Morgunblaðið - 19.05.1993, Side 34

MORGUNBLAÐÍÐ MIÐVIKUDAGUR 19. MAÍ 1993
34
Minning
Odda Margrét
Júlíusdóttir
Fædd 18. febrúar 1951
Dáin 11. maí 1993
Ferð þín er hafín.
f]arlægjast heimatún.
Nú fylgir þú vötnum
sem falla til nýrra staða
og sjónhringar nýir
sindra þér fyrir aupm.
(Hannes Pétursson)
Nú þegar Odda Margrét vinkona
okkar svo allt of fljótt hefur lagt
upp í hinstu ferðina langar okkur
að minnast hennar með fáeinum
kveðjuorðum.
Það syrti yfír þegar 'fréttin um
andlát hennar barst og hugurinn
tók að reika til Iiðinna tíma, til ár-
anna ógleymanlegu sem við áttum
saman í Menntaskólanum á Akur-
eyri og fyrstu námsáranna eftir
stúdentsprófíð. Þeir dagar höfðu
virst svo órafjarri þegar Odda, hress
og kát að vanda, átti frumkvæði
að því að við gömlu vinkonumar
tækjum upp þráðinn að nýju. Hún
kallaði okkur saman fyrir nokkmm
árum og þegar við hittumst var
eins og tíminn hefði staðið í stað.
Hafsjór minninganna streymdi
fram og geislandi frásagnargleði
Oddu naut sín svo sannarlega þegar
ýmis gömul atvik og uppátæki voru
rifjuð upp. Enginn mundi betur en
hún hvernig lífíð og tilveran blasti
við okkur í þá daga og mikið var
hlegið og spjallað. Vináttuböndin
voru treyst og eftir þessa endur-
fundi var hvert tækifæri sem gafst
notað til að hittast og njóta samver-
unnar. Sérstaklega er okkur nú
kært að minnast þeirrar kvöld-
stundar sem við áttum síðast saman
fyrir aðeins nokkrum mánuðum.
Þá brugðum við okkur til Eyrar-
bákka, því að við vildum kanna á
ný nokkrar gamlar slóðir.
Aðdáunarvert var hversu kjark-
mikil og sterk Odda var þrátt fyrir
þann erfiða sjúkdóm sem hún glímdi
við. Hún hafði svo mikið að gefa.
Bjartsýni og leiftrandi kímni, en
einnig sterk ábyrgðartilfínning og
réttlætiskennd einkenndi alit henn-
ar fas. Og þessir eiginleikar nutu
sín vel í því starfí sem hún valdi
sér við kennslu og umönnun bama.
Innilegar samúðarkveðjur send-
um við eiginmanni Oddu, skólabróð-
ur okkar Jóni Laxdal, og dóttur
þeirra Völu Dögg.
Sú einlæga hlýja sem Odda af
örlæti veitti okkur, sem samleið
áttum með henni, vermir okkur á
kveðjustund og skilur eftir þær
minningaperlur sem ekkert fær
grandað.
í hljóðri þökk fylgir hugur okkar
kærri vinkonu til nýrra staða.
Anna, Hulda, Inga, Þórgunnur.
Við lifum í vinum okkar í meira
mæli en við gerum okkur yfírleitt
grein fyrir. Ein mannsævi er ævin-
lega samofín lífí margra. Ef við
glötum vinum eða þeir deyja þá
deyr eitthvað í okkur. Odda Mar-
grét var vinur minn.
Odda Margrét ólst upp á Akur-
eyri, gekk hefðbundinn veg um
skóla bæjarins og lauk stúdents-
prófí frá MA árið 1971. Hún lauk
síðan fóstrunámi frá Fósturskóla
íslands 1973. Allan starfsaldur sinn
vann hún á Akureyri, lengst af við
kennslu í Lundarskóla, en einnig
sem fóstra í leikskólum bæjarins.
Þótt nokkuð langt sé síðan hún
kenndi þess meins, sem hún laut í
lægra haldi fyrir, þá tókst henni
að vinna fulla vinnu fram eftir sl.
ári, enda var hún dugnaðarforkur
og hörð af sér.
Ég kynntist bæði henni og manni
hennar, sem síðar varð, Jóni Laxdal
Halldórssyni, í menntaskóla, en vin-
ur þeirra varð ég ekki fyrr en við
Jón vorum saman í Háskóla ís-
lands. Sumarið 1975 varð það að
ráði að ég og þau hjón leigðum
saman heilt hús í eitt ár á Akur-
eyri. Næsta vetur 1976-77 dvöld-
ust þau hjón í Árósum í Danmörku,
en ég hvarf í önnur útlönd um tíma.
Við gerðum ýmislegt okkur til
gamans, iðulega ásamt öðru fólki,
enda var gestkvæmt á heimili þeirra
hjóna. Við rákum Rauða húsið á
Akureyri. Stundum á sumrum höfð-
um við sumarhátiðir, þar sem allir
veizlugestir gerðu eitthvað til að
gleðja hina gestina, lásu ljóð eða
sögur, sungu, léku á hljóðfæri eða
gerðu eitthvað annað, sem þeim
datt í hug. Við hittumst líka reglu-
lega og borðuðum saman. Odda
kom síðast í slíkt matarboð snemma
í apríl sl.
Oddu var margt til lista lagt.
Hún hélt fallegt heimili með dóttur
sinni og manni, var góð matselja
og bakaði afbragðs brauð. Hún var
framúrskarandi kennari. Ég þekki
sjálfur börn, sem fara ekkert í laun-
kofa með það, að skólaseta hjá
henni var sífellt tilhlökkunarefni.
Ég hygg, að hún hafí ekki verið
síðri fóstra. Hún hafði mikinn
áhuga á listum, en þó sérstaklega
á leikhúsi. Hún hafði vanizt leik-
húsi í æsku með föður sínum, Júl-
íusi Oddssyni, sem lengi lék með
Leikfélagi Akureyrar, og sótti
þangað meðan hún mögulega gat.
Um tíma ritaði hún leikdóma í
Norðurland, sem þá var vikublað á
Akureyri.
Við höfðum bæði mikið dálæti á
Agötu Christie og skiptumst á bók-
um eftir hana öðru hvoru, en Odda
las mikið. Hún sökkti sér niður í
aðra höfunda, sérstaklega sam-
tímahöfunda íslenzka. Hún hafði
gaman af að ræða kosti og lesti á
þeim bókum, sem hún var að lesa
þá stundina, og bryddaði oft upp á
slíkum umræðuefnum.
Odda hafði afdráttarlausar skoð-
anir á flestum hlutum, var stundum
nokkuð dómhörð, en það er enginn
löstur á fólki, ef það kann að fara
með hörkuna. Það var auk þess
háttur vina hennar að taka afdrátt-
arlaust til orða og vera sem glanna-
legastir í skoðunum. Hún átti það
líka til að reiðast við vini sína og
fór þá ekki dult með. En það stóð
aldrei lengi og skyggði ekki á vin-
áttuna.
Það hafði verið ljóst nú um nokk-
urt skeið að hveiju dró. Odda þjáð-
ist af krabbameini, sem tókst ekki
að ráða við. Hún gisti spítala nokk-
urt skeið, en fjórum dögum fyrir
andlátið kom hún heim. Flestir áttu
von á, að hún fengi nokkurn tíma
heima. Hún var ánægð að vera
komin heim, enda undi hún hag
sínum bezt þar. En því miður naut
hún þess stutt.
Dauðinn er böl, hvernig sem á
er litið. Hann sviptir þann sem deyr
lífínu, þá sem næstir standa því sem
hvað dýrmætast er, ættingja og
ástvini. Jón Laxdal og Valgerður
sjá nú á bak eiginkonu og móður,
systkini hennar tvö kærri systur.
Megi góður Guð varðveita Oddu
Margréti og líkna og styrkja fjöl-
skyldu hennar og aðra ættingja í
sorginni.
Guðmundur Heiðar
Frímannsson.
En eins og blómin spretta úr moldinni
þannig hefur orð þitt
vaxið í bijósti mínu.
(Matthías Johannessen)
Odda Margrét kenndi okkur
margt. Hún var kennari sem leit á
okkur sem einstaklinga en ekki
bara hóp. Við fundum að henni
þótti vænt um okkur og þess vegna
þótti okkur vænt um hana. Minn-
ingin um Oddu mun ætíð lifa.
Við sendum Jónsa, Völu og öllum
þeim sem syrgja hana okkar inni-
legustu samúðarkveðjur.
Hrönn og Þrúður.
Þriðjudaginn 11. maí barstokkur
sú hörmulega fregn að fyrrum
kennari okkar, Odda Magrét Júlíus-
dóttir, hefði látist á heimili sínu
sínu þá nótt.
Þessi fregn kom okkur vissulega
ekki á óvart því að Odda Margrét
okkar hafði þá barist um tíma við
illkynja sjúkdóm.
Odda var alltaf svo yndisleg kona
og það var alltaf gott að skilja hana
og tala við hana. Við höfðum ekki
tíma til að þakka henni Oddu fyrir
þær yndislegu stundir og þann tíma
sem við höfum átt með henni því
að lát hennar bar svo brátt að. En
minning Oddu mun vara að eilífu í
huga okkar.
Við vottum fjölskyldu hennar og
vinum okkar dýpstu samúð.
Helga María, Anna María,
Thelma Brimdís, Kári,
Halla og Aðalheiður.
Ég man hana fyrst sem leggja-
langan ungling á Eyrinni. Seinna
urðum við málkunnugar.
En haustið 1989 tókum við báðar
við tíu ára bekk í Lundarskóla.
Næstu ár var barist á mörgum víg-
stöðvum. Sigrar og ósigrar eins og
gengur. Hún óx við hveija raun.
Síðasta orrustan var hörð og hún
féll með sæmd. Kannski var það
hennar stærsti sigur.
Ég kveð Oddu Margréti með virð-
ingu og þökk.
Margrét Nýbjörg
Guðmundsdóttir.
Fráfall þess sem er manni kær
kemur alltaf jafn mikið á óvart þó
séð væri að hveiju stefndi. Minning-
arnar streyma fram og verða að
dýrmætum sjóði.
Falleg tólf ára stúlka ræðst sem
bamfóstra hjá íþróttakennara sín-
um. Það var engin tilviljun að ég
sóttist eftir að Odda Margrét gætti
tveggja ára sonar míns og ekki
brást hún traustinu, hvorki þá né
endranær. Rúmur áratugur líður,
þá verður hún bekkjarkennari ann-
ars sonar míns og endurnýjast þá
gömul vinátta. Síðan liggja leiðir
okkar saman við kennslu í Lundar-
skóla um sjö ára skeið og er ég nú
umsjónarkennari fyrrverandi nem-
enda hennar.
Á síðasta ári var Odda Margrét
fóstra á leikskólanum Holtakoti og
gætti þá tveggja ára sonardóttur
minnar, af sömu trúmennsku og
fyrr. Fyrir allt þetta og miklu meira
vil ég þakka að leiðarlokum.
Odda Margrét kunni þá list að
tala jafnt við börn og fullorðna og
laða fram það besta í hverri sál.
Það gerði hún með þeirri hógværð
og hlýju sem ekki gleymist.
Ástvinum hennar öllum sendi ég
mínar dýpstu samúðarkveðjur.
Minning um trausta heilsteypta
konu lifír.
Margrét Rögnvaldsdóttir
og fjölskylda.
Öll þurfum við að horfast í augu
við þá staðreynd að dauðinn bíður
okkar allra. Hann vægir eng;um og
það er sársaukafullt og illskiljanlegt
fyrir okkur sem eftir stöndum þeg-
ar hann — alltof snemma — sækir
heim einhvem sem er eins og hluti
af okkur sjálfum. Þegar það gerist
er í fyrstu eins og þessi hluti deyi
líka. I gær vissi ég að ég kæmist
ekki norður á Akureyri til að vera
við jarðarför Oddu, æskuvinkonu
minnar, og ég fann sárt þörfína
fyrir að kveðja hana. Ég gerði mér
grein fyrir að þessi þörf er að hluta
eigingirni. Mér fannst eins og
kveðjuathöfnin mundi gera mig
heila aftur og auðvelda mér að
sætta mig við að minningamar um
Oddu og þann hluta af lífí okkar
sem við áttum saman, þurfa nú að
koma í staðinn fyrir hana sjálfa.
Ég varð því að búa mér til mína
eigin kveðjuathöfn. Ég skoðaði
gamlar myndir frá því að við vomm
í landsprófí, frá skíðaferðum upp í
Hlíðarfjall, frá skátamótum og frá
því í Menntaskólanum á Akureyri.
Á flestum þessara mynda er Odda.
Ég náði í gamlan skókassa fullan
af gömlum bréfum og enn fleiri
myndum, m.a. frá heimili foreldra
hennar við Sólvelli. Ég fann þar
gamla leikskrá frá Þjóðleikhúsinu
og mundi eftir haustferð til Reykja-
víkur, en þangað áttum við vinkon-
umar tvö erindi; að kaupa föt í
Kamabæ og fara í Þjóðleikhúsið.
Við höfðum þénað ágætlega um
sumarið í Niðursuðuverksmiðju K.J.
Við gerðum hvort tveggja og kom-
um norður í útsniðnum dátabuxum
og þröngum rúllukragabolum og
höfðum séð „Ó þetta er indælt
stríð“. Ég rifjaði upp tjaldferðir í
Vaglaskóg og Húsafell. Hvað það
var gaman að vera ungur og eiga
allt lífíð framundan. Og hvað vina-
hópurinn var skemmtilegur. Ein ljúf
minning er frá því í desember 1973
þegar ég heimsótti Oddu og Jónsa
og nýfædda dóttur þeirra, hana
Völu Dögg. Ég man hvað við voram
sæl og ánægð, ég með mína dóttur
sem hafði fæðst nokkram mánuðum
fyrr og þau með sína. Á þessum
tíma voram við skólasystumar úr
6.b Menntaskólans á Ákureyri að
eiga okkar fyrstu böm, það var
kominn myndarlegur hópur af
strákum en þetta voru fyrstu stelp-
urnar og við voram stoltar.
Eins og gengur völdum við okkur
mismunandi leiðir í lífínu og þær
lágu ekki alltaf saman. Odda og
Jónsi völdu að flytjast heim til Ak-
ureyrar eftir nokkur ár hér í
Reykjavík og í Danmörku; ég sett-
ist að í Reykjavík eftir langa náms-
dvöl erlendis. Vinátta okkar Oddu
varð hluti af sameiginlegri fortíð
okkar beggja, en væntumþykjan
alltaf fyrir hendi. Þess vegna var
alltaf jafn ljúft að hittast, hvort
heldur það var í hópi gamalla skóla-
systra eða bara við tvær. í desem-
ber síðastliðnum hitti ég Oddu hér
í Reykjavík. Hún var í einni af
mörgum ferðum sínum á sjúkrahús.
Þó að það færi ekki fram hjá nein-
um að þarna fór fársjúk manneskja
var hláturinn hennar enn jafn bjart-
ur og bjartsýnin og trúin á Jífíð
sterk. Ég óttaðist að þetta yrði síð-
asta skiptið sem ég sæi hana og
mér leið illa. Ég var svo hrædd um
að myndin af henni svona veikri
mundi skyggja á allar hinar mynd-
irnar en ég veit það núna að það
var ástæðulaus ótti.
Elsku Jónsi, auðvitað geta minn-
ingar aldrei komið í staðinn fyrir
hana Oddu þína, en þær eru raun-
veralegar. Huggun í fyrstu, en von-
andi seinna meir mikilvægur þáttur
af því sem við eram og gera okkur
öll sem þekktum Oddu að betri
manneskjum. Ég sendi þér og dótt-
ur ykkar, henni Völu Dögg, svo og
Rósu og Nick, mínar innilegustu
samúðarkveðjur.
Stefanía Traustadóttir.
Ég skil ekki upphafíð
ég skil ekki ástina
eg skil ekki dauðann.
Overðskuldað
er þetta þrennt.
(Sigfús Daðason)
Enginn má sköpum renna. Dauð-
inn, hinn endanlegi og óumflýjan-
legi ofjarl lífsins, hefur lagt að velli
sómakonu á besta aldri.
Odda Margrét Júlíusdóttir var
fædd á Akureyri hinn 18. febrúar
1951 og var því aðeins 42 ára, er
hún lést. Hún var dóttir hjónanna
Júlíusar Oddssonar og Valgerðar
Kristjánsdóttur. Júlíus var fæddur
10. janúar 1913 og lést 4. október
1977. Hann var Eyfirðingur að ætt
og upprana og átti rætur að rekja
til Dagverðareyrar og Glæsibæjar.
Júlíus starfaði lengst af sem lager-
maður í Vélsmiðjunni Odda á Akur-
eyri. Hann var öðlingur og honum
var margt til lista lagt. I áratugi
var hann einn af máttarstólpum
Leikfélags Akureyrar og dýrkaði
hann Þalíu allt fram undir andlátið.
Valgerður, móðir Oddu, var fædd
29. mars 1917 og lést langt um
aldur fram hinn 16. desember 1972.
Hún var af skagfirsku bergi brotin,
en foreldrar henanr fluttu sig um
set og bjuggu í Öxnadal. Valgerður
var traust kona og börnum sínum
stoð og stytta. Júlíus og Valgerður
eignuðust þijú börn, en auki Oddu
era það Rósa Kristín, fædd 1945,
myndlistarmaður og kennari við
Myndlistarskólann á Akureyri, gift
Nick Cariglia lækni á Fjórðungs-
sjúkrahúsinu á Akureyri, og Guð-
mundur Arnar, fæddur 1954, vél-
stjóri á Súlunni EA, búsettur á
Akureyri og kvæntur Siggerði
Bjarnadóttur, fiskmatsmanni.
Odda ólst upp á Eyrinni og gekk
í Oddeyrarskólann, síðan í Gagn-
fræðaskóla Akureyrar og Mennta-
skólann á Akureyri. Hún braut-
skráðist stúdent vorið 1971. Síðan
lá leiðin suður yfír heiðar í Fóstur-
skóla íslands. Hinn 27. nóvember
1972 gekk hún að eiga Jón Laxdal
Halldórsson frá Akureyri og bekkj-
arfélaga úr MA. Jón var þá skáld-
spíra og heimspekinemi við Háskóla
íslands. Giftinguna bar brátt að,
en kom þó ekki alls kostar á óvart
þeim er best þekktu til. Valgerður,
móðir Oddu, lá þá banaleguna norð-
ur á Akureyri og hafði hún að orði,
að sér litist vel á ráðahaginn. Enda
kom það á daginn, að þau hjón
voru samhent um það sem máli
skipti og bættu hvort annað upp,
svo ólík sem þau voru að upplagi.
Þau eignuðust eina dóttur, Valgerði
Dögg, fædda 1973, sem nú er nem-
andi í MA.
Odda útskrifaðist úr Fósturskól-
anum árið 1973 og fluttist þá til
Akureyrar. Þar vora rætumar, þar
vildi hún vera og hún þreifst ekki
annars staðar. Uppeldi og umönnun
smábama varð ekki ævistarf henn-
ar, þrátt fyrir menntunina, heldur
kennsla. Hún var barnakennari all-
ar götur frá 1973 og fram til 1992,
ef undan er skilinn einn vetur,
1976-77, er hún lagði stund á leik-
húsfræði við Háskólann í Árósum.
Fyrst kenndi hún við Barnaskóla
Akureyrar og síðan við Lundar-
skóla. Á sumrin sinnti hún fóstru-
störfum.
Sumir virðast fæddir kennarar
og kenna af list og tilfínningu; aðr-
ir leggja nótt við nýtan dag í
ástundun kennslufræða, en verða
þó aldrei nema miðlungs hand-
verksmenn. Odda hafði aldrei form-
leg réttindi til kennslu en hún hafði
hæfíleika, dugnað og metnað og
lagði sálu sína í starfið. Hún gaf
af sjálfri sér og slíkt skynjar smá-
fólkið. Þess vegna uppskar hún
ríkulega í sínu mannræktarstarfi.
Akureyri er fagur bær en stund-
um er eins og fjallafaðmur byrgi
útsýn og fásinni hamli þroska hug-
arfarsins. Á slíkum stöðum, er sá
sem bindur bagga sína öðrum hnút-
um en samferðamennimir oft á tíð-
um litinn hornauga. Jón, maður
Oddu, hefur stundað myndlist,
skáldskap og útgáfustörf á Akur-
eyri í hart nær tuttugu ár og ein-
att verið umdeildur, en þegar á
móti blés, studdi Odda við bakið á
bónda sínum. Því gladdi það hana
óumræðilega rétt fyrir andlátið,
þegar Akureyrarbær veitti Jóni
uppreisn æra og útnefndi hann
bæjarlistamann næsta árið.
Odda var geðrík kona og það
gustaði af henni. Hún var hreinskil-
in og sagði skoðanir sínar umbúða-
laust. En sakir hjartahlýju og góð-
semdar átti hún sér fáa eða enga
óvildarmenn; að henni er sjónar-
sviptir.
Enginn skilur annan mann nokk-
urn tímann til fulls, sagði heimspek-
ingurinn Sören Kierkegaard, og
sérstaklega gildir það um sorgina,
þar sem andlag hennar ætíð er svo
bundið hinum einstaka. Harmur