Morgunblaðið - 11.08.1995, Qupperneq 16

16 FÖSTUDAGUR 11. ÁGÚST 1995
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR: EVRÓPA
ERLEIMT
Framkvæmda-
sljórnin vill frelsi
í lífeyrismálum
Brussel. Reuter.
FRAMKVÆMDASTJORN Evrópu-
sambandsins hyggst í næsta mánuði
auka mjög þrýsting á ríkisstjórnir
aðildarríkjanna að þær aflétti ýms-
um hömlum á Iífeyrissjóði, þannig
að þeir fái í raun að tilheyra hinum
ftjálsa fjármagnsmarkaði sam-
bandsins.
Framkvæmdastjórnin hefur kraf-
izt upplýsinga frá öllum aðildarríkj-
unum fimmtán um þær hömlur, sem
lagðar eru á fijálsa íjárfestingu og
meðferð fjár lífeyrissjóða. Hingað til
hafa hins vegar aðeins Frakkland,
Austurríki, Danmörk, Grikkland, ír-
land, Bretland og Holland svarað.
Þau ríki, sem ekki hafa sent fram-
kvæmdastjórninni í næsta mánuði,
munu fá áminningu.
Lífeyrissjóðir látnir
fjármagna fjárlagahalla
Taljð er að öll ríkin nema Bret-
land, írland og Holland, þar sem 80%
af fé evrópskra lífeyrissjóða hafa
verið fjárfest, leggist gegn auknu
frelsi á lífeyrismarkaðnum. Rök-
semdir þeirra eru einkum þær að sé
lífeyrissjóðum stjórnað utan þess
lands, þar sem greitt er úr þeim, sé
hætta á að fyllstu gætni og fyrir-
hyggju verði ekki gætt. Diplómatar
og sérfræðingar segja hins vegar í
samtölum við Reuter að hin raun-
verulega ástæða fyrir andstöðu
margra ríkja við hugmyndir fram-
kvæmdastjórnarinnar sé sú, að líf-
eyrissjóðir gegni víða því hlutverki
að fjárfesta í ríkisskuldabréfum við-
komandi ríkisstjóma og fjármagna
þannig halla á fjárlögum þeirra.
Sjálfstæðir lífeyrissjóðir eru óal-
gengir í mörgum löndum Evrópu-
sambandsins, þar sem greiðsla eftir-
launa er einkum á könnu ríkisins.
Sjálfstæðum sjóðum fer þó fjölg-
andi, en þeir sæta ströngum reglum
af hálfu hins opinbera.
Þannig skylda dönsk og þýzk
stjórnvöld lífeyrissjóði til að festa
að minnsta kosti 80% fjár síns í bréf-
um, sem gefin eru út í dönskum
krónum og þýzkum mörkum.
Franska stjórnin gerir kröfu um að
50% fjár lífeyrissjóða séu fest f
frönskum ríkisskuldabréfum.
Bretland myndi hins vegar græða
á auknu frelsi í þessum efnum, þar
sem London er helzta fjármálamið-
stöð Evrópu og búast má við að
margir lífeyrissjóðir kysu að fjár-
festa í bréfum brezkra fjármálafyrir-
tækja.
Mál höfðað fyrir
Evrópudómstólnum
Framkvæmdastjórnin telur að því
fijálsari sem markaðurinn er, þeim
mun meiri dreifmgu á fjárfestingum
sínum geti lífeyrissjóðir náð, og þar
með hærri ávöxtun og minni áhættu.
Stjórnin álítur að ekki eigi að skylda
lífeyrissjóði til að festa meira en 60%
af fé sínu í mynt viðkomandi ríkis.
Mörg ESB-ríki telja að með afskipt-
um sínum af málefnum lífeyrissjóða
sé framkvæmdastjórnin að fara út
fyrir valdsvið sitt og hefur franska
stjórnin höfðað mál fyrir Evrópu-
dómstólnum tii að fá úr því skorið.
Stefnt að samningi við
Marokkó í september
• ESB vonast til að samningar
um fiskveiðar skipa ESB-ríkja
við strendur Marokkós náist í
byrjun september.
Síðasti samningur
þar að lútandi rann
út í apríl sl. og hafa
samningaviðræður
staðið yfir síðan. I síð-
ustu umferð viðræðn-
anna í júní sl. bar enn
mikið í milli. Marok-
kómenn vilja skerða
mjög kvóta ESB-
skipa og skylda fleiri
þeirra til að landa
aflanum í Marokkó.
Sjávarútvegsráð-
herra Marokkó, Must-
afa Sahel, mun í dag, föstudag,
hitta Emmu Bonino, sem fer með
sjávarútvegsmál í framkvæmda-
stjórn ESB, í Brussel. Fiskveiði-
samningurinn við Marokkó er
sá mikilvægasti sinnar tegundar
við ríki utan ESB. Um 28.000
manns á S-Spáni, Kanaríeyjum
og í Portúgal eru háðir honum.
• ECHO, hjálparstofnun Evr-
ópusambandsins, hefur ákveðið
að veija tveimur
milljónum ECU til
fjórtán nýrra verk-
efna sem miða að því
að bæta viðbúnað við
náttúruhamförum. I
heild ver stofnunin 5
milljónum ECU til
slíkra verkefna í ár
og dreifastþau um
allan heim.
• SAMVINNA
landamærahéraða
Þýzkalands og Benel-
ux-landanna hlýtur
stuðning úr INTER-
REG-II áætlun ESB. Fram-
kvæmdastjórn ESB fjármagnar
samvinnuverkefnið með 51,8
milljónum ECU. Innan ramma
sömu áætlunar hljóta landa-
mærahéruð Þýzkalands og
Tékklands stuðning um sem
nemur 42,2 milljónum ECU.
ÞÚSUNDIR fisk-
verkafólks í Port-
úgal og á Spáni eru
iðjulausar vegna
samningsleysis við
Marokkó.
CEFTA-ríki funda í Yarsjá
Aðild Slóveníu og frjáls-
an verzlun
Varsjá. Reuter.
FRIVERZLUNARSAMTÖK Mið-
Evrópu, CEFTA, munu halda fund
í Varsjá síðar í mánuðinum og ræða
umsókn Slóveníu um aðild að sam-
tökunum. Jafnframt verða tillögur
um að hraða afnámi viðskiptahindr-
ana milli aðildarríkjanna á dagskrá.
Aðild að CEFTA eiga nú Pól-
land, Ungveijaland, Tékkland og
Slóvakía. Samtökin voru stofnuð
árið 1992 til að hleypa nýju lífi í
verzlun á meðal fyrrverandi aðildar-
adagskra
ríkja COMECON, efnahagsbanda-
lags kommúnistaríkja.
Viðskiptin hafa aukizt hröðum
skrefum og sem dæmi má nefna
að viðskipti Póllands við hin ríkin
þijú námu um 82 milljörðum króna
árið 1992, 107 milljörðum í fyrra
og á fyrstu fimm mánuðum þessa
árs um 63 milljörðum.
Eystrasaltsríkin og Rúmenía,
auk Slóveníu, hafa sýnt áhuga á
CEFTA-aðild.
Varað við bráðri
stækkun NATO
London. Reuter.
BRESK þingnefnd varaði á mið-
vikudag við því að stækka Atlants-
hafsbandalagið (NATO) í bráð-
ræði. Niðurstaða varnarmála-
nefndar neðri deildar þingsins, sem
í sitja þingmenn allra flokka, var
sú að stækkun myndi aðeins ýta
undir óöryggi. %
í skýrslu nefndarinnar var bent
á að í 5. grein NATO-sáttmálans
væri kveðið á um að aðildarríki
væru skyldug til þess að liðsinna
hveijum þeim aðila að bandalag-
inu, sem yfir vofði utanaðkomandi
hætta. Hins vegar væri ekkert
þeirra ríkja, sem líklegt væri að
sækjast myndu eftir inngöngu í
NATO, í slíkri hættu og ekkert
þeirra myndi færa bandalaginu
hernaðarlegan ávinning.
„Ekkert kæmi Evrópuríkjum
jafn illa og að stækka NATO án
þess að geta eða vilji sé fyrir hendi
til að uppfylla ákvæði 5. greinar-
innar,“ sagði í skýrslunni. Var
mælst til þess að dokað yrði við
og ráðgert að fyrstu ríki Austur-
og Mið-Evrópu gætu gengið í
NATO innan tíu ára. Sagði að
Pólveijar, Ungveijar, Tékkar og
Slóvakar ættu langt í land áður
en þeir gætu talist líklegir til að
leggja sitt af mörkum til öryggis-
mála.
Svipað væri ástatt úm Búlgara
og Rúmena og Eystrasaltsríkin
þyrftu að taka sig á bæði í hernað-
armálum og stjórnmálum áður en
tímabært væri að „íhuga“ aðild.
Varað var við því að einangra
Úkraínu því að það gæti hrakið
landið í faðm Rússa að nýju.
iveuwíi
Skæruliðar
handteknir
við sumarhöll
Spánar-
konungs
LÖGREGLA á Spáni handtók í
gær þrjá menn úr skæruliðasam-
tökum Baska (ETA) á eyjunni
Mallorca og er talið að þeir hafi
verið að leggja á ráðin um bana-
tilræði við Jóhann Karl Spánar-
konung. Angel Olivares, yfir-
maður spænsku lögreglunnar,
sagði á blaðamannafundi í gær
að mennirnir hefðu verið hand-
teknir í aðgerð sérsveita á mið-
vikudagskvöld. Tveir mannanna
voru gripnir í íbúð skammt frá
Marivent-höll, þar sem konungs-
fjölskyldan heldur til í fríum. Sá
þriðji var handtekinn í snekkju.
Einnig var fjöldi vopna, sprengi-
efni og ýmiskonar skjöl gerð
upptæk. Talið er að skæruliðarn-
ir haf i annað hvort ráðgert til-
ræði við konungsfjölskylduna,
eða að láta til skarar skriða á
leiðtogafundi Evrópusambands-
ins, sem haldinn verður á Mall-
orca 22. september. Á myndinni
sjást lögregluþjónar leiða einn
hinna handteknu, Inaki Rego,
sem dæmdur var í fangelsi í eitt
ár 1979 fyrir að brugga konungi
launráð, á brott.
Yfirmaður herafla Atlantshafsbandalagsins í Evrópu
Markmið NATO póli-
tísk og hemaðarleg
HRUN Berlínarmúrsins og sigurinn
á kommúnismanum voru beinar af-
leiðingar samstöðu aðildarríkja Atl-
antshafsbandalagsins (NATO) og fá
lönd voru mikilvægari í átökum
kalda stríðsins en
ísland. Þetta kom
fram í gær á
blaðamannafundi
bandaríska
hershöfðingjans
George Joulwans
sem er yfirmaður
herstjórnar
NATO í Evrópu
og þar að auki
æðsti maður heija Bandaríkjamanna
í Evrópu.
Joulwan kom í sólarhrings heim-
sókn hingað til lands á miðvikudag.
Hann ræddi m.a. við Davíð Oddsson
forsætisráðherra og Halldór Ás-
grímsson utanríkisráðherra og sagði
að fjallað hefði verið um Keflavíkur-
stöðina og svonefnt Friðarsamstarf
NATO og Evrópúríkja utan banda-
lagsins, alls 26 ríkja.
Joulwan lýsti ánægju sinni með
að koma til íslands. Landið væri
ómetanlegur hlekkur í varnarsam-
starfinu vegna landfræðilegrar legu
sinnar en einnig vegna þess að sam-
starfið snerist um fleira en vopn og
herafla. „NATO er nú á leið inn á
nýjar brautir, Evrópa er einnig ger-
breytt og hlutverk íslands er sem
fyrr afar mikilvægt í langtímaáætl-
unum.“ Markmið NATO væri að
efla lýðræði og frelsi og framlag
íslendinga í pólitískri baráttu banda-
lagsins hefði skipt miklu. Þeir gætu
enn lagt fram skerf á því sviði, hann
nefndi samskiptin við Eystrasaltsrík-
in þijú sérstaklega í því sambandi.
Hershöfðinginn hefur gegnt stöðu
sinni frá 1993, aðalstöðvar hans eru
í Mons í Belgíu. Er undirbúningur
og öll áætlanagerð vegna aðgerða
Atlantshafsbandalagsins í löndum
gömlu Júgóslavíu á verksviði Joulw-
ans en daglegum aðgerðum stjórnað
frá Ítalíu.
Joulwan var spurður hvort inn-
byrðis deilur í bandalaginu um stefn-
una á Balkanskaga hefðu áhrif á
störf hans en hann vísaði því alger-
lega á bug, minnti á að fyrir skömmu
hefði náðst samkomulag um fram-
kvæmd og yfirstjórn loftárása ef
gripið yrði til þeirra að ósk Samein-
uðu þjóðanna. Eindrægni hefði ríkt
um þau mál í bandalaginu. Nú hefði
verið ákveðið að yfirmaður friðar-
gæsluliðsins í gömlu Júgóslavíu,
franski hershöfðinginn Bernard
Janvier, myndi hafa ákvörðunarvald-
ið um loftárásir fyrir hönd SÞ.
Joulwan vildi sem minnst tjá sig
um sókn Króata í Krajina-héraði,
lagði áherslu á að leysa yrði deilurn-
ar á Balkanskaga með friðsamlegum
samningum.
George Joulwan
)
»

!
I
i
i
i
i
I
i
i

i
í
i