Morgunblaðið - 12.12.1986, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 12.12.1986, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 12. DESEMBER 1986 Sjómannsævi Békmenntir Erlendur Jónsson Jón Steingrímsson: UM HÖF TIL HAFNA. 203 bls. Vaka/Helga- fell. Reykjavík, 1986. Jón Steingrímsson skrifar léttan stíl og lipran. Hispurslaus er hann og hreinskilinn og nefnir hlutina sínum réttu nöfnum. Sjómannsævin er um margt ólík annarra manna ævi. Sjómaðurinn siglir um heimsins höf. Og sam- kvæmt dægurtextum á hann kærustu í hverri höfn. Kannski er það nú ekki alltaf svo ævintýra- legt. En ef farmaðurinn er opinn fyrir því sem hann sér og reynir hefur hann sannarlega mörg tæki- færi fram yfir landkrabbann til að skoða lífið í þess fjölbreytilegustu myndum — og kannski líka njóta þess! Og sú hefur einmitt orðið raunin um Jón Steingrímsson. Þetta er ævintýrasaga. Fyrsti kaflinn ber yfirskriftina Spíri í blíðu og striðu. Spennandi leynilögreglusaga! Að minnsta kosti fyrir þá sem þátt tóku í áhættunni. Allar stóru ráðagerðirnar voru í þann veginn að takast. Dæmið var í þann veginn að ganga upp. Allt var komið áfallalaust á land, meira að segja í trygga geymslu. Þá varð Jón Steingrimsson nauðaómerkilegt atvik til að koma upp um smyglarana. Bflstjóra, sem keyrði ögn af góðgætinu, fipaðist þegar hann sá lögreglubfl. Og glopraði svo út úr sér leyndarmálinu — óspurður! ». . . þar með endaði vist mín hjá Eimskip.« Og nú hófust farmannsárin fyrir alvöru. Það lá fyrir sögumanni að sigla um öll heimsins höf og koma við í höfnum þar sem fyrir voru — ef ekki hvítir — þá gulir eða svart- ir. Sögumaður varð að taka því sem að höndum bar, umgangast þá sem forsjónin Iét verða á vegi hans, hvort sem þeir voru sælir eða vesl- ir, skemmtilegir eða leiðinlegir. Mannlífsmyndirnar, sem Jón dregur upp, eru breytilegar eins og öldur hafsins en yfirhöfuð skýrar. Hann hefur verið æðrulaus í blíðu og stríðu. Og þar kemur að síðasta sjóferðin er á enda. Sögumanni eru færð blóm. Lengi eru þau að fölna. En blikna þó að lokum. Þannig fer og um endurminning hverja. Hvalir og hvaðeina heitir einn kaflinn í bókinni. »Sjómenn sjá allt- af eitthvað nýtt,« segir þar, »en enginn dagur er öðrum líkur og sprellandi fiskar, ferlíki og fuglar auka á fjölbreytnina.« Sá sem nemur raddir náttúrunn- ar skilur mannlífíð betur. Jón segir skilmerkilega frá skepnum þeim, stórum og smáum, sem við augum blasa þegar horft er út yfir borð- stokkinn í heitu höfunum. Um hvalinn segir Jón sérstaklega: »Það er sagt að hann sé drepinn of grimmt og honum sé.því óðum að fækka. Mik.il! fjöldi má þá hafa verið af honum áður en þeir hófu þetta linnulausa dráp, því enn sést hann um allan sjó og oft í hópum.« Fyrra bindi þessara endurminn- inga, sem kom út í fyrra, var vel læsilegt; og fjörlegt með köflum. En þetta síðara er að mínum dómi skemmtilegra. Sögumaður hefur frá svo mörgu að segja, hefur lifað svo viðburðaríka ævi, séð og heyrt svo margt og kynnst svo mörgu, að minningasjóðurinn sýnist nær óþrjótandi. Og Jón Steingrímsson kann að segja frá. „ VIÐ ERUM ÖLL HRÆDD" Bókmenntir Jenna Jensdóttir Rúnar Armann Arthúrsson. Algjörir byrjendur. Svart á hvítu. Reykjavík 1986. Sagan hefst á sprengingu í Norðurmýrinni í Reykjavík. Strák- arnir Grímur og Páll, skólabræður og vinir, hafa komist yfir dínamít- túpur og sprengja þær við Gunnarsbrautina. Rúður brotna, lögreglan kemur og allt verður vitlaust. Þeir leggja á flótta og komast undan. Grímsi hlýtur sár á hné á flóttanum. Þeir skrökva til um að hann hafí dottið á mótor- hjóli. Grímsi ber söguna uppi. Ýmist er hann í fyrstu persónu, eða höf- undur teflir honum fram eins og öðrum persónum sögunnar. Grímsi á heima hjá foreldrum sínum. Systkinin eru þrjú. Faðirinn er ofbeldishneigður óreglumaður. Vinur hans, Palli, áfráskilda móð- ur og fjögur systkini. Þeir eru fyrirferðarmiklir og athafnasamir unglingar, forvitnir um efni og efnasambönd, en ekki haldnir skemmdarfýsn. Þeir eru AUJB VEVMMAR MEÍINIRirr Rúnar Armann Arthúrsson duglegir í námi og hanga ekki á Hlemmi. Þeir lesa mikið og eru ekki hrifnir af myndböndum. Palli kann íslendingasögurnar utan að og mælir spaklega. Heimilislíf Grímsa er ömurlegt. Stundum fær hann að gista hjá Palla. Þar er allt betra, þótt mamma hans sé á kafí í „kvenna- menningu" og er því sjaldan heima. Ömmur Gríms og annar afí koma nokkuð við sögu. Stund- um á hann skjól hjá þeim, sérstak- lega ömmu á Vesturgötu, sem átti föður Grímsa í lausaleik. Fróð- leikskona og 811 í fortíðinni. Hún gefur Grímsa Mannamun eftir Jón Mýrdal. Grímsi les bókina og finnst hún minna sig á spennu- myndir í sjónvarpi. Þótt Grímsi hangi ekki á Hlemmi kynnist hann ýmsum þátt- um mannlífsins, þegar hann er í slagtogi við sér eldri unglinga, eins og Tomma sem á tryllitæki og býður Grímsa á ball með sér í Mosfellssveit. Umkomuleysi og áhyggjur hertaka Grímsa, þegar hann veit að foreldrar hans ætla að skilja. Putti bróðir hans sem eru tíu ára getur verið með móður þeirra. En hann? Flest er betra en að vera heimilislaus. Grímsi hefur verið í sveit, þar er allt öðruvísi en í Reykjavík, en ekkert betra. Höfundur er varfærinn og skiln- ingsríkur er hann lýsir því, þegar Grímsi var skotinn í skólasystur sinni er þau voru í þrettán ára bekk. „Hvernig getur maður hald- ið áfram að vera skotinn í stelpu sem er ekki lengur til? Ég hélt ekki að krakkar á okkar aldri gætu dáið svona upp úr þurru." Sá kafli sögunnar er mjög vel gerður. Ljóðið sem höfundur lætur Grímsa yrkja og senda telpunni á spítalann nær vel barnslegu sak- leysi ungrar ástar. Vel er lýst hugsunum Grímsa, þegar hann selur fornbókasala „Mannamun" til þess að geta boð- ið Lukku, jafnöldru sinni (15 ára), á hljómleika í Höllinni. Þetta er efnismikil saga. Hún er að því leyti ólík unglingabókum, sem nú ber mest á, að hér er lífíð sjálft í sviðsljósinu, með flestum sínumtilbrigðum. Líf fólks á öllum aldri fléttast inn í frásögnina og gerist eins og það er. Stundum næsta ruddafengið af hálfu þeirra fullorðnu og verður þá eins og holskefla á líf óharðnaðra ungl- inga. Höfundur er óagaður í stílbrögðum sínum. Stuttar setn- ingar, sem gjarnan byrja á sögn, setja blæ sinn á stílinn og gera hann skýrslukenndan. Það skapar lausung í frásögn, af því að það er tilviljun háð en ekki formfestu hvenær slíkar setningar birtast. Að mínu mati er þetta ágæt saga sem sýnir haktar staðreyndir úr lífí þess fólks er hún fjallar um. Frágangur á bókinni er góður. Masölubhð á hverjum degi!
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.