Morgunblaðið - 14.03.2000, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 14.03.2000, Blaðsíða 28
28 ÞRIÐJUDAGUR 14. MARS 2000 MORGUNBLAÐIÐ LISTIR Ljósmynd/Halldór Björn Hluti afveggverki Katrínar Sigurðardðttur á gangi Kjarvalsstaða. Gegnum miirinn MYNDLIST Kjarvalsstaðir VEGGVERK - KATRÍN SIGURÐARDÓTTIR Til 16. mars. Opið daglega frákl. 10-18. VEG(G)IR halda áfram göngu sinni sem þemasýning á gangi Kjar- valsstaða. Þetta er snjöll leið til að gefa almenningi kost á að sjá verk verða til, og verða til í merkingunni að hverfa, eða deyja. Þannig er hverri sýningu lokið þegar viðkom- andi listamaður er tilbúinn með vegginn sinn, í stað hins venjulega, að sýningin byrji þegar verkið eða verkin eru komin á sinn stað. Katrín Sigurðardóttir vinnur nú á fullu við að klára sína útgáfu af veggnum sem tengir álmur Kjar- valsstaða. Með því að taka bókstaf- lega orðaleikinn Veg(g)ir - sem bæði má túlka sem veggi og vegi - brýtur Katrín sér braut gegnum vegginn yfir í landslagið sem finna má bakvið hann. Þetta gerir hún með módelsmíði þar sem hún býr til allnákvæma götumynd af hverfinu norðan Kjarvalsstaða og leggur of- an á þrjár ferningslaga plötur sem hún sker út úr veggnum og tengir við hann með hjörum svo úr verða fellidyr. Hurðirnar mynda því borðplötur út úr veggnum, en í sárið er settur spegill sem endurkastar módels- míðinni. Smíði Katrínar ofan á hurðinni er öndverð við raunveru* leikann, en spegilmyndin í sárinu á veggnum réttir hana af. Áhorf- andinn verður að horfa í spegilinn til að sjá götumyndina rétta. Með því verður spegilmyndin sem gat gegnum vegginn út til þeirrar áttar sem ekki er sýnileg fyrir veggnum. Óneitanlega minnir slík hugmyndleg lausn á skugg- sjána í Orfeivi Jean Cocteau, sem leikendur sluppu gegnum eins og yfirborð vatns þegar þeir hurfu á vit Heljar. Við vestanverðan ganginn er módelsmíðin í stærðarhlutföllum sem gefa allskýra mynd af Flóka- götu, Háteigsvegi, Stórholti, Meðal- holti, Einholti og Þverholti. Á miðj- um veggnum eru stærðarhlutföllin með þeim hætti að bakhýsi Kjar- valsstaða - bókasafnið - tekur allt sviðið, en austanmegin eru minnstu hlutföllin, sem sýna allt hverfið norðan Flókagötu út að hafi. Þetta er ekki fyrsta módelsmíð Katrínar og vonandi ekki hennar síðasta. Hún hefur um nokkurra ára skeið unnið smáveraldir sem lýsa undursamlegum heimum í hnotskurn. Smáveraldir hennar eru oftast tengdar raunverulegu um- hverfi, svo sem sjá má í frábæru farandverki hennar The Green Grass of Home, frá 1997. Þar felldi hún módel af einum sextán lysti- görðum, á íslandi og í Bandaríkjun- um, í eina ferðatösku úr krossviði. Hægt er að fella út hin ýmsu hólf töskunnar og þá liggja garðarnir ljósir fyrir í allri sinni dýrð. í Fyrirmynd/Model, frá 1998, byggði Katrín hins vegar á ímynd- uðum þjóðvegum, þó með tilvísun til taugakerfis mannsheilans. Hugmyndin er náskyld skriðuls- kenningu franska heimspekingsins Jacques Deleuze - rhizome - um jafngild tengsl ólíkra þráða í flatri kerfisbyggingu. Þannig leita verk hennar - hugmyndalega og tækni- lega - langt út fyrir mörk hins sýni- lega heims, á vit sértækra miða þótt þau séu ávallt byggð á fullkomlega áþreifanlegum forsendum. Halldór Björn Runólfsson Til al- heimsins MYNDLIST Listasafn íslands HÖGGMYND-JÓN GUNNAR ÁRNASON Til 9. apríl. Opið þriðjudaga til sunnudaga frá kl. 11-17. Ljósmynd/Halldór Björn Verkið Cosmos eftir Jón Gunnar Arnason í Listasafni íslands. FÆSTIR gerðu sér grein fyrir stöðu Jóns Gunnars Árnasonar og umfangi listar hans þegar hann lést á vormánuðum 1989, þá enn á besta aldri. Jón Gunnar var sérkennilega samsettur, hranalegur og fráhrind- andi, eða rausnarlegur og nærgæt- inn, og endurspegluðust þessar þver- stæður í list hans. Hann var tilfinningarfkur og afgerandi, og bjó yfir eldmóði sem nýttist honum til að hafa varanleg áhrif á nemendur sína. Þeir smituðust auðveldlega af hug- sjónaglóð hans og afdráttarleysi, og fyrir þeim opnuðust nýir heimar með nýjum víddum og nýjum möguleik- um. Enginn gat verið hlutlaus gagn- vart þessum sérkennilega manni. Tveir heimar sköruðust í list hans; heimur tækni, vélvæðingar og harð- soðinnar járnmenningar; og heimur náttúruafla, goðmagna og sólríkrar bronsmenningar. Að vísu má segja að slíks tvískinnungs gæti í verkum margra myndhöggvara sem risu hvað hæst á tímum módernismans. Má þar nefna Constantin Brancusi, Henry Moore, David Smith og As- mund okkar Sveinsson, en í verkum allra þessara Ustamanna fór saman sérkennilegt næmi fyrir tæknilegum framförum, nýjum efniviði og verk- fræðllegum úrlausnum annars vegar, og svo áhugi á kosmískum tilvísun- um, forsögulegum átrúnaði og eðlis- fræðilegri kraftafræði. Reyndar héldu þessi sömu gildi áfram að elta myndhöggvara eftir mektardaga módernismans. Robert Smithson, Richard Serra, Eva Hesse, Walter de Maria og Alice Aycock voru jafnupptekin af verk- fræðilegum möguleikum nútímans og þau voru hugfangin af stórhug forsögulegra listamanna. Þessum til- finningum deildu þeir Jóhann Eyfells og Jón Gunnar með þeim, um leið og þeir hrifust jafnframt af ómældri orku náttúruaflanna sem hvarvetna blasti við þeim á íslandi, í iðrum þess, veðráttunni og hafinu kringum það. Það er eins og allar þessar marg- víslegu tilvísanir sameinist í verkinu Cosmos, frá 1982. Tuttugu og fjórir speglar, raðað í fjórar raðir, liggja ei- lítið upphækkaðir frá gólffletinum. Yfir hverjum spegli hangir grjót- hnullungur í girni, næsta ósýnilegum þræði, og virðist þar af leiðandi svífa í lausu lofti. Verkið snýst í senn um sóiarspegla - Jón Gunnar sá sólar- speglana sem hitagjafa, mögulega til að endurvarpa geislum hennar til baka og auka með því enn á hitann - og þyngdarleysi, krafta sem lista- manninum voru svo hugleiknir að þeir áttu hug hans allan frá 1974 til 1987. Cosmos var fyrst sett upp í íslandsskálanum í Feneyjum og býr verkið yfir sterkum launhelgiblæ líkt og væri það gjörningur um leið og skipan. Spennan sem „svífandi" steinarnir skapa - ekki þarf að spyrja að leikslokum ef girnið slitnar og hnullungur fellur ofan á spegilinn - er dæmigerð fyrir það hárfína jafn- vægi sem ríkti í flestum verkum Jóns Gunnars milli brothættrar fullkomn- unar og yfirvofandi hruns og eyðileg- gingar. I list hans var hvergi að finna jafnvægi laust við spennu. Nú þegar við skiljum æ betur kraftana sem stuðla að mótun og við- gangi alheimsins - svartholin, súp- ernóvurnar og hvirfillaga stjörnu- þokurnar - hljótum við að skoða þetta hárfína, en viðkvæma jafnvægi sem táknmynd þeirra lögmála sem stjórna tilverunni. Svo virðist sem Jón Gunnar hafi skynjað ofurvel hve brothætt það fjöregg er sem stjórnar gangverki náttúrunnar í stóru og smáu. Ef til vill náði hann betur að lýsa þessu dýrmæta fjöreggi í Cosm- os en nokkru öðru verki, því skipanin talar til okkar með sinni spenntu þögn líkt og um völvuspá væri að ræða. Með sýningunni fylgir lítill ein- blöðungur með sérlega upplýsandi texta og lífshlaupi listamannsins frá því hann fæddist 1931, og þar til hann lést tæpum 58 árum síðar. Halldór B. Runólfsson Morgunblaðið/Arni Sæberg Þær keppa um þátttökurétt í Norrænu ballettkeppninni. í aftari röð frá vinstri eru: Emilía Gísladóttir, Guðbjörg Halla Arnalds, Kristín Una Friðjónsdóttir, Hjördís Örnólfsdóttir. Fremri röð: Tinna Agústsdóttir, Guðrún Oskarsddttir, Sigrún Huld Gunnarsdóttir, María Lovi'sa Amundadóttir. A myndina vantar: Sigríði Wikfeldt, Gyðu Bergs og Unni Eh'sabetu Gunnarsdóttur. Oheft tölvu- tjáning MYJVDLIST i, i s l liu s i o , Laugardal MALVERK & TÖLVU- GRAFÍK - SISSÚ (SIG- ÞRÚÐUR PÁLSDÓTTIR) TIL 16. mars. Opið á verslunartíma. Verk eftir Sissú í Listhúsinu í Laugardal. SISSÚ hefur lengi fengist við myndlist, eða frá ofanverðum áttunda áratugnum. Öðru hvoru dúkkar nafn hennar upp í tengslum við samsýn- ingar, en síðast hélt hún einkasýning- ar í Vestmannaeyjum, vorið 1999, og í Ráðhúsi Reykjavötur, í hittifyrra. Nú hefur hún lagt undir sig Veislugallerí- ið og kaffistofuna í Lísthúsinu, Laug- ardal, með málverk í stærri salnum, en tölvugrafísk verk í kaffistofunni. Það er mikill undirliggjandi frum- kraftur í verkum Sissú, en hún er skilgetið afkvæmi Pollock í málara- listinni. Það sem er heillandi í mál- verkunum er hvernig hún heldur allri aksjóninni - skyndimálverkinu - al- gjörlega á yfirborðinu svo að úr verk- unum verður hlutur sem fremur vísar í átt til lágmyndar en málverks með fjarvíddarlegu rými. Þá er í sumum verkum hennar ál, plexi, blikk og bárujárn, sem tengir verk hennar við svo margt sem snerist á árunum áður um SÚM og eftirstöðvar þeirrar hreyfíngar. Ef til vill kemst Sissú næst Ólafi Lárussyni að eðli og inntaki. Hins vegar voru það tölvugrafískar smámyndir hennar í kaffistofunni sem báru í sér frjómagn framtiðar- innar. Sissú hefur einstaklega næmt vald á þessari nýju tegund listar og fer með hana eins og kunnáttusamur heimspekingur. Sumt minnir á heila- börkinn, en stundum eru teikning- arnar lfkastar hnettinum okkar; reik- istjörnunni jörðinni. Ef til vill er jörðin og heilinn það dýrmætasta sem alheimurinn hefur fætt af sér. Það verður spennandi að fylgjast með framhaldinu á tilraunastarfsemi Sissú við tölvuskjáinn. Hingað til hef- ur lítið farið fyrir tölvulistamönnum hér á landi, þótt úti í hinum stóra heimi séu málarar í hrönnum að færa sér þessa fersku tækni í nyt. Hver man ekki eftir Austurríkismanninum ágæta, Peter Kogler, og alltumlykj- andi umhverfismálverkum hans. Þau eru öll unnin á tölvu. Sissú á hvað þessa stefnu varðar framtíðina bjarta fyrir sér. Hún býr yfir því næmi sem þarf til að stýra hugbúnaðinum án þess að láta hann ná tökum á sér. Ef marka má það sem hangir á skilrúminu ofan við borðin í kaffistofu Listhússins er spennandi hluta að vænta úr prentara og pensli þessarar margslungnu listakonu. Halldór Björn Runólfsson ísland með í fyrsta sinn A MORGUN munu ellefu ballett- nemendur keppa um réttinn til þátt- töku í Norræna ballettmótinu sem haldið verður í Mora í Svíþjóð 1.-3. júni'. Þrír keppendur verða valdir úr til þátttöku fyrir íslands hönd og er þetta í fyrsta sinn sem Listdans- kóli Islands tekur þátt í þessari keppni sem nú er haldin í 13. sinn. Að sögn Arnar Guðmundssonar, skólaslj(5ra Listdansskólans, eru það eingöngu nemendur ríkis- ballettskólanna á Norðurlöndum sem taka þátt í þessari keppni, þ.e Konunglegi danski ballettskólinn, Norski óperuballef tskóliuu, Sænski ballettskólinn sem áður var Ríkis- óperuskólinn og finnski ríkis- ballettskólinn. Aðeins er keppt í klassískum ballett og eru ald- ursmörk keppenda 15-19 ára. Keppnin um þátttöku verður haldin í Islensku óperunni á morgun mið- vikudag og hefst kl. 20 og miðasala verður við innganginn. Fimm manna dómnefnd velur á milli þátttakenda og er enginn þeirra kennari við Listdansskólann. Einn dómari kemur erlendis frá en síðan mun einn íslenskur dómari fylgja íslensku keppendunum til Svíþjóðar og taka sæti í fimm manna dómnefnd sem skipuð verð- ur einum dómara frá hverju landi. Að sögn Arnar Guðmundssonar gefur keppni sem þessi gott tæki- færi til að sjá hvar fslensk ballett- kennsla er stödd og hvort hún standist ekki fyllilega samanburð við það besta á Norðurlöndunum. Þá gefur þetta einnig í'slensku keppendunum tækifæri til að kynna sig fyrir norrænum ba 11 e 11 sl jóru i u sem fylgjast vel með keppninni á hverju ári. Verðlaun fyrir þrjú efstu sæti í norrænu keppninni eru 10 þúsund sænskar krdnur fyrir fyrsta sæti, 5 þúsund fyrir annað sæti og 3 þús- und fyrir þriðja sæti.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.