartnæmum orðum, að engu var líkara en að blaðið bókstaflega teldi það skyldu sina að hvetja sem flesta íslendinga til þess að flýja land og setjast þar að, jafnvel eitthvað minnzt á Astralíu lika, enda þótt menn viti, að þar eru hvorki gull né grænir skógar, a.m.k. ekki alfarið, heldur miklir erfiðleikar, eins og sumir þeir íslendingar kynntust, sem þangað fóru á kreppuárunum 1967—69. En hver getur verið skýringin á þvi, að Þjóðviljinn virðist beinlínis telja það skyldu sína að hvetja fólk til landflótta, jafnvel fólk I fullri vinnu? Veit ekki blaðið, hvað þeir menn voru kallaðir, sem fóru um Island þvert og endilangt á sinum tíma og boðuðu Kanada eins og ein- hverja nýja himneska Jerúsalem? Þeir fengu nafnbótina „agentar" af alþýðu manna á tslandi. Er Þjóðviljinn búinn að taka við hlutverki þessara manna — eða ætlar hann að gera það? Við biðum og sjáum, hvað setur. En á meðan skulum við a.m.k. lofa hvern þann dag. sem liður án þess menn þurfi að flýja land vegna atvinnuleysis, en að þvi hefði komið, ef þjóðin hefði ekki í síðustu kosningum hafnað ábyrgðarlausri stefnu vinstri stjórnarinnar á örlagastundu. Siðan hefur verið reynt að spyrna við fótum. Þeir. sem ekki eru „agentar" á Islandi, óska pess öðru fremur, að við sleppum þessu sinni, bæði við at- vinnuleysi og landflótta. Þjóðvilj- inn ætti að sýna i verki, að hann er i hópi þeirra, sem þess óska. Við höfum nóg af erfiðleikum samt, þó að við aukum ekki á þá af einhverri „hugsjón", sem ekki verður skýrð án mikillar þekk- ingar á dularsálfræði. Drauga- gangur af manna völdum er held- ur óskemmtileg fyndni. Það er sök sér, ef hann er óviðráðanleg- ur óróleiki „að handan", en við verðum að ætla, að skríbentar Þjóðviljans séu að mestu „þessa heims", þó að þeir lifi I öðrum heimi en allur þorri íslendinga.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.