Morgunblaðið - 21.12.1984, Blaðsíða 19

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 21. DESEMBER 1984
19
mál skríður fram með tilheyrandi
hlykkjum af vísbendingum, grun-
uðum, fleiri líkfundum og álykt-
unum.
Ólíkt er sá þáttur sögunnar
skemmtilegri aflestrar en sá sem
fjallar um deilurnar um fátækt
eða ríkidæmi kirkjunnar. Saka-
málasagan hefur líka yfirhöndina
í bókinni sem betur fer. Hún er
satt að segja mjög spennandi og
það svo að þolinmæði lesandans er
á stundum þanin til hins ýtrasta í
köflum um málefni kirkjunnar.
En hin blóði drifnu sakamál eru
meira en bara leynilögreglusaga
sem gerist í gamladaga. Þar eru í
raun á ferðinni hin eilífu átök
milli þekkingar og átrúnaðar,
fróðleiksfýsnar og óttans við hið
óþekkta, milli nýrra hugmynda og
hinna viðteknu. Þótt freistandi sé
að fjalla meira um þetta sýnist
mér það naumast gerlegt án þess
að spilla spennu væntanlegra les-
enda og má kannski af því marka
hve margslungin og þétt fléttan er
í sögunni. En á einum stað tala
þeir Vilhjálmur og Adso saman
um þetta. Meistarinn er að upp-
lýsa sveininn:
„ ... i' þessari sögu leikast á þau
öfl sem eru meiri og mikilvægari
heldur en orrustan milli Jóhann-
esar og Lúðvíks..."
„En þetta er saga um rán og
hefndir milli dyggðasnauðra
munka!“
(bls. 368)
Einhvers staðar hef ég lesið
eitthvað um það að í bókinni felist
skírskotanir til nútimans. Eftir
lesturinn þykir mér einsýnt að
þær séu einungis tilkomnar
óbeint, á þann hátt sem góðar
gamlar sögur höfða ætíð til nú-
timans, sem er einfaldlega vegna
þess að grundvallarþættir mann-
legs lífs hafa lítt breyst í aldanna
rás. Höfundur segir enda sjálfur í
formála:
„Ég umskrifa þetta og hirði ekki
um að höfða til líðandi stundar. Á
árunum þegar ég uppgötvaði texta
Vallets ábóta ríkti sú krafa að
menn ættu ekki að skrifa nema til
þess að taka afstöðu í vandamál-
um samtímans og til að breyta
heiminum. Nú að tíu árum liðnum,
og rúmlega það, er það hugsvölun
bókmenntamanni (sem aftur hef-
ur hafist á hinn hæsta stall) að
mega skrifa af einskærri ást á
skriftum.“ (Bls. 11)
Ég talaði í upphafi um halelúja
bókmenntaheimsins. Mín niður-
staða er sú að Nafn rósarinnar sé
vissulega mikil bók og merk og
skemmtileg i þokkabót. Eg held
einnig að þýðing Thors Vilhjálms-
sonar á þessu mikla verki sé, ef
ekki snilldarleg, þá í það minnsta
frábær. Og glæsilegt er það af
hinu unga og ugglaust miður fjár-
sterka forlagi Svörtu og hvitu að
bjóða þjóðinni hlutdeild i þessu
nýjasta ævintýri í heims-
bókmenntunum. Það hefur skotið
hinum stóru ref fyrir rass.
Ég get ekki tekið undir með
tímaritinu Books and Bookmen,
sem segir að Nafn rósarinnar hafi
allt að geyma, líkt og bókin sem
Mefistófeles freistar Fást með. En
það sem hún geymir, það er gott.
1/ §
Y . . THORELLA THORELLA 4
Ivi izia uomo Laugavegs Apóteki Miðbæ við Háaleitisbraut \ | X4 1 é *