Morgunblaðið - 20.07.1988, Síða 20

20
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 20. JÚLÍ 1988
Varði doktorsritgerð
við heimspekideild HI
DOKTORSVÓRN fór fram við
heimspekideild Háskóla íslands
laug-ardaginn 2. júlí síðastliðinn.
Þá varði Sverrir Tómasson cand.
mag. ritgerð sina „Formálar
íslenskra sagnaritara á miðöld-
um“, sem Stofnun Árna Magnús-
sonar hefur gefið út. Andmæl-
endur af hálfu deildarinnar voru
þeir dr. Bjarni Guðnason próf-
essor og dr. Jakob Benediktsson
fyrrverandi forstöðumaður
Orðabókar Háskólans. Doktors-
vörnin fór fram í stofu 101 í
Odda við húsfylli og stóð í tæp-
lega fjórar klukkustundir. Deiid-
arforseti heimspekideildar, dr.
Sveinbjörn Rafnsson, stjórnaði
athöfninni.
í riti sínu kannar Sverrir þau
áhrif sem nokkur hluti íslenskra
fombókmennta hefur orðið fyrir af
erlendum menntum, einkum guð-
fræði og mælskulist. Hann bendir
á, hvemig mælskulistin mótaði
skoðanir rithöfunda á formgerð
verka og stíl á miðöldum og jafnvel
alit fram á 19. öld, og vitneskju
um viðhorf höfundanna sækir hann
í formála þeirra sjálfra,
Rannsókn Sverris má segja að
taki til tímabilsins 1130 til 1550
eða þar um bil og hefst með for-
mála ísiendingabókar. Síðan koma
konungasögur, riddarasögur, fom-
aldarsögur og heilagramannasögur,
en þetta er sá hluti sagnaheimsins
sem telst skrifaður af rithöfundum
sem höfðu skriftir að starfí.
Rit Sverris Tómassonar skiptist
i tvo meginkafla, þar sem raktir em
venjubundnir efnisþættir formál-
anna. Fjallað er um hveijir það
vom sem hvöttu rithöfundana til
dáða og hvert tilefni ritunarinnar
var. Hugað er að yfirlýstum til-
gangi verkanna og reynt að rekja
hvemig hann kemur heim og saman
við verkið sjálft. Stærsti hluti verks-
ins skýrir frá því, hvemig höfundar
komust að orði um efnivið sinn,
stíl og hlutverk og hvert viðhorf
þeirra var til skáldskapar og sköp-
unarstarfs.
Frá doktorsvörn við heimspeki-
deild Háskóla íslands. Talið frá
vinstri: dr. Jakob Benediktsson
og dr. Bjarni Guðnason, en þeir
voru andmælendur, doktorsefnið
Sverrir Tómasson í ræðustóli og
loks dr. Sveinbjörn Rafnsson
deiidarforseti heimspekideildar,
en hann stjómaði athöfninni.
Ljósmynd: Ámastofnun/Jóhanna Ólafsdóttir
Bráðabirgða sjálfvirkt loftvarna-
kerfi tekið í notkun hjá varnarliðinu
Smíðað af Hughes fyrir 800 milljónir
TEKIÐ hefur verið i notkun hjá vamarliðinu á Keflavikurvelli bráða-
birgðakerfi sem er undanfari IADS eða ísienska loftvarnakerfisins.
Þetta kerfi ber heitið LAADS eða Interim Automated Air Defence
System (bráðabirgða sjálfvirka loftvaraakerfið). Það er Hughes sam-
steypan sem hefur smíðað kerfið og kostaði það sem svarar 800
milljónum króna eða 17,4 milljónir dollara. Kerfið auðveldar mjög
skráningu þeirra upplýsinga, sem ratsjárkerfið í landinu aflar.
í nýjasta tölublaði bandaríska NORAD, í gegnum þrjá gerfíhnetti
vikuritsins Aviation Week & Space á vegum Atlantshafsbandalagsins.
Rannveig
söngkona.
Bragadóttir, ópem-
Technology er grein um IAADS og
IADS. Þar segir að miðað við mikil-
vægj íslands í vömum Atlantshafs-
bandalagsins sé furðulegt að ekki
skuli fyrr hafa verið ráðist í það
verk að færa eftirlitskerfí vamar-
liðsins í nútímalegt horf. Það hafí
ekki verið fyrr en 1985 sem íslensk
og bandarísk stjómvöld undirritðu
samning þess efíiis.
Blaðið segir að 57unda flugsveit
bandaríska flughersins sem hér sé
á heimsmælikvarða hin virkasta inn-
an hersins í eftirliti með flugumferð
Sovétmanna. Frá árinu 1963 hafi
hún flogið í veg.fyrir 2000 sovéskar
herflugvélar við landið, þar af 155
vélar 1985, 177 vélar 1986, 150
vélar í fyrra og það sem af er þessu
ári sé talan komin í 50 vélar.
Hið nýja kerfí sem nú er komið
í notkún gerir vamarliðinu kleyft
að bregðast §ómm sinnum skjótar
við óþekktum flugvélum við landið
en gamla kerfíð gerði. Auk þess
senda tölvur kerfsins sjálfvirkt upp-
lýsingar um flugumferðina til vam-
arstöðva í Bandaríkjunum eins og
Þessar upplýsingar fóm áður í gegn-
um síma eða ömgga telexlínu. IADS
tekur við af LAADS á næsta áratug
er smíði ratsjárstöðvanna fjögurra
hérlendis verður lokið.
Mun meira öryggi
í grein Avition Week & Space
Technology er greint frá muninum
sem er á nýja og gamla kerfínu. í
hinu gamla vom allar upplýsingar
sem bámst frá ratsjárstöðvu n u m
fyrst skráðar á töflu og síðan kom-
ið til stjómstöðvarinnar í Keflavík,
OPCON, gegnum síma eða telex.
Nauðsynlegt var að senda staðará-
kvarðanir flugvéla í lengdar-og
breiddargráðum handvirkt, ef þann-
ig má segja það, í gegnum fyrr-
greind tæki. Sem dæmi má nefna
að sæist óþekkt flugvél á ratsjár-
skerminum í Stokksnesi var staður
hennar sendur í gegnum síma til
stöðvarinnar í Rockville og þaðan
til OPCON. Þannig höfðu upplýsing-
arnar þrisvar verið skráðar á töflu
áður en þær náðu til OPCON sem
hefur vald til að senda F-15 þotur
57undu flugveitarinnar á loft.
Nýja kerfíð gerir það aftur á
móti að verkum að frá ratsjánni em
boðin um óþekkta flugvél send beint
í tölvukerfí LAADS og berast þær
því OPCON fjórum sinnum skjótar
en með gamla laginu.
Útboðsgögn IADS
send út 25. júlí
Bob Johnson undirofursti hjá
ESD eða Electronic System Division
í Massachusetts í Bandaríkjunum
er framkvæmdastjóri fyrir IADS
verkefnið. Hann segir í samtali við
Morgunblaðið að útboðsgögnin fyrir
IADS verði send út 25. júlí n.k. Sem
kunnugt er af fréttum Morgun-
blaðsins í síðasta mántiði er það
Mannvirkjasjóður Atlantshafs-
bandalagsins sem stendur að verk-
inu en áætlaður kostnaður við það
nemur um 13 milljörðum íslenskra
króna. Að sögn Bobs Johnsons
munu útboðsgögnin ná yfír bæði
tækin sem smíða þarf og forritin í
tölvukerfíð en ekki viðhaldið. íslensk
hugbúnaðarfyrirtæki eiga þess kost
að vera með sem undirverktakar í
viðhaldi kerfisins er það kemst í
gagnið á næsta áratug.
Frakkar og Þjóðveijar hafa ekki
enn staðfest formlega samninginn
sem gerður var innan Mannvirkja-
sjóðsins um þetta verk en fastlega
er reiknað með að sú staðfesting
fáist fyrir 25. júlí. Bob Johnson seg-
ir að eins og staðan sé nú verði
unnt að framkvæma þetta verk í
samræmi við upphaflega áætlun.
Frumvarp um aðskilnað
dóms- og löggjafarvalds
hjá milliþinganefnd
Á SÍÐASTA þingi lagði dóms- og viðskiptamálaráðherra, Jón Sigurðs-
son, frumvarp fyrir Alþingi um aðskilnað dómsvalds og iöggjafar-
valds. í fmmvarpinu er gert ráð fyrir sjö umdæmum héraðsdóm-
stóla og að stofnuð verði ný embætti sýslumanns sem taki í auknum
mæli að sér stjómsýslustörf en láti af dómarastörfum. Frumvarpið
var tekið til fyrstu umræðu á Alþingi og var síðan vísað til nefndar.
Samkomulag varð milli stjómar- G. Einarsson og Friðjón Þórðarson,
flokkanna um að skipuð yrði milli- Sjálfstæðisflokki, Páll Pétursson,
þinganefnd þar sem sæti ættu full- Framsóknarflokki, Guðrún Helga-
Rannveig Bragadóttir á
Hellbrunn -listahátíðinni
— söng fyrir Karajan í vetur
ZUrích. Frá Önnu Bjarnadóttur fréttarítara Morgunblaðsina.
RANNVEIG Bragadóttir, óperusöngkona, mun taka þátt í Hellbrunn-
listahátíðinni i Austurríki í annað sinn í næsta mánuði. Hún syngur
tvö lítil hiutverk, annað í Brúðkaupi Camachos eftir Mendelssohn
og hitt i Óperuæfingunni eftir Lortzing. Erast Márzendorfer er
stjórnandi. Hátiðin er haldin í Hellbmnn-kastala fyrir utan Salzburg
og stendur 6., 7., 12., 13. og 14. ágúst. Rannveig tók þátt i upp-
færslunni á Telemaco ópemnni í fyrra og fékk góða dóma fyrir
frammistöðu sína þá.
Rannveig hóf tveggja ára starf
hjá stúdíói Vínaróperunnar síðast-
liðið haust. Henni gáfust nokkur
tækifæri til að syngja á aðalsviði
óperunnar í vetur, hún söng til
dæmis í Valkyijum Wagners og var
varamanneskja í Töfraflautunni eft-
ir Mozart sem Nokolaus Hamon-
court stjómaði. Hún var einnig til
vara á balletsýningu, sem var frum-
sýnd í vor, við ljóðatónlist eftir
Beria. Kylian, balletmeistari í
Amsterdam, stjómaði dansinum en
hinn ungi og upprennandi hljóm-
sveitarstjóri Ulf Schirmer stjómaði
tónlistinni. Mezzósópransöngkonan
veiktist skömmu eftir frumsýningu
og Rannveig þurfti að hlaupa í
skarðið á 3. og 4. sýningu. Hun
söng 11 þjóðlög og fékk góð um-
mæli samstarfsmanna sinna.
Hápunktur vetrarins var þó þeg-
ar henni gafst kostur á að syngja
prufusöng fyrir Herbert von Karaj-
an í Salzburg í febrúar. Aðeins 5
söngvurum er boðið að syngja fyrir
meistarann í sambandi við tónlistar-
hátíð hans í Sazburg um páskana.
Rannveig fékk varamannasæti,
önnur stúlka hlaut hlutverk og þrír
voru sendir heim. „Það var mikill
heiður að fá að syngja fyrir þennan
heimsþekkta og virta tónlistarmann
í fímm mínútur," sagði Rannveig,
sem er 26 ára. „Og það var út af
fyrir sig gaman að standa augliti
til auglitis við hann og vita að hann
væri að hlusta á mig. Hann er mik-
ill persónuleiki og harður dómari
en ég var þó ekki hrædd að syngja
fyrir hann. Það er erfítt að fá miða
á tónlistarhátíð hans en ég fékk
tækifæri til að vera viðstödd æfíng-
ar og sýningar um páskana og hafði
mjög gaman af því.“
Rannveig hefur þegið boð um að
syngja hlutverk Niklasar í upp-
færslu íslensku óperunnar á Ævin-
týri Hoffmanns í haust og kemur
heim um miðjan ágúst. Hún hefur
ekki sungið á íslandi síðan hún hóf
söngnám í Vínarborg fyrir sex árum
en sagði að það legðist vel í sig að
syngja heima. Hún hyggst einnig
halda ljóðakonsert á meðan hún er
á landinu. Hún fer aftur utan fyrir
jól þar sem verkefni bíða hennar í
Vínaróperunni.
trúar allra stjómmálaflokka lands-
ins, til að fjalla um málið milli
þinga. í samtali við Morgunblaðið
s’agði Jón Sigurðsson dómsmálaráð-
herra, að hann hefði látið vinna
ýmis fylgifrumvörp og vildi hann
einkum minnast á frumvarp til
nýrra aðfararlaga sem gerir fram-
kvæmdina einfaldari og ódýrari.
Ekki vildi Jón tjá sig um hvað í
þessu fylgifrumvarpi fælist, en
sagði að það yrði lagt fyrir ríkis-
stjómina innan skamms. „Ég vona
að það náist samkomulag um þetta
því það er mjög mikilvægt að meg-
inreglan um aðskilnað dómsvalds
og framkvæmdavalds á öllum dóm-
stigum um allt land verði fram-
kvæmd sem fyrst." Að sögn Jóns
ræðst það mikið af umdæmaskipan
og staðsetningu stofnana hve
kostnaðarsamar breytingamar
verða og að þama togist á kostnað-
arsjónarmið og byggðasjónarmið.
„Ég tel það meginatriði þessa frum-
varps að þjónusta og ákvarðanir
verði færðar nær þeim sem við þær
eiga að búa og fela hinum nýju
sýslumannsembættum ýmislegt
sem nú er ákveðið í ráðuneytunum.
Ég bind vonir við að þetta verði til
að bæta réttarfarið og stjómarfarið
í landinu," sagði Jón Sigurðsson.
í milliþinganefndinni eiga sæti
Eiður Guðnason, Alþýðuflokki, sem
er formaður nefndarinnar, Ólafur
dóttir, Alþýðubandalagi, Guðmund-
ur Ágústsson, Borgaraflokki, og
Kristín Halldórsdóttir, Kvennalista.
Nefndin hélt fund 14. júlí síðastlið-
inn og næsti fundur verður 8. ágúst
næstkomandi. Að sögn Eiðs Guðna-
sonar, formanns nefndarinnar, virð-
ist ekki þörf mikilla breytinga á
frumvarpinu. „Það er breið sam-
staða innan þingflokkanna um þörf-
ina á aðskilnaði dómsvalds og fram-
kvæmdavalds. Þó em sumir andvíg-
ir þessum breytingum og bera þeir
einkum fyrir sig kostnaðarhliðina
og önnur atriði," sagði Eiður. í
frumvarpi dómsmálaráðherra er
gert ráð fyrir að þessi breyting
kosti á bilinu 30-35 milljónir króna.
Milliþinganefndin bíður nú eftir
nýrri kostnaðaráætlun frá dóms-
málaráðuneytinu sem er væntanleg
fyrir næsta fund nefndarinnar 8.
ágúst. „Þessu var breytt fyrir mörg-
um árum á hinum Norðurlöndunum
en af einhveijum ástæðum höfum
við dregist aftur úr. Það eru marg-
ir á því að brýnt sé að aðskilja
dómsvald og framkvæmdavald því
nú liggur mál fyrir Evrópudóm-
stólnum sem dæmt hefur verið
hæft til meðferðar. Það yrði okkur
mikill álitshnekkir að fá á okkur
dóm,“ sagði Eiður.
Milliþinganefndin skilar áliti sínu
fyrir þingbyijun í september.