Morgunblaðið - 17.02.2000, Qupperneq 32

32 FIMMTUDAGUR 17. FEBRÚAR 2000
UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ
Fullveldið og
aðild að ESB
HANNES Jónsson,
fyrrverandi sendi-
herra, skrifar greinar
um Evrópusambandið
í Morgunblaðið 25.
janúar og 8. febrúar
um fullveldi aðildar-
ríkja Evrópusam-
bandsins og hugsan-
legan kostnað íslend-
inga af þátttöku í sam-
starfinu. í greinunum
kemur fram grund-
vallarmisskilningur á
þýðingu aðildar að
Evrópusambandinu.
Hannes lýsir Evrópu-
sambandinu sem
þröngum svæðasam-
tökum sem sé byggt á því að aðild-
arríkin fórni fullveldi sínu til „fjar-
lægs yfirríkjavalds" frá Brussel
„eins og íslendingar
lutu konungsvaldinu
frá Kaupmannahöfn“.
Þessar fullyrðingar
eiga sér litla stoð í
raunveruleikanum.
Samstarf
fullvalda ríkja
Samstarf aðildar-
ríkja Evrópusam-
bandsins er samstarf
fullvalda ríkja.
Aðildarríkin eru 15
talsins en 13 ríki til
viðbótar hafa sótt um
aðild og formlegar við-
ræður eru hafnar við
12 þeirra. Aðildarríkin
ákveða sjálf til hvaða sviða sam-
starfið nær og hvernig því er hagað.
Þjóðréttarleg staða ríkjanna breyt-
Þórunn
Sveinbjarnardóttir
ESB
Mikill meirihluti kjós-
enda Samfylkingarinnar
og Sjálfstæðisflokksins,
segir Þórunn Svein-
bjarnarddttir, er fylgj-
andi aðildarumsókn.
ist ekki við aðild og það er sannar-
lega enginn konungur í Brussel
sem sendir snærisþjófa í Danmörku
til vistunar í kjallara Charlemagne-
byggingarinnar í „kongsins Brux-
elles“. Ráðherraráðið, þar sem ráð-
herrar aðildarríkjanna hittast, er
Paradís í Reykjadal
REYKJADALUR,
sumarbúðir Styrktar-
félags lamaðra og fatl-
aðra í Mosfellsdal, er í
tæplega hálftíma akstri
frá Reykjavík. Aðstað-
an í Reykjadal er ein-
stök. Sundlaug,
íþróttahús og svefn-
skálar eru meðal ný-
legra mannvirkja sem
prýða stóra lóð sumar-
búðanna. Sundlaugin
er án efa vinsælasta af-
þreying gesta í Reykja-
dal en Mosfellsdalurinn
er yndisleg sveit, nátt-
úran og umhverfið
bjóða upp á endalausa dægradvöl og
ófáir krakkar hafa farið í fjallgöngur
og sullað í lækjunum í dalnum. Líkt
og í öðrum sumarbúðum er í Reykja-
dal lögð áhersla á gleði og grín, leiki,
söng, föndur, sund, hestamennsku,
bátsferðir og gönguferðir svo eitt-
hvað sé nefnt. En ólíkt flestum sum-
arbúðum er í Reykjadal einnig séð
um aðhlynningu fatlaðra barna og
unglinga og nálægðin við þéttbýlið,
og þ.a.l. læknisaðstoð, einn af helstu
styrkleikum staðarins.
Eins og allir vita sem eitthvað
þekkja til sumarbúða á fyrst og
fremst að vera gaman í sumardvöl.
Og það er gaman í Reykjadal.
Reykjadalur veitir hvíld og tilbreyt-
ingu frá daglegu amstri og sú þjón-
usta sem þar er veitt er einstök.
Gestir þurfa ekki að koma með að-
stoðarmann með sér heldur tekur
ungt, áhugasamt starfsfólk á móti
hverjum hópi og vinnur
með gestum að því að
gera hvern dag eftir-
minnilegan. Aldrei er
litið á fötlun sem hindr-
un heldur eru atburðir
aðlagaðir að hæfni
hvers og eins. Síðastlið-
in ár hefur gestum far-
ið sífjölgandi, um 60
börn og unglingar
komu í sumardvöl í
Reykjadal árið 1990 en
árið 1999 voru gestir
um 180 á öllum aldri.
Margir hafa lagt
hönd á plóg til að gera
starfsemi Reykjadals
mögulega, Kvennadeild Styrktarfé-
lags lamaðra og fatlaðra hefur
reynst staðnum dýrmætur bakhjarl
og meðlimir hennar hafa í gegnum
tíðina styrkt Reykjadal með mörg-
um góðum gjöfum og mikilli sjálf-
boðavinnu. Kiwanisklúbburinn Við-
ey hefur einnig tekið Reykjadal upp
á arma sína. Þessi tvö sjálfboðafélög
og allir þeir fjölmörgu einstaklingar
sem hafa lagt Reykjadal lið í gegnum
tíðina eiga miklar þakkir skildar. En
nú er svo komið að þrátt fyrir sjálf-
boðaaðstoð sér Styrktarfélag lam-
aðra og fatlaðra sér ekki lengur fært
að reka Reykjadal á sömu forsend-
um og áður.
Alla tíð hefur kostnaði við rekstur
sumarbúðanna verið haldið í lág-
marki en engu síður hefur ekki tek-
ist að reka staðinn hallalaust. Þar
sem að talað hefur verið fyrir dauf-
um eyrum stjórnvalda undanfama
Sumarbúðir
Sumarbúðir fatlaðra
barna og unglinga ættu
ekki, að mati Rósu
Magnúsdóttur, að verða
útundan í góðærinu.
mánuði er nú svo komið að Reykja-
dalur neyðist til að skera þjónustu
sína niður um rúmlega helming.
Þetta þýðir að án frekari fjárveitinga
munu um 100 börn og unglingar ekki
lengur eiga kost' á sumardvöl í
Reykjadal. Fyrir stóran hluta þeirra
var Reykjadalur eina tilboðið um
sumarafþreyingu.
Ég skora á velunnara Reykjadals
að láta í sér heyra. Sumarbúðir fatl-
aðra barna og unglinga ættu ekki að
verða útundan í góðærinu og því
verður að beita viðeigandi valdhafa
þrýstingi. Gleði, hlýja, innilegheit og
einlægni eru allt orð sem lýsa and-
rúmsloftinu í Reykjadal. Sem starfs-
maður Reykjadals í tæp 10 ár hef ég
heyrt óteljandi lofræður um staðinn
og starfsemina og ég veit hversu
stórt pláss Reykjadalur skipar í
hjörtum skjólstæðinga og fjöl-
skyldna þeirra. Það er ekki að
ástæðulausu að oft hefur verið talað
um paradís í Reykjadal.
Höfundur starfaði í Reykjadal frá
1990 til vors 1999.
Rósa Magnúsdóttir
M ÉL€£1©
uppþvottavéLin
- einstök hnífaparagrind efst: í vélinni.
- hljó>Látari en f!ú hef>ir flora> a> vona.
- afkastar 20% meira en sambærilegar vélar.
I tilefni af 100 ára
afmæli Miele hafa Eirvik
og Miele ákveðið að efna til
happadrættis. í verðlaun er
hinn glæsilegi Mercedes-
Benz A-lína frá Ræsi.
I Mercedeí Btn/ A-lflta fir til htppins kaupondo Mitl* htimilisUekis.
looo
EIRVIK,
Miele
5uðurlandsbraut 20 - 108 Reykjavík - Sími 588 0200 - www.eirvik.is
valdamesta stofnun ESB og er sá
vettvangur þar sem aðildarríkin
gæta hagsmuna sinna. Ráðið fer
með löggjafarvald í ESB, ásamt
Evrópuþinginu, undirritar samn-
inga við önnur ríki og samtök og
samhæfir stefnu og aðgerðir aðild-
arríkjanna í þeim málaflokkum sem
ríkin hafa ákveðið að samstarfið nái
til. Öll aðildarríkin eiga einn full-
trúa í ráðherraráðinu, óháð íbúa-
fjölda. Aðildarríkin afsala sér ekki
fullveldi sínu heldur nota fullveldi
sitt til að ná sameiginlegum
markmiðum í samstarfí við önnur
ríki sem deila sömu grundvallar-
sjónarmiðum.
Hannes segir m.a. að „staða okk-
ar sem aðilar að EES er þó sjálf-
stæðari heldur en aðildarríkja
Evrópusambandsins". í hnotskurn
gefur EES-samningurinn Islend-
ingum, Norðmönnum og Liechten-
steinbúum aðgang að innri markaði
sambandsins gegn því að við sam-
þykkjum þær leikreglur sem aðild-
arríki ESB koma sér saman um.
ísland hefur engan atkvæðarétt og
getur ekki sett fram eigin tillögur.
Ef Alþingi samþykkir ekki reglur
ESB fellur viðkomandi hluti EES-
samningsins úr gildi (sbr. 112. grein
EES-samningsins) og Islandi er ýtt
út úr þeim hluta innri markaðarins.
Hans Petter Graver, prófessor í
Evrópurétti, lýsti þessu ástandi
ágætlega í grein þar sem hann segir
að „hið formlega fullveldi sem
EES-samningurinn gefur okkur
[Norðmönnum] er blekking á sama
tíma og þau raunverulegu áhrif sem
hann veitir okkur í þeim málaflokk-
um sem hann tekur til eru mikið
minni en áhrif ESB-ríkjanna“
(Dagbladet. 5. júlí 1999).
Gamaldags þráhyggja
Hannes ræðir um „þráhyggju
gamaldags krata“ sem tala fyrir að-
ild Islendinga að Evrópusamband-
inu. Staðreyndin er sú að leita þarf
með logandi Ijósi að stjórnmála-
flokki í Evrópu sem ekki styður
Evrópusambandsaðild síns ríkis. í
öllum Evrópuríkjum utan íslands
standa hægriflokkar og flokkar
jafnaðarmanna sameinaðir um aðild
að ESB. Það er ekki eftirtektarvert
að nokkrir stjórnmálamenn innan
Samfylkingarinnar hafi í áranna
rás talað fyrir aðildarumsókn, held-
ur hitt að Samfylkingin og Sjálf-
stæðisflokkurinn skuli ekki tala
einum rómi fyrir aðild að samtökum
sem halda á lofti merkjum frjálsra
viðskipta og félagslegs réttlætis í
álfunni. Það hefur hins vegar komið
í hlut formanns Framsóknarflokks-
ins að opna Evrópuumræðuna fyrir
hönd ríkisstjórnar Islands.
Samkvæmt skoðanakönnunum
styður meirihluti Islendinga aðild-
arviðræður og mikill meirihluti
kjósenda Samfylkingarinnar og
Sjálfstæðisflokksins er fylgjandi
aðildarumsókn. Fyrir þvi eru aug-
ljósar og gildar ástæður sem frjáls-
lyndir stjórnmálamenn og kjósend-
ur um alla álfuna hafa fylkt sér um.
Höfundur er þingkona fyrir Sam-
fylkinguna í Reykjaneskjördæmi.
Fullnægjandi
kennsla er
frumkrafan
BÁG fjárhagsstaða
ýmissa deilda Háskóla
Islands hefur verið í
brennidepli undanfar-
ið. í þeirri umræðu
hafa kennarar og
starfslið Háskólans
einkum látið til sín
taka. Deilt hefur verið
um gildi reiknilíkans-
ins sem ákvarðar fjár-
þörf skólans út frá
þreyttum, þ.e. lokn-
um, einingum og deili-
líkansins sem notað er
til að úthluta deildun-
um viðeigandi fjár-
magni. Ætla mætti að
þær fjárhagslegu ógöngur sem Há-
skóli íslands stendur frammi fyiár
Ef kennslan er vita
gagnslaus, segir Sif
Sigmarsdóttir, er að-
staða fyrir nemendurna
óþörf þar sem menntun
þeirra er einskis virði.
láti hinn almenna háskólanema al-
gerlega ósnortinn. Viðbrögð nem-
endanna hafa verið lítil. Virðist sem
margir þeirra telji aðeins um launa-
deilu kennara vera að ræða. Slíkt
sjónarmið er þó einföldun.
Þýðing landamæra og tollmúra
minnkar stöðugt og samskipti ein-
staklinga af ólíku þjóðerni aukast að
sama skapi. Heimurinn fer óðum
minnkandi. Háskóla Islands er gert
að standast alþjóðlegan samanburð.
Ef Háskóli íslands ætlar að kalla
sig háskóla verður kennslan að
fylgja ákveðnum staðli, gæði hennar
verða að jafnast á við aðra háskóla.
Með gæðum kennslu er átt við að
nemandanum standi til boða viðun-
andi fjöldi námskeiða sem hann get-
ur valið á milli, að hæfur og metnað-
arfullur kennari sjái um leiðsögnina,
kennsluefni sé eins og
best verður á kosið og
síðast en ekki síst að
kennslustundir séu
eins margar og þörf er
á. Nú þegar fjárhags-
vandann ber að hönd-
um er það vandkvæð-
um bundið að halda
þeim staðli sem nem-
andi við háskóla á rétt
á. Námskeið sem
auglýst hafa verið í
námsskrá eru felld nið-
ur, bent er á að ódýrara
sé að fela minna
menntuðum einstakl-
ingum kennsluna og
dregið er úr tímasókn. Þetta er óvið-
unandi. Tími er kominn til að nem-
endur geri sér grein fyrir að hér er
ekki aðeins um vandamál kennara
við Háskóla íslands að ræða. Nem-
endur Háskólans eiga rétt á að há-
skólamenntun þeirra standist sam-
anburð við menntun annarra úti í
hinum stóra heimi. Baráttan um
bætta kennslu hefur fallið í skugg-
ann af deilum um aðstöðuleysi nem-
enda, slæman tölvukost við Háskól-
ann, LÍN og svo mætti lengi telja.
Allt eru þetta verðug málefni.
Forgangsraða ber þó baráttumálun-
um. Ef kennslan er ekki samboðin
stofnun sem kallar sig háskóla,
hvaða máli skiptir það þá hvort
húsakostur sé fullnægjandi og hús-
búnaður og tölvur uppfylli ýtrustu
kröfur? Ef kennslan er vita gagns-
laus er aðstaða fyrir nemendurna
óþörf þar sem menntun þeirra er
einskis virði. Kennurum og nem-
endum ber að taka höndum saman
þar sem um sameiginleg markmið
er að ræða. Ómögulegt er að sann-
færa stjórnvöld um að menntun er
fjárfesting sem skilar sér fyrr en við
trúum því sjálf. Þegar tímasókn
námskeiðs er skorin niður um helm-
ing eða kennsluefni minnkað ber
nemendum háskóla ekki að fagna,
heldur að sameinast og krefjast
þess sem þeim ber. Nám er vinna.
Höfundur er nemandií sagnfræði og
fslensku við Háskóla Islands.
Sif Sigmarsdóttir