Morgunblaðið - 25.06.1986, Blaðsíða 34

34
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 25. JÚNÍ1986
Hugleiðingar
um flugmálin
eftirJón
Kristjánsson
Flug og flugöryggismál eru mjög
í umræðunni hérlendis um þessar
mundir. Þessi umræða hófst með
■* hörmulegu slysi á Snæfellsnesi á
síðastliðnu vori þegar flugvél fórst
í leiguflugi frá Vestfjörðum, og
endumýjaðist nú vegna þess að við
lá að stórslys yrði yfir íslenska
flugstjómarsvæðinu nú fyrir
skemmstu, er við árekstri lá milli
tveggja stórþotna yflr Austurlandi.
Eg ætla ekki að blanda mér í
umræður flugumferðarstjóra, en öll
þessi umræða leiðir hugann að
ástandi flugmáia almennt hér á
landi, og vildi ég koma nokkrum
orðum á framfæri varðandi þau.
Alg-engur ferðamáti
Þróun í flugi hefur orðið gífur-
' lega hröð á síðustu áratugum, og
er flugið nú algengur ferðamáti
alls almennings. Nýjar hraðfleygar,
þægilegri flugvélar og betur búnar
tækjum en áður hafa komið til
sögunnar. Tækjakosti við umferð-
arstjóm í lofti hefur fleygt fram
ásamt öryggisbúnaði flugvalla.
Við íslendingar höfum tileinkað
okkur þessa samgöngutækni, og
emm háðari henni en flestir aðrir,
ef við eigum að halda uppi nútíma
lífsháttum. Nær allir farþegaflutn-
> ingar til annarra landa em flugleiðis
og heilir landshlutar byggja að
langmestu leiti á fluginu í sam-
göngum við höfuðborgarsvæðið og
aðra landshluta. Vestfírðir og Aust-
urland hafa sérstöðu í þessum efn-
um.
Einkennilegt tómlæti
Það verður að segja eins og er
að einkennilegt tómlæti hefur ríkt
um uppbyggingu flugmála í landinu
á undanfömum ámm. Einkum á
þetta við um flugvelli og búnað
þeirra. Þessi uppbygging hefur alls
ekki lylgt eftir örari samgöngum
flugleiðis og batnandi flugvélakosti.
Framlög til framkvæmda á flug-
völlum, þar innifalin farþegaskýli,
aðflugstæki, flugbrautir, vélakostur
og tækjageymslur em á árinu 1986
61 milljón króna. Þetta er brot af
því sem varið er til vegamála, þótt
þrýstingur almenningsálitsins um
auknar fjárveitingar sé stómm
meiri á þeim vettvangi. Auk þessa
framlags tekur ríkið lán til fram-
kvæmda við flugstöð í Keflavík upp
á 300 miiljónir króna á árinu 1986.
Þar er vissulega um stórverkefni
að ræða, sem greitt er að stómm
hluta af erlendum aðilum.
Það má vissulega deila um hvort
flugstöð í Keflavík hefur verið á
réttum stað í framkvæmdaröðinni,
og vera má að þessu fé hefði verið
betur varið í stórátak í uppbyggingu
flugvalla og öryggismál. Hitt er
staðreynd að þessu verki lýkur á
næsta ári og þar með er farþega-
flugið komið út fyrir girðingu her-
stöðvarinnar sem er mikill og
ánægjulegur áfangi. Það skiptir
því mestu máli að gera sér ljósa
grein fyrir því hver næstu skref
eiga að vera í uppbyggingu flug-
mála hérlendis þegar séð er fyrir
endann á þessu stórverkefni.
Atak í uppbyggingn
flugmála
Nú er rétti tíminn til þess að
taka ákvörðun um stórátak til
uppbyggingar í flugmálum, sem
stefnir að því að öryggi flugfarþega,
og samgönguöryggi sé sem best
tryggt. Þar þarf að fylgjast að gott
skipulag við flugstjóm og besti fá-
anlegi tæknibúnaður, og auknar
framkvæmdir við uppbyggingu á
flugvöllum og allri aðstöðu við þá.
Nauðsynlegt er að menn geri sér
grein fyrir forgangsröð í þessum
efnum, og höfuðnauðsyn er að
málaflokkurinn í heild færist ofar
í forgangsröð opinberra fram-
kvæmda en verið hefúr. Mér er það
fullljóst að ekki verða allar óskir
uppfylltar á skömmum tíma í þess-
Gríndavík.
UM SL. mánaðamót var opnuð ný
umboðsskrifstofa í Grindavík.
Skrifstofan heitir „Flakkarinn-
Bæjarbót", en auk umboðsskrif-
stofunnar hefur blaðið Bæjarbót
aðsetur í húsinu.
Hjá Flakkaranum eru umboð fyrir
Flugleiðir, Úrval, Polaris og Ferða-
skrifstofu ríkisins og þar fást far-
seðlar og nauðsynlegar upplýsingar
um hótel, bílaleigur o.fl.
Þetta er fyrsta skrifstofan af þessu
tagi sem opnuð er í Grindavík og að
sögn Bjöms Birgissonar, sem rekur
Flakkarann og gefúr Bæjarbót út,
hefúr fóik tekið Flakkaranum vel og
gat hann þess sömuleiðis að til stæði
að útvega ný umboð á öðmm sviðum.
Flakkarinn er opinn milli kl. 14:00
og 18:00, en einnig er hægt að hafa
samband á morgnana ef starfsmaður
er á staðnum.
um efnum eins og ástand ríkisfjár-
mála er nú.
Flugmál á Austurlandi
Ég get ekki lokið þessum hug-
Ieiðingum án þess að fara nokkmm
orðum um ástand flugmáia þar sem
ég þekki best til, en það er á Aust-
urlandi. Starfs míns vegna þarf ég
mikið á flugsamgöngum að halda
og hef farið ótaldar ferðir með
flugvélum milli Egilsstaða og
Reykjavíkur á öllum árstímum, auk
ferða flugleiðis á aðra flugvelli
austan lands.
Stærð Austurlands og lega er
slík að flug hlýtur ávallt að verða
mjög snar þáttur í samgöngukerf-
inu hér. Þar að auki liggur lands-
hlutinn næst flugvöllum nágranna-
þjóðanna.
Á Austurlandi em þrír flugvellir
sem Fokker-vélar Flugleiða fljúga
á. Þar af sker Egilsstaðaflugvöllur
sig úr með umferð, en hann er einn
af mestu umferðarflugvöllum
landsins, og sá eini utan Reykjavík-
ur og Keflavíkur þar sem reglulegt
millilandaflug er stundað, þ.e. til
Færeyja. Auk þessara flugvalla era
fímm minni vellir sem Flugfélag
Austurlands heldur uppi reglulegu
áætlunarflugi til, og hafa þær
samgöngur þegar sannað gildi sitt
sem nauðsynlegur þáttur í sam-
göngunetinu hér eystra.
Egilsstaðaflugvöilur
Á árinu 1985 fóra um Egilsstaða-
flugvöll 50.548 farþegar og hefur
verið jöfn og sígandi aukning um-
ferðar þar síðustu árin. Flugvöllur-
inn er miðpunktur flugsamgangna
í fjórðungnum og lykilatriði er að
hann sé öraggur og vel búinn.
Völlurinn er bækistöð fyrir þær
sjúkravélar sem ávallt era tiltækar
hjá Flugfélagi Austurlands og flugu
319 flugtíma í sjúkraflugi árið
1985.
Ástand þessa flugvallar er algjör-
lega óviðunandi. Hann er malarvöll-
ur á veiku undirlagi og verður ófær
vegna aurbleytu við viss skjlyrði,
auk þess sem lega hans býður ekki
uppá besta aðflug. Völlurinn var
yfírkeyrður fyrir tveimur áram til
Jón Kristjánsson
„Nú er rétti tíminn til
þess að taka ákvörðun
um stórátak til upp-
byggingar í flugmálum,
sem stefnir að því að
öryggi flugfarþega, og
samgönguöryggi sé
sem best tryggt.“
þess að vinna bug á aurbleytunni,
en brátt sækir í sama farið aftur.
Ég hef orðið vitni að því að flug-
menn Fokker-véla Flugleiða hafa
átt í erfiðleikum vegna aurbleytu,
og þurft að fá sér vatnsslöngu og
skola viðkvæman hjólabúnað vél-
anna fyrir flugtak á Égilsstaðaflug-
velli.
Slíkt er ekki við hæfí miðað við
þær kröfur sem nú era gerðar.
Samgönguráðherra hefur marg-
sinnis lýst því yfír að endurbygging
Egilsstaðaflugvallar verði næsta
stórverkefni í flugmálum hér. Þess-
um skilningi ber að fagna því Egils-
staðaflugvöllur er mikilvægur í
innanlandssamgöngunum auk þess
sem hann hefur möguleika sem
millilandavöllur og varavöllur fyrir
vélar af miðlungsstærð sem notaðar
eru í millilandaflugi.
Miðað við þær áætlanir um upp-
byggingu vallarins sem til era
mundi hann endurbyggður og mal-
bikaður geta þjónað þotum af gerð-
inni Boeing 727 sem varavöllur.
Því ber nú að stíga þar skref á
næsta ári að hefja uppbyggingu
Egilsstaðaflugvallar. Þá lýkur flug-
Að hengja bak-
ara fyrir smið
Aðsetur Flakkarans og Bæjarbótar í Grindavík, við hliðina á Kaup-
félaginu.
Grindavík:
Flakkarinn - Bæjarbót
- ný umboðsskrifstofa
eftirPál
Bergþórsson
Ýmsum þótti það maklegt, þegar
útvarpsráð fordæmdi einróma
starfsaðferðir í fréttaflutningi sjón-
varps og útvarps af alkunnu tilefni.
Mér fínnst þó, að við þá samþykkt
sé ýmislegt að athuga. Það er of
mikil einfoldun að kenna fréttastof-
unum einum um þetta meinta mis-
ferli. Hér er um að ræða nýja
stefnu, nýjan stíl í fréttaflutningi,
takmarkalitla ágengni að amerískri
fyrirmynd, og ég tel að útvarpsráð
sjálft, útvarpsstjóri og raunar aðrir
valdameiri aðilar, beri meginábyrgð
á þessari stefnubreytingu. Það er
staðreynd að það era einkum hinir
nýrri starfsmenn fréttastofanna,
sem hafa tamið sér þessar aðferðir,
einmitt þeir sem hafa verið ráðnir
af núverandi útvarpsráði og út-
varpsstjóra, hvort sem samkomulag
hefur verið um þá embættaskipun
eða ekki. Þyngri ábyrgð hvílir
reyndar á útvarpsstjóra, þar sem
hann hefur síðasta orðið um ráðn-
ingu þessara starfsmanna, stundum
svo að athygli hefur vakið. Og í
framhaldi af þessu vaknar sú spum-
ing, hvort ekki beri að kalla til
nokkurrar ábyrgðar þann ráðherra,
þann stjómmálaflokk og þá ríkis-
stjóm, sem kom núverandi útvarps-
stjóra í embætti sitt. Um marga
kosti hans og hæfileika þarf ekki
að efast. En það er bókstaflega
erfítt að búast við fyllstu réttsýni
af manni sem hefur verið í innsta
hring harðrar og tillitslausrar
stjómmálabaráttu, eins og nú tíðk-
ast til dæmis í Reykjavíkurborg.
Sú var áreiðanlega hugsun Gylfa
Þ. Gíslasonar, þegar hann skipaði
jafn óumdeildan sómamann og
Andrés Bjömsson í embætti út-
varpsstjóra, verðugan eftirmann
Vilhjálms Þ. Gíslasonar. Þetta rifj-
aðist óþægilega upp, þegar Markús
Öm Antonsson áréttaði í síðustu
sveitarstjómarkosningum pólitískar
hneigðir sínar með því að taka
sæti á framboðslista Davíðs Odds-
stöðinni í Keflavík og tímabært er
að taka fyrir næsta verkefni.
Um þetta verkefni er algjör ein-
ing hér á Austurlandi, þó auðvitað
bíði einnig hér mörg verkefni úr-
lausnar í lengingu flugbrauta og
auknum öryggisbúnaði á öðram
flugvöllum í flórðungnum.
Herflugvellir
Hingað til hefur það verið svo
að Bandaríkjamenn og Bretar hafa
kostað stórframkvæmdir í flug-
málum hérlendis að mestu. Þetta
hefur haft þau áhrif að vamarmál
blandast ávallt í umræðuna um
stórframkvæmdir við flugvelli.
Menn verða hér að átta sig á því
grandvallaratriði að NATO mun
ekki undir neinum kringumstæðum
leggja fé í flugvöll nema hann verði
notaður að staðaldri sem bækistöð,
verði þar með herflugvöllur. Það
er grandvallaratriði að menn viti
að hveiju er gengið í þessum efnum.
Varavellir
Ýmsir aðilar reyna að þrýsta á
framkvæmdir í flugvallarmálum
með því að skírskota til þarfarinnar
fyrir varavöll fyrir millilandaflug.
Vissulega er þörf fyrir varavöli,
vegna reglna um eldsneyti, en lík-
umar fyrir því að völlurinn sé notað-
ur að marki era ekki miklar, því
hægt er að lenda í Keflavík í nær
hvaða veðri sem er. Enda hefur
sannast sagna ekki verið þungur
þrýstingur um varavöll frá flug-
rekstraraðilum.
Með uppbyggingu Egilsstaða-
flugvallar era slegnar tvær flugur
í einu höggi. Einn mikilvægasti
völlur innanlandsflugsins er byggð-
ur upp, og um leið hentar hann sem
varavöllur fyrir hluta millilandaflot-
ans, ef þær vélar þurfa að lenda
annars staðar en í Keflavík einu
sinni til tvisvar á ári. Þama er stigið
fyrsta skrefíð í uppbyggingu vara-
vallanna. Auðvitað verður síðar
haldið áfram þeirri uppbyggingu.
Þessa framkvæmd ættum við Is-
lendingar að ráða við einir.
Öryggi í flugi
Mér hefur orðið tíðrætt um flug-
vallarmálin, en ég vil ljúka þessum
hugleiðingum með því að undir-
strika það að einskis má láta
ófreistað til þess að fullkomið ör-
yggi ríki í flugumferð og skipulag
þeirra mála sé með þeim hætti að
viðunandi sé. Þetta er grandvallar-
atriði sem allir þeir aðilar sem
málum ráða verða að sjá til að sé
uppfyllt.
Höfundur er alþingismaður Fram-
sóknarflokksins fyrir Austur-
landskjördæmi.
Páll Bergþórsson
sonar. Það liggur við að hann hafí
með því afsalað sér trúnaði annarra
en flokksmanna sinna. Allt þetta
tel ég að útvarpsráð hefði átt að
taka til athugunar áður en það
varpaði fullri sök á lægra setta
embættismenn hjá sjónvarpi og út-
varpi, áður en það hengdi bakara
fyrir smið.
Höfundur er veðurfræðingur.