Morgunblaðið - 17.02.2000, Blaðsíða 10

10 FIMMTUDAGUR 17. FEBRÚAR 2000
FRETTIR
MORGUNBLAÐIÐ
GUÐNI Ágústsson landbúnaðar-
ráðherra kvaðst í fyrirspurnatíma á
Alþingi í gær ekki ætla að láta sitt
eftir liggja í viðleitni til að varð-
veita sjaldgæf litaafbrigði í hross-
um hér á landi. Afar mikilvægt væri
að viðhalda litafjölbreytninni í ís-
lenska hestinum, ekki síst vegna
markaðssetningar á honum erlend-
is.
Það var Össur Skarphéðinsson,
þingmaður Samfylkingar, sem
hafði spurt ráðherrann hvort hann
hygðist beita sér fyrir aðgerðum til
að tryggja varðveislu sjaldgaTra
hrossalita á Islandi. Beindi Össur
einkum sjónum að litforóttum
hrossum og kvaðst hann telja að
það yrði markaðslegt og menning-
arlegt slys ef þetta merkilega lit-
brigði hyrfi úr hinum aldagamla ís-
lenska hrossastofni.
I feldi litföróttra hrossa eru tvær
mislitar háragerðir, þ.e. dökk vind-
hár, oftast rauð en stundum brún
eða mosótt; og síðan ljós undirhár.
Jafnframt skipta litförótt hross um
lit á bolnum eftir árstíðum og eru
þau dökk yfir vetrarmánuðina á
meðan þau eru loðnari. Þau fella
hins vegar vindhárin síðla vetra og
verða þá smám saman grá, og loks
hvít á bolinn þegar vorar. Si'ðan
dökkna þau aftur snemmsumars er
þau fella hvítu undirhárin og ný,
stutt vindhár koma í ljós. Þegar líð-
ur á sumar grána þau og hvítna
loks alveg er haustar. Með vetrar-
komu verða hrossin aldökk á ný.
Landbúnaðarráðherra tók undir
áhyggjur Össurar og sagði að í ný-
legri samantekt Þorvaldar Árna-
sonar og Ágústs Sigurðssonar á
gögnum úr gagnabanka Búnaðarfé-
Afkoma litför-
óttra hrossa
verði tryggð
Eini arfhreini litförótti stóðhesturinn
sem uppi er um þessar mundir
Morgunblaðið/Valdimar
Litfari, einn þeirra litföróttu stóðhesta sem seldir hafa verið til útlanda.
lags íslands um tíðni lita og lita-
erfðavísa hefði það fengist það
staðfest að litfórótt hross ættu mjög
undir högg að sækja, komið hefði í
ljós að tíðni erfðavísisins sem ylli
litfóróttu væri innan við 1% í gögn-
um sem í væru 64 þúsund hross.
Ráðherra sagði að fyrir forgöngu
Páls Imslands jarðfræðings og
nokkurra bænda á Suðurlandi hefði
verið efnt til átaks til að fjölga lit-
föróttum hrossum. Einnig hefði
fagráð í hrossarækt undirbúið í
samvinnu við fleiri aðila átak til að
ná með ræktun fram litföróttum
stóðhesti. Greindi Guðni frá því að
Stofnvemdarsjóður íslenska hesta-
kynsins hefði veitt eina milljón til
þessa verkefnis.
Hervar von Kramersbrugh
Össur taldi eina milljón ekki
nægja og hvatti ráðherra til að
leggja hærri fjárhæðir í verkefnið.
Sagði hann mikilvægt að koma upp
eins og einum graðhesti í þessum
lit. Hann sagði það hafa vakið at-
hygli sfna að komast að raun um að
eini arfhreini litförótti stóðhestur-
inn sem uppi væri væri ekki á Isl-
andi heldur í Þýskalandi, en þar
væri um að ræða graðhestinn Herv-
ar von Kramersbrugh, sem væri
undan Hjörvari frá Reykjavík,
heimsmeistara í elsta flokki stóð-
hesta fyrir nokkrum árum.
Mæltist Össur til þess að ráð-
herra beitti sér í málinu og fyndi
fjármuni til að kaupa sæði undan
hestinum. Guðni tók vel í tillögur
Össurar en sagði að erfitt væri að
flytja inn sæði úr stóðhestum sem
seldir hefðu verið út, þar yrði að
gæta fyllstu varúðar.
Lög um tfmabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar rædd á Alþingi
Ráðherra segir að vænta
megi breytinga á lögunum
VALGERÐUR Sverrisdóttir, iðnað-
ar- og viðskiptaráðherra, greindi frá
því á Alþingi í gær að von væri á
frumvarpi til breytinga á lögum um
tímabundnar endurgreiðslur vegna
kvikmyndagerðar, en lögin voru sett
í fyrra. Hún kvaðst hins vegar ekki
geta sagt til um, hvaða breytingar
yrðu lagðar til þar sem stjórnvöld
hefðu ekki enn fengið í hendurnar
formlegt álit ESA, Eftirlitsstofnun-
ar EFTA, í málinu.
Svanfríður Jónasdóttir, þingmað-
ur Samfylkingar, hafði spurst fyrir
um það hjá Valgerði, hvemig stjórn-
völd hygðust bregðast við því áliti að
lögin um tímabundnar endurgreiðsl-
ur vegna kvikmyndagerðar á íslandi
stönguðust á við jafnræðisreglur
Evrópusambandsins. Sagði Svan-
fríður, að margir hefðu m.a. gagn-
rýnt, að í lögunum væri kveðið á um
að þær myndir sem fengju endur-
greiðslu skv. lögunum mættu ekki
hafa hlotið styrk úr Kvikmyndasjóði
Islands enda væri með því verið að
mismuna íslenskum myndum gagn-
vart erlendum, jafnvel þótt þær síð-
arnefndu hefðu hlotið styrki úr kvik-
myndasjóðum í sínum heimalöndum.
Valgerður sagði að ESA hefði í
júní á síðasta ári sent íslenskum
stjórnvöldum tilkynningu um að
stofnunin teldi ákvæði laganna ekki
standast ákvæði EES-samningsins.
I september hefði stofnunin síðan
gert nánari grein fyrir þeim atriðum,
sem hún taldi þurfa að skoða í lögun-
um, og var íslenskum stjórnvöldum
gefinn kostur á að tjá sig um þau
fjögur atriði, sem ESA hafði til skoð-
unar.
Valgerður sagði það mat ESA að
styrkja þyrfti þann þátt laganna sem
viki að menningarlegu innihaldi
kvikmynda. Varðandi stuðningshlut-
fall hefði stofnunin gagnrýnt að lögin
gerðu ráð fyrir að dýrari kvikmyndir
hlytu hlutfallslega hærri endur-
greiðslu. Einnig hefði komið fram, að
stofnunin teldi að endurgreiðsla
kostnaðar ætti ekki að skerðast,
jafnvel þótt 20% endurgreiðanlegs
kostnaðar félli til í öðru aðildarríki
EES-samningsins, og aðloks hefði
ESA gagnrýnt að lögin gerðu ráð
fyi'ir að stofna þyrfti sérstakan ís-
lenskan lögaðila utan um hvert verk-
efni sem hlyti endurgreiðslu.
„Iðnaðar- og viðskiptaráðuneyti, í
samstarfi við fjármálaráðuneyti og
utanríkisráðuneyti, gekk í október
síðastliðnum frá formlegu svari ís-
lenskra stjórnvalda,“ sagði Valgerð-
ur. „Gerir svarið ráð fyrir, að fallist
sé á að endurskoða þurfi tiltekin
ákvæði laganna hvað varðar þrjú at-
riði, þ.e. varðandi menningarlegt
innihald, stuðningshlutfall og stofn-
setningarkröfu. Ekki var í svarinu
fallist á að sá hluti framleiðslu sem
fram færi utan Islands nyti endur-
greiðslu."
Valgerður sagði að formlegt álit
ESA hefði enn ekki borist vegna
þessa máls og væri þess vegna ekki á
þessari stundu hægt að ætlast til að
fyrir lægju ákvarðanir um hvemig
bragðist verði við því. Ríkisstjórnin
hefði hins vegar fullan hug á að
stuðla að öflugri kvikmyndagerð á
íslandi og þau markmið yrðu höfð að
leiðarljósi við endurskoðun laganna.
Athugasemd gerð við
dagskrárbreytingu

f i % ii ■ 'fy; ij|
ALÞINGI
Utandag-
skrárum-
ræða um
fátækt
I DAG fer fram umræða utan.
dagskrár um málefnið fátækt á
Islandi og er gert ráð fyrir að
umræðan hefjist kl. 13.30 og
standi í hálfa klukkustund.
Málshefjandi er Guðrún Og-
mundsdóttir, þingmaður Sam-
fylkingar, en Davíð Oddsson
forsætisráðherra verður til
andsvara.
VIÐ upphaf þingfundar í gær kvaddi
Margrét Sverrisdóttir, varaþing-
maður Frjálslynda flokksins, sér
hljóðs og spurðist fyrir um það hvers
vegna atkvæðagreiðsla um það hvort
leyfa skyldi beiðni um skýrslu um til-
færslu á aflamarki hefði verið tekin
af dagskrá. Kom fram í máli Hall-
dórs Blöndal, forseta Alþingis, að at-
kvæðagreiðslan hefði verið tekin út
af dagskrá að beiðni hans, þar sem
hann vildi fullvissa sig um að beiðnin
hefði verið lögð fram með þinglegum
hætti. Hann sagði hins vegar ekki
verið að koma í veg fyrir umfjöllun
um málið þótt það frestaðist um einn
dag til eða frá.
Nokkrir þingmenn stjómarand-
stöðunnar tóku undir óskir Margrét-
ar um frekari skýringar á þvf hvers
vegna beiðnin hefði verið tekin út af
dagskrá og sagði Rannveig Guðmun-
dsdóttir, þingflokksformaður Sam-
fylkingar, að undarlegt hlyti að telj-
ast að skýrslubeiðnin væri sett á
dagskrá en síðan kippt út síðar. Velti
hún fyrir sér hvað hefði eiginlega
breyst frá því hún var fyrst sett á
dagskrána.
Sagði Steingrímur J. Sigfússon,
formaður Vinstrihreyfingarinnar -
græns framboðs, að menn tækju
beiðnina varla út af dagskrá nema
grunur hefði vaknað um að hún væri
óþinglega lögð fram og þá væri rétt
að heyra hvað menn teldu óþinglegt
við hana. Bætti hann því við að sá
grunur vaknaði að meiningin væri
jafnvel að fella skýrslubeiðnina sem
myndi teljast grafalvarlegt mál,
enda fá fordæmi fyrir því að slíkum
beiðnum þingmanna væri hafnað.
Guðjón Guðmundsson, sem sat í
forsæti Alþingis, ítrekaði hins vegar
þau orð að ekkert óeðlilegt væri hér
að baki og sagði það varla geta verið
mikið mál þótt það frestaðist um
einn dag að taka beiðnina fyrir.
í beiðninni, sem ellefu þingmenn
Frjálslynda flokksins, Vinstri
grænna og Samfylkingar leggja
fram, er þess annars óskað að sjáv-
arútvegsráðherra feli Fiskistofu að
afla upplýsinga um tilfærslu á aflam-
arki (kvóta) þar sem aðilaskipti hafa
orðið á aflahlutdeild, svo sem vegna
sölu á kvóta, vegna erfða eða ann-
arra varanlegra breytinga á afla-
heimildum, og flytji Alþingi skýrslu
um málið. Sérstaklega verði til-
greindir þeii' aðilar sem ráði yfir 2%
eða meira af aflaheimildum og skipt-
ing aflaheimilda á skip í eigu þeirra.
*
Islenski
hrafninn
settur á
válista
SIV Friðleifsdóttir umhverfis-
ráðherra lagði áherslu á það í
svari við fyrirspurn Össurar
Skarphéðinssonar, þingmanns
Samfylkingar, á Alþingi í gær
að íslenski hrafnastofninn yrði
settur á válista en að enn væri
óvíst hvernig hann yrði flokk-
aðui' þar.
Þegar það lægi hins vegar
fyrir myndi umhverfisráðun-
eytið í samráði við aðrar stofn-
anir meta hvort ástæða væri til
sérstakra aðgerða til að vernda
stofninn, og sagði Siv að ef það
væri niðurstaðan þá væri frið-
un hrafnastofnins meðal þeirra
möguleika sem kæmi til greina.
Minnkandi stofn
Össur hafði spurt ráðherr-
ann hvort hún hygðist ekki
beita sér fyrir því að íslenski
hrafninn yrði settur á válista, í
ljósi upplýsinga um að hrafn-
astofninn hefði farið mjög
minnkandi á undanförnum ár-
um, einkum af völdum ofveiði.
I svari umhverfisráðherra
kom fram að það væri ekki í
verkahring ráðherra að meta
hvaða dýrastofnar væru settir
á válista, eða beita sér í þeim
efnum. Þar væri farið eftir við-
miðunum sem byggðu á vís-
indalegum upplýsingum um
ástand viðkomandi stofns og
þróun hans.
Siv sagði að Náttúrufræði-
stofnun Islands væri sú stofn-
un ráðuneytisins sem fram-
kvæmdi slíkt mat og gæfi út
válista um þær tegundir sem
ættu undir högg að sækja í
ljósi settra viðmiðana frá al-
þjóða náttúruverndarsamtök-
unum.
Válisti yfir fugla
Að sögn Sivjar hefur Nátt-
úrufræðistofnun íslands unnið
að gerð válista yfir fugla og er
þeirri vinnu að mestu lokið.
Sagði Siv að verið væri að at-
huga betur gögn um fjórar teg-
undir en væntanlega yrði vál-
istinn gefinn út innan tveggja
mánaða. Hrafninn væri ein af
þessum fjórum tegundum og
sagði Siv að í drögum að válist-
anum væri hrafninn flokkaður
til tegunda sem séu í svokall-
aðri yfirvofandi hættu. Væri
ástæðan fyrir þessu sú að svo
virtist sem stofninn hefði
minnkað um 20% eða meira á
undanförnum árum. Kom fram
í máli Sivjar að athugun Nátt-
úrufræðistofnunar beindist
hins vegar að því hvort fyrir-
liggjandi upplýsingai' væru
nægilega áreiðanlegar til að
flokka hrafninn með þessum
hætti, eða hvort setja ætti
hann í flokk sem kallaðist
„upplýsingar ófullnægjandi".