Morgunblaðið - 21.12.1984, Blaðsíða 56

56
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 21. DESEMBER 1984
Tidevand -
Erlendar
bækur
Jóhanna Kristjónsdóttir
Liv Ullmann: Tidevand
Útg. Lindhardt & Ringhof 1984.
Fyrsta bók Liv Ullmann For-
andringen vakti verðskuldaða at-
hygli hér sem annars staðar og því
hlýtur næsta bók leikkonunnar
ekki síður að vekja áhuga. Tide-
vand segir frá framhaldi umbreyt-
ingarinnar, baráttunni lauk ekki í
þeirri bók eins og lesendur sáu
náttúrlega. Það er sagt frá und-
ursamlegu en dauðadæmdu ástar-
sambandi Liv Ullman við tékkn-
eskan blaðamann, sambúð þeirra,
gleði og trega þegar þau horfast
loks í augu við að þau eru ekki að
leita þess hins sama og þar af leið-
andi hlýtur samúð þeirra að enda.
Sagt er frá samskiptum Liv Ull-
ný bók Li
Liv Ullmann
mann við telpuna Linn sem er nú
sem óðast að vaxa úr grasi, vernd-
artilfinningu móðurinnar, löngun
hennar til að vera vinur dóttur
sinnar, nálgast hana, umbera og
r Ullmann
skilja. Og skilja líka að ein af þeim
tilfinningum sem hún ber í brjósti
er í ætt við angurværa öfund —
vegna þess að Linn á allt það eftir
sem fylgir’ æskunni þó svo að það
valdi ekki síður kvöl og sorg en
gleðinni. Og Liv segir frá starfi
sínu í leik, og einnig frá ferðalög-
um sínum á vegum UNICEF til
ótal margra landa og þær frásagn-
ir eru með því fegursta í bókinni,
áhrifamiklar og einfaldar.
Mér fannst þetta ákaflega vel
gerð bók að mörgu ieyti. Að mörgu
leyti er hún opnari og hressilegri
en Forandringen, í henni er húmor
sem Liv kemur notalega til skila.
Manneskjuleg hlýja, áhugi á bág-
indum, opinskáar en orðknappar
lýsingar á munaðarlífinu sem hún
lifir milli þess sem hún sækir
heim sveltandi börn og horfir mið-
ur sín á bágindi sem þarf mikla
smekkvísi til að lýsa svo að ekki
verði úr vella. Allt þetta er í bók-
inni. Og því er gott að lesa hana.
Bókmenntir
Siguröur Haukur Guöjónsson
Sjáðu, Madditt,
það snjóar
SJÁÐU, MADDITT, ÞAÐ SNJÓAR!
Höfundur: Astrid Lindgren.
Þýðing: Þuríður Baxter.
Myndir: Ilon Wikland.
Setning og filmuvinna: Frentstofa G.
Benediktssonar.
Frentað á Ítalíu.
Útgefandi: Mál og menning.
Þetta er undurfögur myndabók
“fyrir unga lesendur. Sviðið er Sól-
bakki, haust og snjór á jörðu, og
aðalsögupersónurnar systurnar
Madditt og Beta. Madditt er bund-
in við rúmið en Beta heldur í
kaupstaðinn til innkaupa með Öllu
vinnukonu. Þær verða viðskila, og
Andrés ekill flytur telpuna, óaf-
vitandi, langt inn í skóg. Gæða-
hjónin á Hóli finna anganóruna og
koma henni heim á ný. Höfundur
gerir úr litlu efni hugljúfa sögu,
og með leikni sinni dregur hann til
þeirrar spennu er hrífur unga les-
endur. Þýðing Þuríðar er vel gerð,
mál hennar látlaust og snjallt.
Myndir bókarinnar snilldarvel
gerðar, einar sér væru þær efni
bókar.
Prentverk vel unnið. Hér helzt
allt i hendur: efni, þýðing, myndir
og gerð, og niðurstaðan verður því
prýðisbók, sem gaman verður að
rétta barni. Hafi útgáfan þökk
fyrir.
Binna-bækur
BINNI VILL EIGNAÍ?T HUND
Höfundur texta: Anne-Marie Chap-
outon
Myndir eftir Ulises Wensell
<k;
BINNI FER ÍJT í RIGNINGU
Höfundur texta: Ursel Scheffler
Myndir eftir Ulises Wensell
Þýðandi beggja hveranna er Magn-
ús Kjartansson
Þaer eru prentaðar á Ítalíu.
Útgefandi: Bókaútgáfan Skjaldborg.
Listavel gerðar myndir eru
uppistaða þessara kvera. Sögu-
hetjan í þeim báðum er snáðinn
Binni.
í þeirri fyrri er sagt frá draumi
lítils drengs sem vill eignast vin í
húsdýri. Foreldrum hans lízt ekk-
ert á, og lítill drengur fær alltaf
nei.
I hinni síðari er sagt frá göngu-
ferð Binna með ömmu sinni og
hundi í úrhellis rigningu. Undur
veraldar birtast spurulum huga,
og lífsreynd amman leitar þeim
svara.
Þetta eru bækur fyrir þá sem
rétt eru byrjaðir að lesa, eða þá
bækur fyrir börn, sem eiga for-
eldra, er hafa tíma til jæss að lesa
textann fyrir þau, ræða myndirn-
ar við þau.
Vel þýdd, snotur kver, sem börn
munu hafa gaman af að skoða og
lesa.
Hljóm-
plotur
Siguröur Sverrisson
Þarf stál-
taugar í
hana þessa
Metallica
Ride the lightning
Music for the Nations/Fálkinn
Ég man að ég hafði það á orði
þegar ég skrifaði um síðustu
plötu Metallica fyrr á árinu að
oft á tíðum væri æði stutt úr
þungarokkinu þeirra yfir í ptönk-
ið. Slíkur er hamagangurinn. Sú
skoðun hefur ekkert breyst við
að hlusta á þessa plötu.
Sá er hins vegar gallinn á
þessari afurð Metallica að þeir
fjórmenningar hafa greinilega
ekki lagt of mikla rækt við laga-
smíðarnar. Á síðustu plötu var
mikið um hröð og áheyrileg
kaflaskipti en á þessari eru lögin
miklu einhæfari og um leið ein-
faldari. Hljómabreytingar sára
„simplar" en keyrslan og lætin
þeim mun meiri. Fyrir vikið vilja
lögin renna saman í einn graut
og slíku hefur enginn gaman af
— ekki einu sinni ég.
Með tveimur síðustu plötum
sínum má þó allténd segja að
Metallica hafi skapað sér tals-
verða sérstöðu vestanhafs,
a.m.k. rámar mig ekki í að hafa
heyrt í nokkurri þarlendri sveit
sem býður upp á önnur eins læti.
Hvort það er svo eftirsóknarverð
sérstaða er svo allt annar hand-
leggur. Ég hafði mjög gaman af
síðustu plötu Metallica en ekki
næstum því eins af þessari.
Það er erfitt að tína út einstök
lög á Ride the Lightning. Eins og
segir að framan vilja þau renna
saman í eitt en með því aö hægja
ferðina eilítið í nokkrum lag-
anna og lagfæra útsetningar í
nokkrum til viðbótar hefði mátt
fá út mun heilsteyptari grip en
raun ber vitni. Ég er hræddur
um að þessi höfði ekki nema til
grjótharðra aðdáenda.
Góðir
punktar en
engin heild
l)a.s Kapital
Lili Marlene
Gramm
Bubbi Morthens er rriakalaus
maður — sá makalausasti í ís-
lenskri poppsögu (nei, ég gleymi
ekki Gunna Þórðar og öllum hin-
um). Það er sama á hverju geng-
ur, hann virðist hreint ódrep-
andi og er nú kominn fram á
sjónarsviðið í enn einu gervinu,
forsprakki Das Kapital.
Auk Bubba eru í sveitinni þeir
Mike Pollock/gítar, Jakob Magn-
ússon/bassi og Guðmundur
Gunnarsson/trommur. Mike lék
m.a. áður með Bubba í Utan-
garðsmönnum en þeir Jakob og
Guðmundur léku lengstum sam-
an í Tappa Tíkarrassi.
Þótt Bubbi sé sérkapítuli út af
fyrir sig er Das Kapital það ekki.
Lili Marlene er fremur lítið
spennandi plata. Á henni eru fá-
ir toppar en þess á milli er um að
ræða efni, sem er langt fyrir
neðan þann „standard“ sem
Bubbi setti sér framan af ferlin-
um. Rokkið hjá Das Kapital er
hrátt og kraftmikið oft á tíðum
og 20 ára gamalt að auki. Enginn
skyldi j)ó fordæma gamalt rokk,
ég manna síst, en það er ekkert í
það varið þegar það er illa fram
sett eins og raunin er æði oft á
Lili Marlene.
Mér er til efs að Mike Pollock
hafi átt öllu verra framlag á
hjómplötu. Hann er gítarleikari
sem fær mann ekki til að taka
kollhnís af gleði, en getur marg-
falt meira en á þessari plötu.
Lengstum fannst mér Guðmund-
ur ágætur trommari en hér
bregst honum bogalistin. Iðulega
hangir hann í „bítinu" og ýmist
sleppur hann rétt fyrir horn eða
þá ekki. Jakob skilar sínu ágæt-
lega og út af fyrir sig er það
ekkert auðvelt að elta trommu-
leik eins og hjá Guömundi á Lili
Marlene.
Lögin hans Bubba hljóma orð-
ið kunnuglega í eyrum Hest hver.
Það er helst að Launaþrællinn
og Snertu mig (heitir reyndar Er
ha:gt að lækna brotið hjarta á
plötumiðanum) standi upp úr
auk titillagsins Lili Marlene. Þar
er Das Kapital i essinu sinu og
óneitanlega hefði verið gaman ef
annað efni plötunnar hefði verið
sambærilegt.
Ekki er kannski neitt hægt út
á það að setja þótt lög manns
eins og Bubba hljómi kunnug-
lega eftir 11 — 12 plötur á 4 árum.
Menn skapa sér sinn eigin stíl og
reyna svo að þróa hann þótt hér
séu reyndar fá merki fram-
þróunar eða tilrauna. Hitt þykir
mér aftur verra hvað textasmíð
Við lestur bókarinnar Maður
og ástkonur eftir Má Krist-
jónsson (ég leyfi mér reyndar
að taka fram að við erum
óskyld með öllu) hvarflaði að
mér að þarna væri frelsið til
tjáningar komið í sinni öfug-
snúnustu mynd. Náttúrlega
eigum við að hafa leyfi til að
setja fram skoðanir okkar, falli
þær ekki öllum í geð, látum svo
vera. En skyldi ekki nauðsyn-
legt að gera einhvers staðar
einhverjar lágmarkskröfur?
Ég skal fúslega játa, að mér
tókst ekki að komast nema
einu sinni og með harmkvælum
í gegnum þessa bók, og mér er
ógerningur að segja um hvað
Að þekkja ekki ljósið
frá myrkrinu eða kunna
ekki að kveikja það
Bókmenntír
Jóhanna Kristjónsdóttir
Már Kristjónsson:
MAÐUR OG ÁSTKONUR.
Útg. MK forlag 1984.
Það kemur sem betur fer
ekki oft fyrir, að mér detti í
hug við lestur aðskiljanlegra
bóka, að það veitti ekki af að
einhverjir ábyrgir aðilar fylgd-
ust með því sem er látið ganga
á þrykk hér á landi. Allir eiga
auðvitað að fá að tjá hug sinn í
ræðu og riti, það er bara hluti
af lýðræðinu og elsku frelsinu.
Og sjálfsagt er hlutfall þeirra
hærra hér en víðast annars
staðar sem einhvern tíma á
lífsleiðinni senda frá sér bæk-
ur.
Bubba hefur hrakað. Margir
textanna hafa að geyma góðar
hugmyndir og skoðanir en þeir
eru svo hroðvirknislega unnir að
það hreinlega skemmir þá.
Þessi frumraun Das Kapital
er ekki að neinu leyti stórvirki á
íslenskan poppmælikvarða. Hér
eru góðir punktar af og til en ég
er sannfærður um að Das Kapi-
tal er færari um margfalt betri
afurð en Lili Marlene.
Of stór
skammtur
í einu
Liraahl
Don’t Suppose ...
EMI/Fálkinn
Ég man ekki í hverju bresku
poppblaðanna ég las það fyrir
skemmstu en þar fékk þessi
breiðskífa Limahls aðeins brot
út einni stjörnu i einkunn. Svo
eru menn að segja að plötudóm-
arar hér á íslandi séu óvægnir.
Þótt ég gefi Limahl e.t.v. betri
einkunn er brot ur stjörnu verð
ég engu að síður að viðurkenna
að heil breiðskífa frá honum í
einu finnst mér allt of stór
skammtur. Lögin hans á borð við
Too Much Trouble og síðar Nev-
er Ending Story, sem hljómað
hafa ótæpilega úr hljóðdósum
plötuspilaranna á rás 2 síðari
hluta árs eru ágæt ein og sér og í
hæfilegum skömmtum en Don’t
Suppose ... er mér um megn.
Reyndar verður það ekki af
Limahl skafið að hann getur vel
sungið. Efasemdirnar um að
hún er. Guðlast og klám? Órar,
sundurleitt röfl. Það kæmist
kannski næst þvi. Söguþræði er
ekki til að dreifa. Eiginlega eru
hér ekki bara brotin lögmál
skáldsögunnar, frásögunnar
eða hvað sem höfundur vill nú
kalla þetta tilskrif sitt.
Það setur að manni dálitla
velgju við lesturinn, ekki bara
af því að hér er klæmst og guð-
lastað og ruglað, vel að merkja
allt þetta þrennt getur átt
beinlínis rétt á sér. Og má gera
það bæði listrænt og forvitni-
legt ef um penna heldur höf-
undur sem kann til verka og
getur komið því á framfæri við
lesendur á þann hátt að boðlegt
megi teljast. Því er ekki fyrir
að fara hér. Þetta er bara svo
leiðinlegt.
hann gæti náð að slá í gegn einn
síns liös eftir að hann sleit sam-
starfinu við Kajagoogoo hafa
reynst óþarfar. Þessi léttskeggj-
aði sveinn er nú eftirlæti allra
meyja á gelgjuskeiðsaldrinum.
Svo aftur sé vikið að Don’t
Suppose ... er það helsti galli
hennar hversu litlaus lögin eru.
Ef ekki væru Too Much Trouble
og Never Ending Story í lok fyrri
hliðarinnar væri hún ein alls-
herjar flatneskja. Þó vantar ekki
að vinnsla er öll í fínu lagi þott
mér finnist ofnotkun hljóm-
borða dálítil. Þar kemur Fair-
light-fárið enn í ljós í popp-
tónlist nútímans.
Síðari hliðin er litlu meira
sannfærandi; í raun er hér að-
eins spurning um hversu tækni-
leg vinnubrögðin eru því laga-
smíðarnar hlytu aldrei verðlaun
— ekki einu sinni í Eurovision.
Helst að Tar Beach standi upp-
úr, en það er samt afar ófrum-
legt. Eftir þessa reynslu mína af
Limahl og aðstoðarmönnum
held ég að ég láti mér eitt og eitt
lag frá honum nægja í einu en
eftirláti ungpíunum hann í allri
sinni dýrð.
Skrýtið
safn en
skemmtilegt
Ýmsir flytjendur
Endurfundir
Spor
Óneitanlega fannst mér það
kyndugt lagavalið á þessari
plötu er ég sá hana fyrst en
menn segja mér að hún seljist