Morgunblaðið - 25.06.1977, Side 12

12
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 25. JUNÍ 1977
Sagt frá laxaseidaflutningum
med Iscargo frá Laxamýri í
Adaldal til Tromsö í Noregi
Það var vor í lofti í Aðaldal er Iscargo-
flugvélin renndi sér þar yfir í aðflugi að
flugvellinum, sunnudaginn 22 maí,
sterkjuhiti úti og Laxá mórauð og bólg-
in vegna vorleysmganna í laxeldis-
stöðmm að Laxamýri leit hópur manna
upp í loft og fylgdist með aðfluginu og
þegar vélin var lent, gaf Kristján
Óskarsson framkvæmdastjóri stöðvar
innar 30 manna hóp merki ,,nú byrjum
við' Menn voru komnir í viðbúnaðar-
stöðu og nú varð ys og þys í stöðmni
enda mikið í húfi að fljótt gengi fyrir
sig að pakka í plastpoka með vatni og
súrefni 25000 laxaseiðum, sem samn-
mgur hafði verið gerður um sölu á við
norskt fyrirtæki í Tromsö
Iscargomenn höfðu verið svo vin-
samlegir að bjóða undirrituðum að
fylgjast með seiðunum til Noregs, boð
sem var þegið með ánægju því að það
hefur venð gaman að fylgjast með því
gegnum árin hvernig aðstandendur
Laxamýrarstöðvarinnar hafa byggt
hana upp af miklum myndarskap og
sterkri hugsjón, sem allir þeir aðilar,
sem þessa atvinnugrein stunda hér á
landi verða að hafa í vegarnesti þegar
lagt er upp Með þessari sölu skapast
hugsanlega grundvöllur fyrir veruleg
framtíðarviðskipti, sem gerir mönnum
kleift að nýta til fullnustu afkastagetu
stöðvarinnar
Undanþága
til að pakka
Klukkan var rúmlega hálfníu þegar
við lentum á Aðaldalsflugvelli og pökk
unin í stöðinni var komm í fullan gang
er við komum þangað úteftir 1 5 mínút-
um síðar Þar voru fremstir í flokki auk
Kristjáns, þeir Laxamýrarbræður Björn
og Vígfús Jónssynir, Kristján á Hólma-
vaði Benediktsson, Jóhannes
Kristjánsson og Kristján sonur hans frá
Akureyri, sem stærsta aðild eiga að
stöðinni og unnið hafa mest að upp-
byggingu hennar, konur þeirra og
börn Auk þess voru 1 5 — 20 manns
frá Húsavík. sem verkalýðsfélagið þar
hafði veitt undanþágu frá yfirvinnu-
banni til að pakka þessum dýrmæta
farmi
Seiðunum átti að pakka í 400 poka
og höfðu þeir Iscargomenn reiknað
þunga farmssins um 8 lestir eða 20 kg
í poka Reiknað hafði verið að pökkun
yrði lokið um kl 12 á hádegi og að
flugvélin gæti hafið sig til flugs undir
hálfeitt, en reiknað hafði verið með
tæplega 5 klukkustunda flugi til Trom-
sö Norsku kaupendurnir hjá Seafood-
fyrirtækinu í Tromsö höfðu fengið Júli-
us Pétursson stöðvarstjóra i fiskeldis-
stöð Tungulax h/f að Öxnalæk til að
hafa yfirumsjón með flutningunum og
fylgja seiðunum á leiðarenda og hann
hafði fengið ungan Húsvíking Jóhann
Unnsteinsson frá Húsavik sér til
aðstoðar Júlíus er lærður fiskeldis-
fræðmgur frá Svíþjóð og var nokkurn
tíma stöðvarstjóri á Laxamýri Óneitan-
lega var taugaspenna í mannskapnum
því að seiðm eru vandmeðfarm í flutn-
ingi og súrefmð dugir takmarkaðan
tíma og hafði verið reiknað að ekki
mættu líða meira en 8 klukkustundir
frá því að fyrstu seiðunum væru pakk-
að, þar til þeim yrði sleppt aftur Júlíus
var með súrefnistank í tösku meðferðis
og allir pokarnir útbúnir með stút
þannig hægt yrði að bæta á þá súrefni
á leiðmni yfir hafið ef þörf krefði
Allt á undan
áætlun
Fljótlega kom í Ijós að pökkunar- og
flutningstíminn yrði mun skemmri en
„Þarna
sprakk
einn
pokinn
Kristján Óskarsson hellir seiðum
Tveir pokar springa
Lárus kom nú aftur í til okkar og
spurði hvort ekki væri allt í lagi og við
héldum það Þá leit hann aftur í og
hrópaði ..Þarna sprakk einn pokmn '
Við þustum upp úr sætum okkar og
rukum aftur ganginn. þar sem
50—60 seiði sprikluðu Júlíus náði í
hvelli i pokann ogr gat bjargað smá
vatnslögg sem eftir var, en við Jóhann
vorum á handahlaupum við að ná
sleipum seiðunum og bjarga þeim frá
bráðum dauða Þegar ég var kominn
með handfylli af seiðum og var að búa
mig undir að setja þau í pokann,
sprakk allt í einu annar poki við fætur
mér og ég hrópaði upp yfir mig Greip
nú mikil skelfing okkur alla og við
sáum fyrir okkur raðsprengingu 400
poka og útflutningsdrauminn renna út
í sandmn Lárus tók nú til fótanna fram
i flugstjórnarklefa og brátt tók vélin
dýfu niður á við. er Kristmundur lækk-
aði flugið Við fylgdumst nú skelkaðir
með pokastöflunum um leið og við
týndum upp seiðin eins fljótt og við
gátum og verður að segja okkur það til
hróss, að aðeins 1 seiði lét lífið. því að
flest þeirra fundum við í smáhyl aftast i
vélinni, sem myndast hafði af vatninu
úr pokunum Var seiðunum nú snar-
lega komið í nýjan poka með vatni af
aukabirgðum. sem settar voru i vélina i
lokin. Júlíus gaf smá súrefnissnafs og
við gátum ekki betur séð, en að seiðin
væru jafnánægð og við yfir að svo vel
skyldi til takast Þegar þessu var lokið
áætlað hafði verið og létti það nokkr-
um áhyggjum af öllum Pökkunin gekk
fljótt og snurðulaust fyrir sig enda
drógu menn ekki af sér og þegar
aðeins tvær klukkustundir voru liðnar
var síðasta seiðið komið í poka og
Kristmundur Magnússon flugstjóri
færði þær góðu fréttir að mikill með-
vindur myndi stytta flugtímann um
tæpa 2 klukkutíma Var nú ekki beðið
boðanna, ekið í hendingskasti með
síðasta seiðabílinn inn á flugvöll og
pokunum hlaðið um borð í skyndi í
flugstjórnarklefanum ræstu þeir Krist-
mundur og Reidar Kolsö aðstoðarflug-
maður hreyflana en flugvélstjórar voru
Lárus Gunnarsson og Jón Ólafsson,
sem var í þjálfunarflugi Auk þess var
Pökkunin komin í fullan gang og vatnsskammti hellt í poka.
Ljósmyndir Mbl. — ihj. og Silli á Húsavík.
Þórmundur Sigurbjarnarson útvarps-
virki með til að fylgjast með radíóun-
um, þannig að við vorum vel i stakk
búnir með mannskap Kl 1 1 20 lyfti
vélin sér til flugs og strikið var sett á
Tromsö Við sem aftur í sátum með
seiðunum fylgdumst náið með plast-
pokunum, sem staflað var báðum meg-
m í vélinni með gang á milli, þannig að
hægt væri að huga að pokunum sem
lágu sums staðar í þremur lögum. Allt
virtist vera í bezta lagi og seiðin sprell-
fjörug, en líklega hefur fjörið átt ein-
hverjar rætur að rekja til hávaðans og
titringsms í „sexunni’ Kristmundur til-
kynnti okkur að við myndum fljúga í
1 5 þúsund feta hæð og ættum þá að
geta lent í Tromsö um kl 14 20aðisl
tíma, eða 15 20 að norskum tíma
Eftir að hafa gengið úr skugga um að
allt væri i lagi settumst við fram í
vélina og biðum þess að komið yrði
upp í áætlaða flughæð
Beðið eftir að koma pokunum til bindaranna.
sagði Lárus okkur að við hefðum verið
komnir í rúm 10 000 fet og að klifra er
pokarnir hefðu farið, en Kristmundur
hefði lækkað flugið niður í 9000 fet og
í þeirri hæð yrði flogið til Tromsö Það
myndi að vísu kosta okkur 1 5 mínút-
um lengra flug, en það skipti ekki máli
Öndinni
varpað léttar
Eftir að hafa varpað öndinni léttar
smástund og þurrkað af okkur svitann
var gengið á pokastaflana og hver
einstakur poki athugaður og reyndist
allt i bezta lagi Júlíus hafði ákveðið að
við skyldum bíða þar til 1 Vi klukku-
stund væri liðin, en þá hefjast handa
við að velta öllum pokunum við, til að
hrista upp í súrefnisbirgðunum og
þannig hressa upp á seiðin Gátu
menn nú sezt niður og slappað af í
smástund Varð okkur hugsað til vina
okkar í Aðaldal, sem fylgdu okkur í
huganum á leiðinni og bjuggum til
nokkrar hrollvekjur, til að segja er heim
kæmi, hvernig engu hefði munað að
öll súpan spryngi og við hefðum orðið
að nauðlenda á Aðaldalsflugvelli synd-
andi innan um 25000 seiói.
Ekki gátu menn þó setið lengi kyrrir,
einhver okkar var alltaf á ferðinni að
þeifa á pokunum og athuga hvort læki
með nokkrum ventlum Plastpokarnir
eru ekki viðamiklar umbúðir, en hinar
ódýrustu og öruggustu sem völ er á
miðað við þær aðstæður, sem laxeldið
er stundað við á íslandi og þá litlu
skammta, sem keyptir eru í flestar ár
Öðru hverju þurfti að bæta í poka. sem
aðeins lak, en að öðru leyti gekk ferðin
tíðindalítið fyrir sig og seiðin virtust
una sér vel í þessum undarlegu heim-
kynnum Brátt var kominn tími til að
byrja umstöflunina og skiptum við með
okkur verkum, tveir hvorum megin og
gengum rösklega fram Tæpan klukku-
tíma tók að velta öllu við, en að því
loknu var greinilegt að seiðin höfðu
hresst við og sáum við nú fram á að
þetta yrði allt í lagi, rúmur hálftími var
til áfangastaðar og við báðum Krist-
mund og Reidar um að hafa samband
við Tromsö til að láta vita að við yrðum
þetta langt á undan áætlun þannig að
bílar og mannskapur yrðu við höndina
er við lentum. Flugmennirnir vögguðu
vélinni öðru hverju til að hrista vatnið
til í pokunum og allt lék í lyndi
Skýjað var og hálf kuldalegt er rat-
sjáin sýndi okkur að við værum komnir
yfir norskt land og smáísing settist á
sexuna. Ekki leið þó langur tími þar til
við vorum komnir á aðflogsstefnu og
kl. 15 30 lentum við mjúklega hjá
frændum okkar á Norðurslóðum
Hvordan ser det ut?
„Hvordan ser det ut?' var það fyrsta,
sem Erling Petterson, eigandi Seafood,
kallaði til okkar, er hurðirnar voru opn-
aðar og við gátum glaðir kallað á móti
„mye bra men kom með bilerne '
Pettersen gaf mönnum sínum merki og
hópur þeirra klifraði um borð um leið
og fjórir vörubílar óku upp að „Við
heilsumst. er við erum búnir að af-
ferma," var hrópað og allir tóku til
höndunum Var auðséð á Pettersen að
honum líkaði vel hvernig seiðin litu út
og sjálfsagt fargi af honum létt, ems og
okkur yfir að vera komnir með farminn
lifandi á ákvörðunarstað Skal nú fanð
hratt yfir sögu því aðeins leið klukku-
stund frá því að vélin lenti þar til
síðustu seiðin voru komin i sjóinn í
Tromsöhöfn
Erling Pettersen skýrði út fyrir okkur
Júliusi hvernig sjóeldið færi fram
Hann er mikill athafnamaður í Tromsö.
rekur ásamt öðrum stóra rækjuvinnslu
og gerir út 7 báta Hann byrjaði á
sjóeldinu 1972 og hefur fram til þessa
tíma keypt seiðin úr laxeldisstöðvum í
Svíþjóð. en nú er komin upp veiki í
stöðvunum þar og Ijóst að allur seiða-
útslutningur verður bannaður í mörg