Morgunblaðið - 05.03.1996, Side 24

24 ÞRIÐJUDAGUR 5. MARZ 1996
MORGUNBLAÐIÐ
LISTIR
VERK eftir Guðrúnu H. Jónsdóttur.
Andstæður kyrrðar,
þægínda og átaka
MYNDLIST
Hafnarborg
MÁLVERK
Guðrún H. Jónsdóttir/Guðrún R.
Eiríksdóttir /Ian Hobson. Hafnar-
borg: Opið kl. 12-18 alla daga nema
þriðjud. til 10. mars. Aðgangur
ókeypis.
í HAFNARBORG hafa verið opn-
aðar þrjár sjálfstæðar sýningar,
sem eiga sér sameiginlegan út-
gangspunkt í náttúrunni. Mismun-
andi nálgun listafólksins að við-
fangsefninu, sem og ólík úrvinnsla,
verður til að gefa gestum kost á
fróðlegum samanburði milli sýn-
inga.
Guðrún H. Jónsdóttir
Guðrún H. Jónsdóttir, Gígja, sýn-
ir hér fjörutíu olíumálverk sem hún
hefur unnið á síðustu árum. I sínu
listnámi lagði hún einkum stund á
grafík, en hefur síðan skipt um mið-
il, þó vissulega megi sjá í þessum
málverkum úrvinnslu, sem um
margt minnir á grafíklistina í skerpu
ímyndarinnar og myndbyggingu.
Sýningin nú ber með sér líkan
heildarsvip og sýning hennar á
sama stað fyrir fímm árum, þegar
undirritaður kenndi hana við róm-
antíska myndsýn, í jákvæðri merk-
ingu þeirra orða. Margar myndanna
tengdust þá uppstillingum blóma
og ávaxta, og svo er enn; yfirbragð
kyrrðar og jafnvægis náttúrunnar
er sterkasti þáttur þeirrar heildar,
sem verkin skapa.
Þessi kyrrðarheimur er ekki síður
ímyndaður en raunverulegur, eins
og sést á þeim fjölda mynda sem
byggja á eins konar kúlublómum.
Hver mynd hefur sitt eigið lita-
spjald, sem byggt er upp með mark-
vissum hætti innan verksins. Hins
vegar má segja að á stundum fari
litagleðin úr böndum - skreytnin
verði að ofhlæði, sem dregur úr
gildi þeirrar myndbyggingar, sem
Gígja vinnur út frá.
Þetta á einkum við þar sem
mynsturgerðin í fletinum verður
flókin, eins og í „Jarðlitir" (nr.
15), en verður þó virkur þáttur
heildarinnar í málverkum eins og
„Bláa blómið" (nr. 7) og „Brúðan“
(nr. 38).
Gígja hefur áður sýnt íhugular
myndir af börnum og unglingum,
sem má tengja að nokkru við það
nýja raunsæi, sem nú ryður sér
rúms í listheiminum. Slík verk eru
hér færri en áður, en engu að síður
eftirminnileg, o'g er rétt að benda
á „Sumarkjólinn" (nr. 3) sem besta
dæmi þessa, þar sem hin bamslega
ró hvílir yfir heildarsvipnum.
Guðrún R. Eiríksdóttir
Myndlistin er ekki síst lífsfylling
í hugum þeirra f|ölmörgu, sem
fylgjast með henni sem listafólk
og listunnendur. Það er mjög breið-
ur hópur sem sinnir listinni einkum
í tómstundum og af áhuga, gjarna
eftir að hafa sótt námskeið og not-
ið leiðsagnar þeirra sem hafa gert
hana að sínu ævistarfi.
Guðrún Ragnhildur Eiríksdóttir
fyllir þennan flokk, en í Sverrissal
Hafnarborgar hefur hún komið fyr-
ir rúmlega fjörutíu vatnslitamynd-
um sem hún hefur unnið á síðustu
árum. Hér er fyrst og fremst um
að ræða fínlegar landslags- og
blómamyndir, þar sem mjúk lita-
áferð Guðrúnar nýtur sín vel, og
nær á stundum að skapa sterkar
heildir, eins og í nr. 11 og 35.
Þrátt fyrir litagleði blómanna
verða myndirnar hins vegar tæpast
eftirminnilegar vegna þess mynd-
efnis, sem helst má kenna við þægi-
lega stofulist. Hins vegar kemur í
ljós í nokkrum húsamyndum (t.d.
nr. 1) að listakonan hefur gott
auga fyrir byggingu og mýkt lita-
tónanna þar sem birta og skuggar
vinna saman, og eru það án efa
sterkustu verk sýningarinnar.
Ian Hobson
Kanadamaðurinn Ian Hobson
hefur dvalið undanfarna mánuði
sem gestur listamiðstöðvarinnar í
Straumi, og hefur greinilega orðið
fyrir miklum áhrifum af þeim
veðraham, sem hann hefur orðið
vitni að yfir vetrarmánuðina. Hann
sýnir í kaffistofu Hafnarborgar
hálfan annar tug myndverka sem
hann hefur unnið á pappír, þar sem
þessi áhrif koma sterklega fram.
Hobson vili ekki kalla sig lands-
lagsmálara, og vekur með því at-
hygli á vinnsluferli myndanna, sem
verða til á löngum tíma úrvinnslu
og endurskoðunar, fremur en
skyndihrifum náttúrunnar á til-
teknu augnabliki. Þetta gildir auð-
vitað fyrir flesta listmálara, en vill
á stundum gleymast þegar staðið
er fyrir framan hin endanlegu verk;
þar fara almennt heildarhrif fremur
en skyndileg uppljómun listafólks-
ins.
Það má ráða af þeim myndum
sem hér eru að það eru átök veð-
urs og vinda, sem einkum hafa
fangað huga listamannsins. Kaldir
stormar, tungl vaðandi ský, norður-
ljós - allar bera þessar myndir vitni
þeirri ólgu og hræringum, sem
listamaðurinn hefur leitast við að
að festa niður.
Árangurinn er með miklum
ágætum; hér eru á ferðinni öflug
myndverk, sem því miður njóta sír.
ekki sem skyldi sem hornrekur í
kaffistofu og hefðu vissulega átt
skilið hentugra sýningarrými.
Vonandi fæst það bætt síðar.
Eiríkur Þorláksson
Tónlist og leiklist í mars í menningar-
höfuðborginni Kaupmannahöfn
Samtímalist með
íslensku ívafi
Kaupmannahöfn. Morgunblaðið.
„ANDIÐ djúpt, nú stendur mikið
til“ ráðleggja skipuleggjendur
menningarhátíðarinnar evrópsku í
Kaupmannahöfn. Og mikið rétt,
marsdagskráin er að springa af
góðum tilboðum, sem mörg hver
eru sprottin beint upp úr samtíman-
um. Tíu stórar sýningar, nútímatón-
list og þá einnig með íslensku ívafi
því Caputhópurinn kemur, kvik-
myndahátíð og gestaleiksýningar
meðal annars sú sem hér er kynnt
sem Amlóðasaga í uppsetningu
Sveins Einarssonar. í þessum mán-
uði verður einnig opnað heilt nýtt
listasafn, Örkin, í nýju húsi sunnan
við Kaupmannahöfn, en hugum hér
nú að tónlistar- og leiklistartilboð-
um mánaðarins.
Caputhópurinn og fleira nýtt
Danska tónskáldafélagið efnir til
þriðja tónskáldatvíæringsins fyrri
hluta marsmánaðar, þar sem flutt
verða verk eftir ung tónskáld frá
árunum 1960 og fram á daginn í
dag. Annars vegar eru verkin flutt
af dönskum tónlistarmönnum, en
hins vegar af norrænum hópum,
sem flytja þá verk eftir dönsk tón-
skáld og heimamenn sína. Á tón-
leikum 14. mars flytur Caputhópur-
inn verk eftir Hauk Tómasson og
Áskel Másson, en einnig eftir dönsk
tónskáld. Alls eru 23 tónleikar á
hátíðinni, sem stendur til 17. mars.
Tónleikarnir eru haldnir í Den And-
en Opera í Kronprinsensgade, sem
er þvergata út frá Köbmagergade
rétt við Strikið.
Þeir sem hafa áhuga á djassi
hafa úr nógu að moða í mars. Helsti
gesturinn er Bandaríkjamaðurinn
Fred Wesley, holdtekning soul-djass
eins og hann gerist bestur. Hann
kemur fram á sjö tónleikum í mars
víðs vegar um borgina og ná-
grenni. Á feijunni Krónborg við
Amalíukajann, skammt frá mið-
borginni er stefnt saman tónlistar-
hópum, sem fara nýjar leiðir, hvort
sem er innan teknó eða þjóðlagatón-
listar eða blöndu af ýmsum grein-
um. Þann 25. mars heldur djass-
píanóleikarinn Michel Petrucciani
tónleika í tónleikasalnum í Tívolí
með eigin lögum og annarra.
Söngleikir hafa verið sjaldséðir í
Danmörku fram að þessu, en nú
rekur hver söngleikurinn annan við
góðar undirtektir áhorfenda. Fram
á síðsumar er I gangi söngleikur
um þjóðskáldið danska H.C. And-
ersen, sem sýnt er úti í Gladsaxe
Teater, skammt frá Kaupmanna-
höfn. Dómarnir voru í meðallagi,
en áhorfendur láta þá sem vind um
eyru þjóta og streyma að.
Amlóði og Stormurinn
Amlóði og saga hans á sér sér-
staka skírskotun í Danaveldi, þar
sem hann er betur þekktur sem
Hamlet og þá í útgáfu Shakespe-
ares. Nú verður saga hans, íslenska
frumsagan, sýnd hér á heimaslóð-
um, ef svo má segja. Leikritið er
frumsýnt í Helsingör 3. mars, en
verður síðan sýnt 5., 6. og 7. mars
á Cafe Teatret í Skindergade, rétt
við Köbmagergade.
Um breska leikhópinn Notting-
ham Playhouse og uppsetningu
hans á Óveðrinu eftir Shakespeare
er sagt að þar sé á ferðinni áhuga-
verðasta Shakespeare-uppsetning
Bretlands og er þá stórt kveðið í
heimalandi leikskáldsins. Hópurinn
verður með fjórar sýningar 5.-9.
mars.
Hljómsveit
í sviðsljósinu
NÝI Helsingfors-kvartettinn nýtur
sívaxandi álits erlendis undir stjórn
•Jans Söderbloms sem leikur á
fyrstu fíðlu í kvartettinum. Aðrir
í honum eru Petri Aamio, sem leik-
ur á aðra fiðlu, lágfiðluleikarinn
Ilari Angervo og sellóleikarinn
Marko Ylönen.
Kvartettinn hefur gert samning
við alþjóðlega umboðsfyrirtækið
IMB sem mun skipuleggja tón-
leika bæði í Bretlandi og Frakk-
landi.
Seinna á þessu ári leikur Nýi-
Helsingfors-kvartettinn í Wig-
more hall í Lundúnum. í síðustu
viku lék kvartettinn nýtt verk,
annan strengjakvartett Paavo
Heininens, í Helsingfors. „Heinin-
en krefst mikils af hljóðfæraleik-
unum bæði í tækni og túlkun.
Verkið býður bæði upp á gífurleg-
ar tæknilegar þolraunir og langa
ljóðræna kafla. Ég held að „Lýrísk
svíta Paavos“ sé réttnefni á því,“
segir Jan Söderblom.
Kirkjan á hafsbotni
TONLIST
Álftancsskóli
PÍANÓTÓNLEIKAR
Pianótónleikar Peter Maté í Álfta-
nesskóla sunnudaginn 3. mars.
EKKI fer milli mála að Peter
Maté er heilmikill píanóleikari, eins
og reyndar einnig má lesa í efnis-
skrá tónleikanna í kvöld, en þar eru
talin upp ótal verðlaun, sem hann
hefur hlotið í tónlistarkeppni í
Tékkóslóvakíu og víðar og skal eng-
an furða, því leikur hans er sem
skapaður fyrir slíkar keppnir, tækn-
in mjög örugg og hrein, allt fingra-
; spil svo skýrt að hver nóta skilar sér
í erfiðustu hlaupum og stáltaugar
i virðist hann hafa, sem sagt allt sem
til þarf að sigra í píanókeppni, en
i fleira virðist þurfa til þegar sigra
skal listþorsta áheyrendur og þá
kemur til hinn óskilgreindi dómur
hjartans sem erfitt er að koma á
böndum.
Á sjaldheyrðri Sónötu í B-dúr,
KV. 570 eftir W.A. Mozart hóf
Maté tónleikana, en sónatan hefði
alveg eins getað verið eftir einhvern
annan Mozart. Svo skýrt var spil
Maté að við lá að maður hrykki við
ef ein nóta í fmgraspilinu var ekki
í nákvæmu jafnvægi við þá sem á
undan kom og þá sem á eftir fór,
að vísu saknaði ég legato-spils og
að píanóið fengið að syngja, en þetta
mátti kannski kenna allt of litlum
figli og þurrum hljómburði, að við-
bættu því að ein nótan var ekki
hreinstemmd og fór ekki vel við
nákvæmt spil Maté. Annar þátturinn
var kannski aðeins of hægt leikinn,
þrátt fyrir Adagio-yfirskriftina, og
varð dálítið langdreginn, og þrátt
fyrir ljóðræna byggingu vantaði
Mozart-iskan söng í línurnar. Síð-
asti kafli sónötunnar er stuttur, ekki
sérlega áhugaverð tónsmíð, og tók
fljótt af. í Paganini-etíðunni í Es-dúr
eftir Liszt sýndi Maté sínar bestu
hliðar og Consolation nr. 3 spilaði
hann mjög fallega og þar tók hljóð-
færið að syngja og glitra. Ekki vant-
aði tæknina í Mephisto-valsinn en
fyrir mér var hann í hraðasta lagi,
um of spilað upp á að sýna tækni
og við það hlýtur innihaldið að líða.
Vitanlega er nær vonlaust að skila
þessum valsi á lítinn Kavai-flygil en
gáfulegra hefði líklega verið að gefa
innihaldinu meiri gaum og leiða
skýrar fram ógnþunginn valsryðma
og seiðandi synkópuhrin þessa
magnþrungu tónsmíðar.
Eftir hlé lék Maté tvö stutt verk
eftir J. Speight, sú fyrri í minningu
Oliviers Messiaen og þá síðari í
minningu Igors Stravinskys, alls
ekki illa skrifað fyrir píanóið,
kannski of keimlíkar til þess að vera
heppilegar saman, minntu mjög á
Debussy og Ravel og voru vitanlega
ekki verri fyrir það. Tvö „létt píanó-
lög“ eftir Bartók, Kvöld í sveitinni
og Tjarnadansinn, gaf Maté nýtt
andlit, sérstaklega því fyrra. De-
bussy átti næstu tvö, Stúlkan með
hörgula hárið og Kirkjuna á hafs-
botni, sem kallaði reyndar á stærra
hljóðfæri. Kirkjan, sem Debussy
byggir sitt verk á, þ.e. kirkjuna sem
reis úr hafdjúpinu um hver dagmál
og þá hljómaði söngur prestanna og
leikur orgelsins, minnir kannski á
kirkjuna sem margir hafa viljað
feigá og óskað niður á hafsbotn,
ekkert fær deytt, hún hefur mátt
þola ósigra, undirferli, klögumál,
formælingar, svik, ágirnd, valdatafl,
en upp úr djúpinu rís hún alltaf, hún
er eins og lífið sjálft, getur ekki
dáið, og enn mun hún lifa af skot
úr skúmaskotum ýmsum og áfram
munum við halda jól.
Maté endaði tónleikana á tveim
snjöllum dönsum eftir snillinginn B.
Martinu og þar var Maté á heimavelli.
Aðdáunarvert er hvað Peter Maté
getur haldið sér í góðri æfingu þrátt
fyrir mikla kennslu og ekkert vafa-
mál er að hann er virtuós á píanóið,
en - það vantar eitthvað til þess að
hárin rísi á höfði manns.
Ragnar Björnsson