Morgunblaðið - 21.10.1980, Blaðsíða 23

MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 21. OKTÓBER 1980
31
borleifur við myndirnar
Ljósmynda-
sýning í prent-
smiðjunni Odda
UM ÁRAMÓTIN ’79—’80 stofn-
uðu 14 starfsmenn í prentsmiðj-
unni Odda ljósmyndaklúbb, með
nafninu „Studio 80“. Þeir hafa
allir brennandi áhuga á ljós-
myndun og keyptu sér þess
vegna ljósmyndatæki fyrir eina
milljón króna. Nú stendur yfir
sýning á verkum 6 aðila í
klúbbnum fyrir starfsmenn og
viðskiptavini prentsmiðjunnar
Odda. Á þessar sýningu, sem er
á göngum prentsmiðjunnar, eru
28 litmyndir, algjörlega unnar
af klúbbmeðlimum sjálfum.
Viija klúbbmeðlimir koma fram
þökkum til forráðamanna
prentsmiðjunnar fyrir þá að-
stöðu sem þeir hafa látið þeim í
té.
Þórleifur V. Friðriksson,
formaður starfsmannafélags
prentsmiðjunnar sagði að
kiúbburinn væri sá eini sinnar
tegundar á landinu, sem ein-
göngu störfuðu í bókagerðar-
menn. Þeir hafa farið í 2
ljósmyndaferðir með félags-
menn, aðra á Reykjanes en hina
í Grafning og nágrenni Þing-
valla. Þórleifur sagðist vita að
sýningar svipaðar þessari hefðu
verið haldnar í Slippstöðinni á
Akureyri og vélsmiðjunni
Héðni, en þeir hefðu ekki ein-
göngu verið með ljósmyndir,
heldur líka grafík o.fl. Nöfn
þeirra sem eiga verk á sýning-
unni eru: Ágúst Ágústsson,
Ómar Óskarsson, Ólafur Stein-
grímsson, Halldór Hauksson,
Ragnar Ragnarsson og Þórleifur
V. Friðriksson. Sýningin byrjaði
19. október og mun að öllum
líkindum standa til mánaða-
móta nóvember — desember.
Vísnakvöld
Vísnavina á
Hótel Borg
VÍSNAVINIR verða með vísn-
akvöld að Hótel Borg í kvöld
klukkan 20.30.
Meðal þeirra, sem koma
fram í kvöld, eru Róbert Arn-
finnsson og Skúli Halldórsson,
sem frumflytja nokkur verk
Skúla. Þá mun Anton Helgi
Jónsson lesa ljóð og Sigrún
Björnsdóttir og Atli Heimir
Sveinsson flytja verk eftir
Berthold Brecht.
Gestum er velkomið að
mæta á staðinn með eigið efni
og flytja og eru allir velkomn-
ir.
Rússar á veið-
um austur
af landinu
LANDHELGISGÆZLAN fór í
gæzluflug á föstudaginn austur
fyrir land. í ljós kom að stór
floti rússneskra ryksugutogara
er á veiðum skammt undan 200
sjómílna markanna útaf Lang-
anesi. Rússarnir voru þarna á
kolmunnaveiðum og var ekki
annað að sjá en þeir veiddu vel.
200% hækkun olíugjalds:
l>ridja breyting olíu-
gjalds á sama árinu
Fádæma hringl ráðherra og ríkis-
stjórnar, sagði Matthías Bjarnason
Stjórnarírumvarp um hækkun olíugjalds úr 2,5% í
7,5%, af óskiptu aflaverðmæti, mætti harðri mótspyrnu í
neðri deild Alþingis í gær, er Steingrímur Ilermanns-
son, sjávarútvegsráðherra, mælti fyrir því. Talsmenn
Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks mæltu gegn frum-
varpinu. Ráðherra mælti einn fyrir samþykkt þess.
Þingmenn Alþýðubandalags tóku ekki þátt í umræð-
unni. — Efnisþráður umræðnanna verður lauslega
rakinn hér á eftir.
Flutt í
tengslum við fisk-
verðsákvörðun
Steingrímur Ilermannsson,
sjávarútvegsráðherra, sagði, að
frumvarp þetta væri flutt í tengsl-
um við fiskverðsákvörðun 1.
október sl. Hann sagði gasolíu
hafa hækkað um 35% og svartolíu
um 23% frá því í júní sl. Annar
erlendur kostnaður útgerðar hefði
einnig hækkað. Þessar hækkanir
hefðu rýrt rekstrarstöðu útgerðar
um 5 til 7%. Ef mæta hefði átt
þessum hækkunum og halla út-
gerðar'hefði þurft 18—20% fisk-
verðshækkun.
Söluverð freðfisks hefði hins
vegar staðið í stað í 1 Vz ár og
stöðnun væri í sölu á helzta
markaði okkar. Gripið hefði verið
til gengissigs til að aðlaga sölu-
verð kostnaðarhækkun hér heima.
Gengið hefði sigið úr 100 í 133,1
frá því í febrúar til 10. október sl.,
eða 2,9% meira en laun hefðu
hækkað og 3,7% meira en fisk-
verðshækkun. Síðan þessar sam-
anburðartölur vóru unnar, hefur
bætzt við tæplega 2% gengissig til
viðbótar, sagði ráðherrann.
Ráðherra sagði nú gripið til
hækkunar olíugjalds úr 2,5% í
7,5%, vegna mikillar hækkunar á
olíukostnaði. Hann sagði olíugjald
þó vafasama leið. Það væri greitt
„á fjölda fiska“ en ekki á eydda
olíu og stuðlaði því ekki að
olíusparnaði og kæmi auk þess
mjög misjafnlega niður. Leita
þurfi því eftir öðrum og heppilegri
leiðum til að taka þátt í olíukostn-
aði útgerðar. Starfshópur hefði
verið og væri að störfum í þeim
tilgangi. En um aðra leið hafi ekki
verið að ræða að þessu sinni.
Hringlandahátt-
ur ráðherra og
ríkisstjórnar
Matthias Bjarnason (S) sagði
frumvarp þetta gera ráð fyrir
hvorki meira né minna en 200%
hækkun olíugjalds. Þetta væri
þriðja breyting olíugjaldsins á
einu og sama árinu! Fyrst hefði
olíugjaldið verið lækkað úr 9% í
5%. Um það frumvarp hefði verið
víðtæk samvinna í þinginu. Þegar
núverandi sjávarútvegsráðherra
hefði setzt á ráðherrastól snemma
á þessu ári, hefði hann barið í
gegn enn frekari lækkun, þ.e. úr
5% niður í 2,5%. Þá hefði hann
staðhæft, að olíugjald væri alls-
endis ófullnægjandi og breyta
þyrfti um starfsaðferð og leggja
gjaldið niður. Síðan kemur hann
nú, eftir marga mánuði, og flytur
frumvarp og um 200% hækkun
gjaldsins. Sú er „niðurtalning"
ráðherrans. Síðan vitnaði MBj. í
blaðaviðtöl ráðherrans og fram-
sögu með frumvarpi til lækkunar
á olíugjaldinu fyrr á árinu — og
sagði orð hans og efndir benda til
fádæma hringlandaháttar og
stefnuleysis, bæði af hans hálfu og
stjórnarinnar í heild.
Við fulltrúar Sjálfstæðisflokks-
ins vöruðum ráðherra við, er hann
tók kollsteypu sína fyrr á árinu,
enda væri staða útgerðarinnar
önnur og betri nú, ef ráðherrann
hefði farið að okkar orðum. Hins-
vegar getur hann ekki ætlazt til,
að við dönsum með honum fram
og aftur í málinu og verða stjórn-
arliðar einir að bera ábyrgð á
þessum vinnubrögðum.
MBj. sagði ekki sanngjarnt, að
sjómenn séu hvað eftir annað
látnir taka á sig aukna byrði
vegna þessa vanda, sem er sameig-
inlegt vandamál þjóðarbúsins í
heild. Það er tímanna tákn, að
talsmenn Alþýðubandalags, sem
hæst höfðu um „sjóðakerfi sjávar-
útvegs“ fyrir skömmu, og tilfærslu
fjármagns frá sjómönnum til út-
gerðar, þegja nú þunnu hljóði. Á
árunum 1974—1978 vár meðal-
hækkun fiskverðs meiri en meðal-
hækkun á töxtum launþega í
landi, þannig að hlutur sjómanna
var verulega leiðréttur þá. Síðan
Steingrímur: Frum-
varpið í tengslum við
fiskverðsákvörðun.
Matthías: Annar .svipur
á Alþýðubandalaginu
en 1974-1978.
Karvel: Brigð við vest-
firzka sjómenn.
Vilmundur: Seljendur
og kaupendur semji ein-
ir.
Pétur: Fari til umsagn-
ar sjómannaþings.
kom vinstri stjórnin, ráðherrar
„samningana í gildi", og þá er
fyrsta verkið að ganga á rétt
sjómanna og raunar launþega
allra. Kaupmáttur launa fer sífellt
minnkandi og launahlutfall sjó-
manna gagnvart töxtum í landi
hefur verið skert. Ekki gildir
heldur 95 ára regla verðtryggðs
lífeyrissjóðs, sem samið var um
við BSRB, gagnvart sjómönnum
eða fiskvinnslufólki. Og spyrja
má, var ákvæðum Ólafslaga um
samráð við launþega — í þessu
tilfelli sjómenn — fylgt þegar
fiskverðsákvörðun í tengslum við
hækkun olíugjalds fram hjá
skiptaverði var ákveðin? Það er
hinsvegar lítil búbót í því fyrir
sjómenn, þó talsmenn Alþýðu-
bandalagsins á Alþingi líti á
stjórnarbekk út eins og „dyggir
stuðningsmenn Thatchers", þ.e.
eins og klipptir út úr tízkublöðum.
En þeir fara sennilega í vinnubux-
urnar sínar næst þegar þeir þurfa
að biðja um atkvæði sjómanna og
verkamanna!
Steingrímur
Matthías
Karvel
Pétur Vilmundur
MBj. ræddi í ítarlegu máli um
rekstrarstöðu útgerðar og fisk-
vinnslu og þann vanda, sem at-
vinnuvegir þjóðarbúsins ættu við
að stríða. Hann vitnaði í ummæli
sjávarútvegsráðherra á Vopna-
firði, þess efnis, að ef ekkert yrði
gert til að tryggja stöðu atvinnu-
veganna og berja niður verðbólg-
una, þá sæi hanit ekki að þessi
ríkisstjórn ætti lengri lífdaga auð-
ið. Nú er hinsvegar komin ró yfir
ráðherrann. Nú telur hann sjálf-
sagt að hækka oiíugjaldið um
200%, eftir að hafa sjálfur beitt
sér fyrir lækkun þess fyrr á árinu.
Síðan hefur útgerðin safnað lausa-
skuldum upp á marga milljarða
króna. Þannig er hringlandahátt-
urinn á þessu sviði sem öðrum.
Mótmæli vest-
firzkra sjómanna
Karvel Pálmason (A) sagði
lækkun olíugjaldsins fyrr á árinu
hafa verið tengda samningum,
sem gerðir vóru við sjómenn á
Vestfjörðum. Hann las upp mót-
mæli samtaka vestra gegn þessu
frumvarpi ríkisstjórnarinnar, sem
fæli í sér brigð á þeim fyrirheit-
um, sem sjávarútvegsráðherra
hefði áður gefið. Karvel vitnaði og
til Ólafslaga um samráð við laun-
þega og spurði, hvort við það
fyrirheit, sem væri lögbundið,
hefði verið staðið. Hann vitnaði til
ummæla Garðars Sigurðssonar,
formanns sjávarútvegsnefndar
neðri deildar, í blaðaviðtali ný-
lega, þar sem hann segði olíu-
gjaldið „bölvað og vitlaust líka“.
Væntanlega myndi Garðar, sem á
stundum kæmi fram í gervi tals-
manns sjómanna, senda þetta
frumvarp til umsagnar þeirra,
áður en nefndin skilaði því aftur
til deildarinnar. Karvel lýsti því
yfir, að þingmenn Alþýðuflokksins
myndu greiða atkvæði gegn frum-
varpinu. Þá spurði hann sjávar-
útvegsráðherra, hvort ekki væri
öruggt, að hann yrði til staðar í
landinu næstu 2 til 3 vikurnar,
meðan þetta mál, og önnur mikil-
væg sjávarútvegsmál, væru til
umfjöllunar í þinginu. (Þeirri
fyrirspurn var ekki svarað.)
Ákvörðun á
ábyrgð aðila í
sjávarútvegi
Vilmundur Gylfason (A) vitn-
aði til ummæla Steingríms Her-
mannssonar og Garðars Sigurðs-
sonar um haldleysi oliugjaldsins.
Hann spurði, hvort ríkjandi kerfi í
verðlagsmálum sjávarútvegsins,
að ríkið réði úrslitum og axlaði
ábyrgð með oddamanni, væri ekki
gengið sér til húðar. Þegar stigin
hefðu verið mikilvæg spor út úr
styrkjakerfi, upp úr 1960, hefði
þessi leið að líkindum verið viðun-
andi áfangi. En síðan hefði margt
breytzt. Áhrif og tilheyrandi
ábyrgð ríkisvaldsins á fiskverðs-
ákvörðun hefði m.a. ýtt undir
sífellt gengissig.
Hægara væri að vísu um að tala
en í að standa breytingum á
þessum vettvangi. Sannfæring sín
stæði þó til þess, að tveir frjálsir
aðilar semdu um og bæru ábyrgð á
ákvörðun hér að lútandi, kaupend-
ur og seljendur, þó slík breyting
^-gengi máski ekki fyrir sig á einni
nóttu. Slíkir ábyrgir samningar
myndu t.d. stuðla að meiri stöð-
ugleika í gengismálum.
Sjómannaþing
Pétur Sigurðsson (S) sagði
m.a., að samanburður ráðherra á
iaunum sjómanna og landverka-
fólks væri óraunhæfur. Hann
hefði ítrekað spurzt fyrir um,
hvort hægt væri að fá raunhæfan
samanburð á vinnuframlagi sjó-
manna, sem ekki ynnu aðeins
dagvinnu, og annarra starfsstétta;
samanburð sem tæki tillit til
fjarvista frá heimili, unninna
vinnustunda á dag o.s.frv. Kaup-
samanburður án slíkra upplýs-
inga, og miðaður við toppaflaskip
ein, væri rangur.
PSig. sagði vinstri stjórn, sem
settist á ráðherrastóla 1978, hafa
skenkt sjómönnum loforðapakka,
sem svikin ein hefðu verið í. Hann
minnti á þing undirmanna á
skipum, sem hæfist nk. fimmtu-
dag. Óhjákvæmilegt væri að senda
þetta frumvarp til umsagnar þess,
enda vantaði ekki fyrirheitin né
lagafyrirmælin um „samráð“ við
launþega um ákvarðanir, er þá
snertu hagsmunalega.
Fleiri þingmenn tóku til máls,
en þær umræður fóru eilítið á svig
við dagskrárefnið.