Morgunblaðið - 16.05.1993, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 16.05.1993, Blaðsíða 10
10 MUU MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 16. MAI 1998 SVIPTINGAR SKJÁNUM eftlr Guðna Einarsson NÝLEGA voru íslensk útvarpslög löguð að samningnum um evrópska efnahagssvæðið og þýðingarskyldu á sjón- varpsefni aflétt. Með þeirri breytingu er leyft að endur- varpa samfelldri og óbreyttri dagskrá erlendra sjónvarps- stöðva hér á landi. Endurvarp erlendra stöðva kann að hefjast þegar í haust. jósvaka- miðlun hér á landi hefur lengst af verið mikl- tak- mörkunum háð. Ekki eru nema 4 tæp átta ár síðan einkarétti Ríkisútvarpsins var aflétt og nú hverfa þær hömlur sem voru í vegi viðstöðulausrar dreifingar erlends sjónvarpsefnis hér á landi. Mörg sjónarmið eru á kreiki varð- andi þetta mál. Annars vegar ótti við skaðleg áhrif útlendra sjónvarps- sendinga á íslenska menningu, hins vegar sú skoðun að verndarstefnan hafí beinlínis haft slæm áhrif á þróun fjölmiðlunar hér á landi. Bogi Ág- ústsson fréttastjóri Sjónvarpsins hef- ur ákveðna skoðun á verndarpólitík- inni. „íslensk stjórnvöld hafa með þýðingarskyldunni, þessari meintu vörn íslenskrar menningar, leynt og ljóst lagt stein í götu þess að Islend- ingar geti notið erlends sjónvarpsefn- is. Þessi verndarstefna hefur komið í veg fyrir að hægt væri að bjóða það besta sem verið hefur á gervi- hnöttunum, eins og norrænu stöðv- arnar og BBC. Verndarstefnan hefur beint erlendu sjónvarpsáhorfi að _því lakasta sem býðst." Kapalkerfi Þróun í dreifikerfum sjónvarps hefur orðið með öðrum hætti hér á landi en í nágrannalöndum. Þar eru víða í stærri byggðarlögum viðamik- il kapalkerfi, sem dreifa efni frá gervihnöttum og staðbundnum stöðvum til áhorfenda. Á 9. áratugn- um varð ör uppbygging kapalkerfa víða um land. Þessi kerfi voru einka- framtak áhugamanna sem ekki vildu una ríkjandi fábreytni í sjónvarps- málum og tóku lögin í sínar hendur. Kapalkerfin byggðust á því að mis- mörg heimili tengdust einu eða fleiri myndbandstækjum sem einhver áhugasamur sá um að mata á mynd- böndum. Þessi starfsemi var kolólög- leg jafnt með tilliti til höfundarréttar- laga, fjarskiptalaga og útvarpslaga. Ný útvarpslög tóku gildi 1985 og opnuðust með þeim ýmsir nýir mögu- leikar. Páll Jónsson, yfirtæknifræð- ingur hjá fjarskiptasviði Pósts og síroa, segir að um miðjan síðasta áratug hafí stofnunin sett fram hug- myndir um að kapalvæða höfuðborg- arsvæðið. Helsti kostur kapalkerfis umfram þráðlausa dreifingu er að kapalkerfið er tvívirkt, boð geta bor- ist í báðar áttir. Notandinn getur því notað kerfíð til að hafa samband við aðra, í stað þess að vera einungis viðtakandi. Ætlunin var að Póstur og sími sæi um lagnakerfi sem dreif- ingarfyrirtæki gætu síðan hagnýtt. Þessar hugmyndir voru m.a. kynntar Samtökum sveitarfélaga á höfuð- borgarsvæðinu, Reykjavíkurborg og fleirum. Ekkert varð úr þessum hug- myndum því „þegar Stöð 2 fór af stað haustið 1986 fór af þessu þrýst- ingurinn", eins og Páll Jónsson orðar það. Útsendingarkerfi með myndlás, líkt og Stöð 2 notar og hyggst koma á fót fyrir endurvarpið, hefur verið kallað „þráðlaust kapalkerfi". Mót- taka efnisins er skilyrt við þá sem greiða hafa myndlykil og greiða af- notagjald. Þetta er sama fyrirkomu- lag og þróaðist í kapalkerfum erlend- is, munurinn er sá að sjónvarpsmerk- ið berst um loftið en ekki þráð. Margir hafa litið til ljósleiðarans sem framtíðarmiðils fjölmiðlunar og fjarskipta. Ör uppbygging ljósleið- arakerfisins hér á landi og til ann- arra landa mun hafa byltingu í för með sér. Það eru skiptar skoðanir innan Pósts og síma, hvað þá annars staðar, um hvernig ljósleiðaratæknin kemur til með að nýtast í dreifmgu sjónvarpsefnis á næstu árum. Frá árinu 1986 hefur stofnunin lagt rör í jórð þar sem unnið hefur verið að tengingum nýrra íbúðarhverfa. Röralagnirnar eru m.a. með lagningu ljósleiðara í huga. Hugmyndir hafa verið um að leiða ljósleiðara í götu- kassa símans og nota síðan kopar- strengina til að tengja heimilin við netið, en engar mótaðar áætlanir eru enn í þessu efni enda um dýra fram- kvæmd að ræða. Opinber símafyrirtæki í nágranna- löndum, m.a. í Skandinavíu, hafa talsverðar tekjur af að reka kapal- kerfi. Þau annast lagnir og tæknileg- an rekstur kerfanna en kapalfélóg sjá um efnisútvegun og þjónustu við áhorfendur. Páll Jónsson tæknifræð- ingur álítur að ákvörðun íslenska útvarpsfélagsins hf. (ÍÚ) um ör- bylgjusendingar muni seinka kapal- væðingu hér á landi. „Ég tel að ör- bylgjukerfið gegni sínu hlutverki að minnsta kosti næstu 10 árin." Hannes Jóhannsson, ^ ^ fram- kvæmdastjóri tæknisviðs ÍÚ, segir ástæðu þess að félagið velur ör- bylgjuútsendingar einfaldlega þá að hér er ekkert kapalkerfí og telur hann of langt að bíða þess að það Fyrirhugaó er aö hef ja endurvarp erlendra sjónvarpsrása hér á landi og undirbúningur samnorrænnar I réttarásar i gangi komi til sögunnar. „Einhvern tímann kemur að því að það verður kapall í Reykjavík, en það eru einhver ár í það. Þar sem kapalkerfi eru í stór- borgum eru örbylgjuútsendingar not- aðar jafnhliða þar sem byggðin dreif- ist." Að sögn Hannesar er tæknilega mögulegt að hefja endurvarpssend- ingarnar þegar í haust. Togstreita um tíðnir Sagt er að lengi taki sjórinn við og það sama álíta margir um bylgju- svið útvarps- og sjónvarpsrása. Raunin er önnur og með þeirri út- sendingartækni sem notuð hefur ver- ið til þessa rúmast á hverju útsend- ingarsviði, eða „bandi", einungis til- tekinn fjöldi rása. Allt til 1986 var Ríkissjónvarpið eitt um hituna og því friður um útvarpstíðnirnar. Þrátt fyrir afnám einkaréttarins voru ýmis ljón í vegi þeirra sem hugðu á sjón- varpsútsendingar. VHF-tíðnir á höf- uðborgarsvæðinu voru sem næst full- nýttar og Ríkisútvarpið vildi sitja að þeim. Stöð 2 var samt veitt VHF- tíðni og þessi gjörð á vafalítið þátt í örri útbreiðslu stöðvarinnar í upp-

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.