Morgunblaðið - 14.03.2000, Page 26

Morgunblaðið - 14.03.2000, Page 26
26 ÞRIÐJUDAGUR 14. MARS 2000 ERLENT Aðild að EMU komin á dagskrá í Svíþjdð, Danmörku og Grikklandi Bretar brátt einir fyrir utan? Innganga í evrópska myntbandalagið er komin á dagskrá í Grikklandi, Danmörku og Svíþjóð. Auðunn Arnórsson segir nú vera útlit fyrir að eftir fáein ár verði Bretland eina ESB-ríkið utan evru-svæðisins. MORGUNBLAÐIÐ LISTIR Þar sem búið er að birta myndir af öllum verðlaunaverkunum hér í blaðinu, þótti mér rétt að tveir fulltrúar hins hreina en afskipta númálverks kæmust að; Islendingurinn Helgi Þorgils Friðjónsson (Maður og fískur)... Landamæri málverksins ... og hin sænska Lena Cronqvist (Tvær telpur og mamma þeirra). ÞESSA dagana er farið að líta út fyrir að allt stefni í að þeim aðildarríkjum Evrópusambandsins, sem enn standa utan Efnahags- og myndbandalags- ins, EMU, muni senn fækka úr fjór- um í eitt. Danska ríkisstjórnin tilkynnti á fimmtudag að fara myndi fram þjóð- aratkvæðagreiðsla um EMU-aðild Danmerkur í haust, og gríska stjómin sótti sama dag formlega um að Grikkland fengi inngöngu í mynt- bandalagið. Grikkland var eina ESB- landið sem ekki varð stofnaðili að EMU vegna þess að það uppfyllti ekki hin efnahagslegu skilyrði fyrir henni. Og á flokksþingi sænskra jafnaðar- manna, sem haldið var um helgina, var samþykkt með atkvæðum 234 þingfulltrúa gegn 113 að æskilegast væri fyrir Svíþjóð að taka upp evruna; bera skyldi málið undir þjóðar- atkvæði. Engin dagsetning vai- hins vegar nefnd í því sambandi, og þar sem flokkurinn, með Göran Pers- son forsætisráð- herra í broddi fylkingar, stendur eins og er að minnihlutastjóm, jafhgildir ákvörð- un flokksþingsins ekki meirihlutaviija þjóðþingsins. Persson hafði fyrir flokksþingið látið svo ummælt, að það væri landinu fyrir beztu að fá inn- göngu í EMU. Og þessi samþykkt flokksþingsins breytir því heldur ekki, að hvað varðar afstöðuna tii myntbandalagsins skiptast menn inn- an flokksins í fylkingar, rétt eins og sænska þjóðin öll. Að Jafnaðarmannaflokkurixm skuli hafa tekið skýra afstöðu mun þó ugg- laust hafa áhrif á almenningsáKtið. Samkværht Gallup-skoðanakönnun í siðustu viku blæs þó ekki byrlega fyr- ir EMU-fylgismenn í Svíþjóð um þessar mundir. 37% aðspurðra lýstu sig andvíga, en 35% fylgjandi. í febr- úar hafði fylgið við EMU mælzt 42%. Róttækir vinstrimenn og græningjar, sem fram að þessu hafa stutt minni- hlutastjóm Perssons, era yfirlýstir andstæðingar EMU-aðildar, en sænskir hægrimenn hafa lengi mælzt til þess að landið taki upp evruna. Ekki undankomu auðið? Stjómmálaskýrendur telja líkleg- ast að þjóðaratkvæðagreiðsla um málið verði haldin í Svíþjóð eftir næstu þingkosningar árið 2002. Öfugt við þrönga tímaáætlun Dana kæra Svíar sig ekki um að atkvæðagreiðsla fari fram um þetta umdeilda mál fyrr en eftir að þeir hafa skilað af sér næsta formennskumisseri sínu í ESB, sem verður fyrri hluta næsta árs. Ljóst er að sænska ríkisstjómin mun ekki leggja til að þjóðin kjósi um mál- ið nema vera a.m.k. vongóð um at- kvæði falli eins og henni er að skapi. Ólíkt Dönum og Bretum, sem sömdu um lögformlegar undanþágur frá skuldbindingu Maastricht-sátt- málans um myntsamrana, varð Sví- þjóð ekki stofnaðili að myntbandalag- inu 1. janúar 1999 á pólitískum en ekki efnahagslegum forsendum. Wim Duisenberg, aðalbankastjóri Evrópska seðlabankans, dregur enda í efa að Svíum sé stætt á því að halda sig lengi utan evra-svæðisins. „Sví- þjóð hefur ekki farið fram á að semja um eilífðarandanþágu frá þátttöku, sambærilega við þær sem Danmörk og Bretland njóta, svo að ég tel að Sví- þjóð eigi sér engrar undankomu auð- ið,“ hefur Reuters eftir Duisenberg. Bretar neikvæðir Þrýstingur á að Svíar geri upp hug sinn í málinu jókst með þeim fréttum sem bárust á fimmtudag frá Kaup- mannahöfn og Aþenu. Eftir ákvörðun sænska jafnaðarmanna er nokkuð ljóst að þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram í Svíþjóð, frekar fyrr en síðar, og þar með yrðu Bretar eina ESB-þjóðin sem ætti eftir að gera upp sinn hug varðandi myntbandalagið. Bretar sömdu um sérstaka undan- þágu frá þátttöku í EMU, en geta hvenær sem þeir vilja sótt um aðild. Ríkisstjóm brezka Verkamanna- flokksins hefúr sagt að ákvörðun um það verði ekki tekin fyrr en efnahags- leg skilyrði geri slíka ákvörðun brýna. Og stjómarandstaða íhaldsmanna rekur einmitt þessa dagana harða ár- óðursbaráttu gegn myntbandalagsað- ild. Samkvæmt niðurstöðum nýrrar skoðanakönmm- ar, sem niður- stöður vora birt- ar úr í Daily Telegraph um helgina, ætti til- laga um EMU- inngöngu enga möguleika á að hljóta samþykki í þjóðaratkvæðagreiðslu í Bretlandi eins og er. 69% lýstu sig í könnuninni andvíga því að gefa pundið upp á bát- inn. 75 af hundraði aðspurðra sagðist álíta myntbandalagið misheppnað, með tilliti til þeirrar reynslu sem fengin er af framkvæmd þess frá því stofnaðildarríkin ellefú hleyptu því (eða eiginlega þriðja áfanga þess af fjóram) af stokkunum fyrir rúmu ári. Þykir því býsna ljóst að Bretar taki ektó ákvörðun í málinu fyrr en í fyrsta lagi eftdr næstu þingkosningar, en nú- verandi kjörtímabil rennur út árið 2002. „Sögnleg tímamót“ fyrir Grikki Ólíkt Bretlandi, Danmörku og Sví- þjóð vildi Grikkland gerast stofnaðili að EMU, en fékk það ektó vegna þess að hagtölur grísks efnahags vora ektó í samræmi við þær lágmarkskröfur fyrir inngöngu sem kveðið var á um í Maastricht-sáttmálanum. Er Costas Simitis, forsætisráðherra Griktóands, tilynnti á fimmtudag að nú væri kom- ið að því að landið uppfyliti skiiyrði EMU-aðildar og því sækti það um inngöngu, sagði hann umsóknina marka söguleg tímamót. Sagði Simit- is þjóðarstolt prikkja liggja að baki umsókninni. A fundi með forystu- mönnum úr stjómmálum og efna- hagslífi sagði hann að „í fyrsta sinn í sögu Grikklands standi efnahagslíf landsins frammi fyrir langvarandi stöðugleika". Að umsóknin skuli hafa verið lögð fram nú eykur líkur á því að Grikk- landi reynist kleift að „ná“ hinum stofnaðildarríkjunum eUefu og taka þátt í lokaáfanga EMU á sama tíma og þau, sem felst í að setja evra-seðla og -mynt í umferð. Er áformað að þaðgerist í ársbyrjun 2002. í Brassel lýstu Romano Prodi, for- seti framkvæmdastjómar ESB, og Pedro Solbes, sem fer með málefni myntbandalagsins í framkvæmda- stjóminni, því yfir að stækkun mynt- bandalagsins yrði til góðs „bæði þeim ríkjum sem þegar era innan evra- svæðisins sem og þeim sem bætast við“. MYJVPLIST Kjarvalsstaðir MÁLVERK-CARNEGIE- VERÐLAUNIN Opið alla daga frá kl. 10-18. Til 2. apríl. Aðgangur ókeypis. CARNEGIE -myndlistarverðlaun- in, eða „Camegie Art Award“, eins og menn hafa kosið að nefna þau á máU engUsaxa, hafa nú verið veitt öðra sinni og era verkin á hefð- bundnu ferðalagi um Norðurlönd, sem endar raunar að þessu sinni í London, nánar tiltetóð á Barbican- listamiðstöðinni. Verðlaunin era, eins og mörgum mun kunnugt, vegleg- ustu myndhstarverðlaun sem Usta- mönnum getur hlotnast á Norður- löndum, og var vissulega tími kominn til að myndUstin fengi sína umbun af þessari stærðargráðu líkt og aðrar listgreinar. Þótt fæstir keppi að slík- um verðlaunum í Ust sinni blunda þau þó trúlega í leyndum hugskotum flestra eftir að á annað borð er búið að koma þeim á laggimar, ektó síst á tímum óvægrar markaðshyggju. Virðist satt að segja varða Uf og dauða á þessum síðustu tímum að vekja á sér og verkum sínum athygli með sem mestum látum, auk þýlynd- is við fræðinga og bendiprik, ef mönnum á að lánast að koma list sinni á framfæri, í öUu falli við opin- berar listastofnanir. Camegie Art Award vora, Ukt og skrifað stendur, sett á laggimar til að styðja framúrskarandi Ustamenn á Norðurlöndum, og halda á lofti mertó málaralistar í hæsta gæðaflokki. Um árlegan viðburð er að ræða sem skiptist í þrennt; farandsýningu á völdum málverkum, útgáfu bókar með upplýsingum og myndum af öU- um verkum á hverri sýningu fyrir sig og útdeiUngu verðlauna til fjögurra þátttakenda. Tuttugu og sjö sérfræðingar í nor- rænni málaraUst, eins og það heitir í skrá/bók, tUnefna hverju sinni u.þ.b. eitt hundrað listamenn, sem þeir telja meðal markverðustu listamanna samtíðar sinnar. í sjálfri dómnefnd- inni, sem kosin er tU þriggja ára, era Tuula Artóo frá Kiasma, safni núUsta í Helsingfors, Olle Granath frá Þjóðl- istasafninu í Stokkhólmi, safnstjóri ríkislistasafnanna, Lars Nittve frá Tate Modem í Lundúnum, Bera Nordal frá Malmö Konsthall og Ás- mund Thortóldsen frá Astrup Feam- ley-núlistasafninu í Ósló. Að þessu sinni valdi dómnefndin tuttugu og sjö Ustamenn á farandsýningu þá sem nú hefur viðdvöl á Kjarvalsstöðum, eftir gaumgæfilega skoðun eins og þar stendur ennfremur... - Víða hefur harkalega verið deUt um tUvist málverksins á undan- gengnum áram, þannig að það hefur sums staðar átt afar erfitt uppdráttar við hUð nýtækni og þeirrar tUhneig- ingar að sprengja í loft upp allar hUð- ar hins fyrrum sígilda og afmarkaða ramma. Væri ektó svo fráleitt að líkja slíkum verðlaunum við ferska lang- þráða morgungolu frá Atlantshafi, er hún loks streymir inn um glugga manns í Ustaborginni við Signu og bægir loftmengun mollunnar frá um stund. Samt virðist málverkið í sinni fjölþættustu mynd Ufa furðu góðu lífi víðast hvar og einmitt í heimsborgum listarinnar; París, New York, London og Berlín, þar sem samkeppnin er óvægnust og fordómar minnstir, þótt hvarvetna hrópi menn eftir nýjung- um í takt við vægðarlausa kröfu markaðsvæðingarinnar og núhyggj- unnar. í þá vera fylgir Ustin megin- straumum umhverfis síns á hveijum stað, hvað sem þeir segja og gera sem vilja meina hana sjálfsprottna náðargáfu, sem lýtur eigin sértækum lögmálum óháðum tímans tóiði. Vitaskuld má réttilega deila á það, að hér er einungis um að ræða einn 7 geira myndUstarinnar, og að jafnvel hin sígilda höggmyndaUst skuli ektó komast á blað né heldur svai-tlist og listgrafík, sem hefur ektó síður átt erfitt uppdráttar vegna útvíkkunar viðtekinna hugtaka. Annars vegar hinnar svonefndu rýmislistar og inn- setninga, en hins vegar einþrykkja og hvers konar áhrifameðala til hlið- ar. Ekkert á þó að mæla gegn því að hinir hreinu miðlar alfra listgreina fái sína viðurkenningu áður en það er um seinan, og valtað hefur verið yfir þá líkt og akademíska námið í Usta- skólunum á síðustu áratugum og ótal mörg önnur gildi skapandi atriða, sem eru í útrýmingarhættu á sama hátt og svo margar afurðir náttúr- unnar, að ektó sé minnst á sjálft líf- rítóð. Menn era hvarvetna að vakna til vitundar um þessa hluti eins og víða sér stað, þótt þeir séu iðulega síðastfr að taka við sér í þessum efn- um sem búa á sumum útnárum óspilltrar náttúra og óspillts lífríkis, hins vegar fyrstir að falla fyrir nýj- ungum utan úr hinum stóra heimi þar sem hin svonefnda siðmenning rís hæst og hausamir era flestir. Skond-

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.