Morgunblaðið - 22.08.1978, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 22.08.1978, Blaðsíða 10
10 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 22. ÁGÚST 1978 Rætt við Einar Einarsson fyrrum djákna í Grímsey AREIDANLEGA eru þeir ekki margir íslendingarnir sem gegnt hafa stórfum djákna, a.m.k. ekki í seinni tíð, Þótt svo kunni að hafa verid á árum áöur. Fyrir skömmu var greint frá vísglu kaþólsks djákna og lútherskir eiga enn sinn djákna, Þótt hann starfi ekki sem slíkur í dag. Sá heitir Einar Einarsson og býr hann í Hveragerði. Mbl. ræddi við hann á dögunum um djáknastarf hans o.fl. og var hann fyrst spurður hvernig það hefði borið að: — Ég hélt nokkrum sinnum fyrirlestra í kirkjunni í Grímsey og svo bar það einhvern veginn til, ég veit eiginlega varla, hvernig, en það var séra Pétur Sigurgeirsson vígslubiskup sem þá þjónaði í Grímsey, sem hafði áhuga fyrir því að endurvekja starf djáknans og tók biskupinn því vel líka. Séra Pétur spurði mig þá hvort ég væri fáanlegur til að taka þetta starf að mér og 4gerði ég það. Ég var síðan í guðfræðideildinni í 6 vikur og það var nú öll mín guðfræði- menntun. Ég hafði að vísu lesið nokkuð í guðfræði áður, en ekki undir leiðsögn. Það voru mjög góðir prófessorar í deildinni, sem vildu allt fyrir mig gera og minnist ég sérstaklega Jóhanns heitins Hannessonar, en hann gerði allt sem hann gat til þess að vera mín þarna nýttist mér sem bezt. Eg stundaði þetta nám, ef nám skyldi kalla, eins vel og ég gat og tel mig hafa náð nokkru út úr því. Aðallega predikun En í hverju var svo starf djáknans einkum fólgið? — Það var fyrst og fremst prédikun og auk þess ýmis verk sem gera þurfti ef ekki náðist til prests. En aðallega var þetta sem sagt prédikunarstarf og svo undirbúningur fermingarbarna. Þá átti ég að annast t.d. skemmri skírn og jarðarfarir, en til þessa kom þó ekki, því alltaf var hægt að ná í prest þegar á þurfti að halda, og kom séra Pétur alltaf þegar á þurfti að halda, sem var nú sjaldan í svo fámennri sókn. En ég aðstoðaði hann t.d. við sakra- mentisútdeilingu og eitt af því sem ég átti að gera var að veita sakramenti í heimahúsi ef þess væri óskað. En hvernig fór messa fram hjá þér? — Segja má að hún hafi aðallega verið byggð utan um prédikunina. Sungnir voru sálmar eins og venja er og las ég guðspjallið frá altarinu, en messusvör voru engin. Ég var skrýddur eftir enskri fyrirmynd svonefndri kórkápu og það var próf. Jóhann Hannesson, hygg ég, sem ráðlagði það. Einar var spurður hvort hann hefði lent í einhvers konar erfiðleikum meðan hann gegndi þessu starfi, en hann kvað svo ekki hafa verið. — Þetta var óskóp venjulegt allt saman, ég vann það sem til féll, aðstoðaði við öll venjuleg safnaðarstörf, sem voru nú ekki mikil í svo fámennum söfnuði. En eitt af því sem mér bar að gera var að tilkynna dauðsföll og kom það einu sinni í minn hlut að tilkynna banaslys. Nú annað, sem mér var að vísu ekki uppálagt, en ég gerði samt var að sækja synódurnar. Ég heyrði það á biskupi síðar að honum fannst betra að ég sæti þaer og gerði ég það öll árin nema eitt þegar ég komst ekki vegna veikinda. Mér fannst nauðsyn- legt að sækja synódurnar því það opnaði mér leið til skilnings á ýmsu sem ég hefði e.t.v. ekki annars vitað um. Þá sótti ég líka fundi í Prestafélaginu og með þ«ssu móti gat ég fylgzt með ýmsu sem var að gerast. Hafðir þú ekki nokkra sér- stöðu á prestastefnu sem eini djákninn? Áhugi fyrir að endurvekja starf djákna — Jú, það má e.t.v. segja það, en það tóku mér allir vel og veit ég ekki annað en allir hafi verið sammála um þennan gang mála. Biskup hafði haft áhuga fyrir •því að endurvekja djáknastarfið löngu áður en það kom til að ég hæfi störf sem djákni, en þetta fékk víst ekki mikinn hljóm- grunn þá, aðallega hjá yfirvöld- um að ég held. — En þetta er góð lausn á prestaskorti í þessum fámennu og afskekktu sóknum og ég vissi að minnsta kosti um einn mann sem hefði viljað gerast djákni, en það kann að vera að fjölgun djákna hafi líka strandað á því að ekki fengust menn til að gegna því starfi. En hvernig kemur til áhugi þinn á guðfræði, sem þú nefndir áðan? Lærði heilu kaflana — Hann er kannski kominn til af ýmsu. Ég lærði að lesa á Vídalínspostillu, en á hverjum sunnudegi var lesin úr henni hugvekja heima og lærði ég smám saman heilu kaflana, þá sem mér þótti mest púður í, en þar, kemur fram framúrskar- andi mælska og andagift. Heima voru til þessar venjulegu heimilisguðræknisbækur og faö- ir minn vissi mikið um alla þessa hluti þannig að ég á ekki langt að sækja áhuga minn á guðfræði og var faðir minn sagður vera með biblíufróðari mönnum. Og til að segja nánari deili á Einari er rétt að það komi fram að hann er frá Syðri Fljótum í Meðallandi og flutti hann ungur þaðan árið 1932 og hefur hann ekki átt heima þar síðan, en komið í heimsókn nokkrum Sjö er mín tala — Eftir að ég flutti að austan var ég í Reykjavík í 7 ár og flæktist þaðan til Skandinavíu og var þar í rúmt ár. Fyrst var ég í sænskum lýðháskóla og að námi þar loknu fór ég til Danmerkur og var þar á eins konar leigubúi fram til næsta hausts. Þegar heim kom aftur starfaði ég á kúabúi í nágrenni Reykjavíkur í 7 ár og var síðan í ýmsum störfum, aöallega múrverki þó og hefi ég verið við það í ein 32 ár. Á sumrin vann ég hjá vita- og hafnarmála- stofnuninni, enn í 7 sumur, því 7 er mín tala, sjáðu til og fór ég norður til Grímseyjar árið 1953. Þar var ég fyrst í fiskvinnu og kynntist ég þar konu minni og settumst við þar að um nokk- urra ára skeið. Meðal þeirra starfa sem Einar sagðist hafa fengizt við í Gríms- ey var að vinna að lagfæringum og endurbótum á kirkjunni. Hann sagði litla sögu um hvernig það hefði borið til: — Það var þannig að árið eftir að ég fluttist til Grímseyj- ar var fremur lítið að gera og þannig var ástatt um kirkjuna að hún var tekin að leka og ekki annað sjáanlegt en hún myndi stórskemmast ef ekkert væri að gert. Ég hafði veitt þessu athygli og það bar til að mig tók að dreyma kirkjuna nokkuð oft og stundum nótt eftir nótt. Þegar svo kom að því að vinna hjá mér fór að minnka þá ræddi ég við sóknarnefndina um að ég gæti annazt þessar lagfæringar og var því vel tekið. Endurnýj- aði ég svo það sem þurfti bæði utan dyra og innan og eftir að ég hóf að vinna að þessu steinhætti mig að dreyma kirkj- una. íbúar í Grímsey voru um það bil 60 árin sem Einar var þar og sagði hann að þeir væru nú milli 90 og 100. Hann minntist mannlífsins þar með virðingu: Grímseyingar örlátir — Já, það var margt ágætt í Grímsey. Eitt var það að þegar ég leitaði samskota fyrir kirkj- una, sem ég gerði oft vegna ýmiss konar atburða, þá minnist ég þess að jafnan lögðu Gríms- eyingar fram einn mesta skerf- inn miðað við fjöldann og mér fannst það einhvern veginn liggja í eðli þessa fólks og þetta er líklega einhver dulinn menn- ingararfur. Fólkið man mikla erfiðleikatíma og hefur óvenju- mikla samúð með þeim sem minna mega sín. Það má reynd- ar segja um hvaðeina sem gerðist, hvort heldur gleðitíð- indi bárust eða harmafregnir, það var eins og það snerti alla eyjarskeggja og þetta er eins og ein stór fjölskylda. — Mér fannst líka stundum Grímseyingar tala jafnvel betra mál en aðrir íslendingar, því margir þessir elztu menn lásu fornsögurnar mikið og dáðu þær. Þeir voru eiginlega dálítið „aristókratískir" í sér. Það má sjá í gömlum bókum t.d. það sem hreppstjórar hafa skrifað, yfirleitt ólærðir menn, að skýrslur þeirra eru á góðu máli og ritvillulausar. Þetta einkenni Grímseyinga er nú því miður nokkuð að hverfa, yngra fólkið sker sig minna úr en áður, nú eru allir að eltast við sömu hlutina og er það e.t.v. ekki svo óeðlilegt með auknum samgöng- um og ferðalögum fólksins. I af Vídalínspostillu Einar Einarsson og Súsanna Vilhjálmsdóttir eru hér ásamt sonum sínum tveimur, Gunnari (lengst til vinstri), sem er 12 ára og Grétari, en hann er 9 ára. Einar Einarsson býr ásamt konu sinni Susönnu Vilhjálms- dóttur og tveimur sonum þeirra, Gunnari 12 ára og Grétari 9 ára í nýju húsi við Heiðarbrún í Hveragerði. Susanna starfar sem yfirnuddkona við Heilsu- hæli N.L.F.Í. en um þessar mundir segist Einar aðallega sínna húsbyggingunni: — Já, við fluttum í húsið fyrir alllöngu, en það er samt sem áður ýmislegt eftir. Hefi ég verið við smíðar mikið hér heima við undanfarið. Þetta gengur svona hægt og sígandi og er ágætt meðan þetta „flýtur" allt og segja má að flýtur meðan ekki sekkur. Þó að ég sé stórskuldugur eins og svo marg- ir aðrir þá stendur fasteign alltaf fyrir sínu jafnvel þótt ,eitthvað komi uppá. En mér þykir verst að menn skuli ekki geta komið sér saman um stjórnarmyndun og tekið til við að gera það sem allir sjá að gera þarf, sagði Einar Einarsson að lokum og er þar með látið lokið spjallinu við djáknann fyrrver- andi. Segja má þó að hann hafi ekki algjörlega yfirgefið sinn fyrri starfsvettvang því hann annast kvöldbænir tvisvar í viku í heilsuhælinu og er auk þess meðhjálpari. J.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.