Morgunblaðið - 14.03.2000, Blaðsíða 26

Morgunblaðið - 14.03.2000, Blaðsíða 26
26 ÞRIÐJUDAGUR 14. MARS 2000 MORGUNBLAÐIÐ ERLENT Aðild að EMU komin á dagskrá í Svíþjóð, Danmörku og Grikklandi Bretar brátt einir fyrir utan? Innganga í evrópska myntbandalagið er komin á dagskrá í Grikklandi, Danmörku og Svíþjóð. Auðunn Arnórsson segir nú vera útlit fyrir að eftir fáein ár verði Bretland eina ESB-ríkið utan evru-svæðisins. ÞESSA dagana er farið að líta út fyrir að allt stefni í að þeim aðildarríkjum Evrópusambandsins, sem enn standa utan Efnahags- og myndbandalags- ins, EMU, muni senn fækka úr fjór- um í eitt. Danska ríkisstjórnin tilkynnti á fimmtudag að fara myndi fram þjóð- aratkvæðagreiðsla um EMU-aðild Danmerkur í haust, og gríska sljórnin sótti sama dag formlega um að Grikkland fengi inngöngu í mynt- bandalagið. Grikkland var eina ESB- landið sem ekM varð stofnaðili að EMU vegna þess að það uppfyllti ekki hin efnahagslegu skilyrði fyrir henni. Og á flokksþingi sænskra jafnaðar- manna, sem haldið var um helgina, var samþykkt með atkvæðum 234 þingfulltrúa gegn 113 að æskilegast væri fyrir Svíþjóð að taka upp evruna; bera skyldi málið undir þjóðar- atkvæði. Engin dagsetning var hins vegar nefnd í því sambandi, og þar sem flokkurinn, með Göran Pers- son forsætisráð- herra í broddi fylkingar, stendur eins og er að minnihlutastjórn, jafngildir ákvörð- un flokksþingsins ekM meirihlutavuja þjóðþingsins. Persson hafði fyrir flokksþingið látið svo ummælt, að það væri landinu fyrir beztu að fá inn- göngu í EMU. Og þessi samþykkt flokksþingsins breytir því heldur ekki, að hvað varðar afstöðuna til myntbandalagsins sMptastmenn inn- an flokksins í fylkingar, rétt eins og sænskaþjóðinöll. Að Jafnaðarmannaflokkurinn skuli hafa teMðiilsýra afstöðu mun þó ugg- laust hafa, áhrif á almenningsáKtið. Samkvæmt Gallup-skoðanakönnun í síðustu viku blæs þó ekki byrlega fyr- ir EMU-fylgismenn í Svíþjóð um þessar mundir. 37% aðspurðra lýstu sig andvíga, en 35% fylgjandi. í febr- úar hafði fylgið við EMU mælzt 42%. Róttækir vinstrimenn og græningjar, sem fram að þessu hafa stutt minni- hlutastjórn Perssons, eru yfirlýstir andstæðingar EMU-aðildar, en sænskir hægrimenn hafa lengi mælzt til þess að landið taki upp evruna. Ekki undankomu auðið? Stjórnmálaskýrendur telja líkleg- ast að þjóðaratkvæðagreiðsla um málið verði haldin í Svíþjóð eftir næstu þingkosningar árið 2002. Öfugt við þrönga tímaáætlun Dana kæra Svíar sig ekki um að atkvæðagreiðsla fari fram um þetta umdeilda mál fyrr en eftír að þeir hafa skilað af sér næsta formennskumisseri sínu í ESB, sem verður fyrri hluta næsta árs. Ljóst er að sænska ríkisstjórnin mun ekM leggja til að þjóðin kjósi um mál- ið nema vera a.m.k. vongóð um at- kvæði falli eins og henni er að skapi. Ólíkt Dönum og Bretum, sem sömdu um lögformlegar undanþágur frá skuldbindingu Maastricht-sátt- málans um myntsamruna, varð Sví- þjóð ekki stofnaðili að myntbandalag- inu 1. janúar 1999 á pólitískum en ekM efnahagslegum forsendum. Wim Duisenberg, aðalbankastjóri Evrópska seðlabankans, dregur enda í efa að Svíum sé stætt á því að halda sig lengi utan evru-svæðisins. „Sví- þjóð hefur ekM farið fram á að semja um eilífðarundanþágu frá þátttöku, sambærilega við þær sem Danmörk og Bretland njóta, svo að ég tel að Sví- EMÉtóftó þjóð eigi sér engrar undankomu auð- ið," hefur Reuters eftir Duisenberg. Bretar neikvæðir Þrýstingur á að Svíar geri upp hug sinn í málinu jókst með þeim fréttum sem bárust á fimmtudag frá Kaup- mannahöfn og Aþenu. Eftir ákvörðun sænska jafnaðarmanna er nokkuð ljóst að þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram í Svíþjóð, frekar fyrr en síðar, og þar með yrðu Bretar eina ESB-þjóðin sem ætti eftir að gera upp sinn hug varðandi myntbandalagið. Bretar sömdu um sérstaka undan- þágu frá þátttöku í EMU, en geta hvenær sem þeir vuja sótt um aðild. RíMsstjórn brezka Verkamanna- flokksins hefur sagt að ákvörðun um það verði ekM teMn fyrr en efnahags- leg sMlyrði geri slíka ákvörðun brýna. Og stjórnarandstaða íhaldsmanna rekur einmitt þessa dagana harða ár- óðursbaráttu gegn myntbandalagsað- ild. Samkvæmt niðurstöðum nýrrar skoðanakönnun- ar, sem niður- stöður voru birt- ar úr í Daily Telegraph um helgina, ætti tíl- laga um EMU- inngöngu enga möguleika á að lújóta samþykki í þjóðaratkvæðagreiðslu í Bretlandi eins og er. 69% lýstu sig í könnuninni andvíga því að gefa pundið upp á bát- inn. 75 af hundraði aðspurðra sagðist álíta myntbandalagið misheppnað, með tilliti tíl þeirrar reynslu sem fengin er af framkvæmd þess frá því stofnaðildarríMn ellefu hleyptu því (eða eiginlega þriðja áfanga þess af fjórum) af stokkunum fyrir rúmu ári. ÞyMr því býsna ]j óst að Bretar taM ekM ákvörðuh í máMnu fyrr en í fyrsta lagi eftir næstu þingkosningar, en nú- verandi kjörtímabil rennur út árið 2002. „Söguleg tunamót" fyrirGrikki Ólíkt Bretlandi, Danmörku og Sví- þjóð vildi GrikMand gerast stofnaðili að EMU, en fékk það ekM vegna þess að hagtölur grísks efnahags voru ekM í samræmi við þær lágmarkskröfur fyrir inngöngu sem kveðið var á um í Maastricht-sáttmálanum. Er Costas Simitis, forsætísráðherra GrikMands, tilynntí á fimmtudag að nú væri kom- ið að því að landið uppfylltí sMlyrði EMU-aðildar og því sæktí það um inngöngu, sagði hann umsóknina marka söguleg tímamót. Sagði Simit- is þjóðarstolt prikkja liggja að baM umsókninni. Á fundi með forystu- mönnum úr stjórnmálum og efna- hagslífi sagði hann að „í fyrsta sinn í sögu Grikklands standi efnahagslíf landsins frammi fyrir langvarandi stöðugleika". Að umsóknin skuli hafa verið lögð fram nú eykur líkur á því að Grikk- landi reynist Meift að „ná" hinum stofnaðildarríkjunum ellefu og taka þátt í lokaáfanga EMU á sama tíma og þau, sem felst í að setja evru-seðla og -mynt í umferð. Er áformað að þaðgerist í ársbyrjun 2002. I Brussel lýstu Romano Prodi, for- seti framkvæmdastjórnar ESB, og Pedro Solbes, sem fer með málefni myntbandalagsins í framkvæmda- stj'órninni, því yfir að stækkun mynt- bandalagsins yrði til góðs „bæði þeim ríkjum sem þegar eru innan evru- svæðisins sem og þeim sem bætast við". LISTIR Þar sem búið er að birta myndir af öllum verðlaunaverkunum hér í blaðinu, þótti mér rétt að tveir fulltrúar hins hreina en afskipta númálverks kæmust að; Islendingurinn Helgi Þorgils Friðjdnsson (Maður og fiskur)... Landamæri málverksins MYIVDLIST Kjarvalsstaðir MÁLVERK-CARNEGIE- VERÐLAUNIN Opið alla daga frá kl. 10-18. Til 2. apríl. Aðgangur ókeypis. CARNEGIE-myndlistarverðlaun- in, eða „Carnegie Art Award", eins og menn hafa kosið að nefna þau á máli engilsaxa, hafa nú verið veitt öðru sinni og eru verMn á hefð- bundnu ferðalagi um Norðurlönd, sem endar raunar að þessu sinni í London, nánar tílteMð á Barbican- listamiðstöðinni. Verðlaunin eru, eins og mörgum mun kunnugt, vegleg- ustu myndiistarverðlaun sem lista- mönnum getur hlotnast á Norður- löndum, og varvissulega tími kominn tíl að myndlistín fengi sína umbun af þessari stærðargráðu líM og aðrar listgreinar. Þótt fæstir keppi að slík- um verðlaunum í list sinni blunda þau þó trúlega í leyndum hugskotum flestra eftír að á annað borð er búið að koma þeim á laggirnar, ekM síst á tímum óvægrar markaðshyggju. Virðist satt að segja varða líf og dauða á þessum síðustu tímum að vekja á sér og verkum sínum athygli með sem mestum látum, auk þýlynd- is við fræðinga og bendiprik, ef mönnum á að lánast að koma list sinni á framfæri, í öllu falli við opin- berar listastofnanir. Carnegie Art Award voru, lflrt og skrifað stendur, sett á laggirnar til að styðja framúrskarandi listamenn á Norðurlöndum, og halda á lofti merM málaralistar í hæsta gæðaflokki. Um árlegan viðburð er að ræða sem sMptist í þrennt; farandsýningu á völdum málverkum, útgáfu bókar með upplýsingum og myndum af öli- um verkum á hverri sýningu fyrir sig og útdeilingu verðlauna til fjögurra þátttakenda. Tuttugu og sjö sérfræðingar í nor- rænni málaralist, eins og það heitir í skrá/bók, tilnefna hverju sinni u.þ.b. eitt hundrað listamenn, sem þeir telja meðal markverðustu listamanna samtíðar sinnar. í sjálfri dómnefnd- inni, sem kosin er til þriggja ára, eru Tuula ArMo frá Kiasma, safni núlista í Helsingfors, Olle Granath frá Þjóðl- istasafninu í Stokkhólmi, safnstj'óri ríkisustasafnanna, Lars Nittve frá Tate Modern í Lundúnum, Bera Nordal frá Malmö Konsthall og Ás- mund ThorMldsen frá Astrup Fearn- ley-núlistasafninu í Ósió. Að þessu . og hin sænska Lena Cronqvist (Tvær telpur og manuna þeirra). sinni valdi dómnefndin tuttugu og sjö listamenn á farandsýningu þá sem nú hefur viðdvöl á Kjarvalsstöðum, eftir gaumgæfilega skoðun eins og þar stendur ennfremur... - Víða hefur harkalega verið deilt um tilvist málverksins á undan- gengnum árum, þannig að það hefur sums staðar átt afar erfitt uppdráttar við hlið nýtækni og þeirrar tilhneig- ingar að sprengja í loft upp allar hlið- ar hins fyrrum sígilda og afmarkaða ramma. Væri ekM svo fráleitt að líkja slíkum verðlaunum við ferska lang- þráða morgungolu frá Atlantshafi, er hún loks streymir inn um glugga manns í listaborginni við Signu og bægir loftmengun mollunnar frá um stund. Samt virðist málverMð í sinni fjölþættustu mynd lifa furðu góðu lífi víðast hvar og einmitt í heimsborgum listarinnar; París, New York, London og Berlín, þar sem samkeppnin er óvægnust og fordómar minnstir, þótt hvarvetna hrópi menn eftir nýjung- um í takt við vægðarlausa kröfu markaðsvæðingarinnar og núhyggj- unnar. í þá veru fylgir listin megin- straumum umhverfis síns á hverjum stað, hvað sem þeir segja og gera sem vuja meina hana sjálfsprottna náðargáfu, sem lýtur eigin sértækum lögmálum óháðum tímans kliði. Vitaskuld má réttílega deila á það, að hér er einungis um að ræða einn 7 geira myndlistarinnar, og að jafnvel hin sígilda höggmyndalist skuli ekM komast á blað né heldur svartlist og listgrafík, sem hefur ekM síður átt erfitt uppdráttar vegna útvíkkunar viðteMnna hugtaka. Annars vegar hinnar svonefndu rýmislistar og inn- setninga, en hins vegar einþrykkj'a og hvers konar áhrifameðala til hlið- ar. Ekkert á þó að mæla gegn því að hinir hreinu miðlar allra listgreina fái sína viðurkenningu áður en það er um seinan, og valtað hefur verið yfir þá líkt og akademíska námið í lista- skólunum á síðustu áratugum og ótal mörg önnur gildi skapandi atriða, sem eru í útrýmingarhættu á sama hátt og svo margar afurðir náttúr- unnar, að ekM sé minnst á sjálft líf- ríMð. Menn eru hvarvetna að vakna til vitundar um þessa hluti eins og víða sér stað, þótt þeir séu iðulega síðastir að taka við sér í þessum efn- um sem búa á sumum útnárum óspilltrar náttúru og óspillts lífríMs, hins vegar fyrstir að falla fyrir nýj- ungum utan úr hinum stóra heimi þar sem hin svonefnda siðmenning rís hæst og hausarnir eru flestir. Skond-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.