Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Volume

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1940, Page 158

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1940, Page 158
150 þar á meðal leiðinni milli Goðalands og Mælifellssands. EÓS segir í neðanmálsgrein á bls. 85, að athugasemdin á bls. 10 í ritgerð minni geti vel misskilizt, og að vegir yfir Vatnajökul, sem um er talað í henni, „liggi yfir jökulinn“. Hvergi er þess nú getið, enda ekki bein- línis líklegt. En eftir þessa skýringu EÓS mundu nú margir hugsa sem svo: Ef „vegir“ hafa legið yfir sjálfan Vatnajökul, væri þá óhugsandi, að Flosi o. fl. hefðu getað komizt leiðar sinnar, milli Mæli- fellssands og Goðalands, þó eitthvert jökulhaft hefði verið á leið þeirra. Sá jökull — þó til hefði verið — hefir þó varla verið nema sem dvergur, samanborið við Vatnajökul. Og vitanlega hefði verið farið, eins fyrir því, norðan við meginjökulinn (Eyjafjallaj.). Mér kemur ekki til hugar, að þeir, er Njálu hafa fært í letur, hvort sem um Rangæinga eða Skaftfellinga væri að ræða, hafi verið svo miklir skynskiptingar, að vita ekki, hvort þessi fjallabaksleið var farin á þeirra tíma, — eða áður, eftir fróðra manna sögnum. 18. Það hefir orðið nokkur hvalreki fyrir EÓS, að prentvilla hefir slæðzt inn í ritgerð mína viðvíkjandi Jökulsá (síðar Skeiðará). Hafði orðið „stórt“ fallið úr fyrir framan orðið jökulvatn. Setning- in átti að vera svona: „Þá er sandurinn (Skeiðarársandur) kenndur við Lómagnúp, en ekki Skeiðará, af því að hún hefir ekki verið til, a. m. k. ekki sem stórt jökulvatn". Ég vissi vel um landnám Þorgerð- ar í Öræfum, og að Jökulsá er þar nefnd sem endamark. Hitt vissi ég ekki, að Jökulfell hefði fengið nafn sitt af Skeiðarárjökli, enda er það víst hæpið. Jökulfell og fjallakinnin stórskorna austur af því — að Öræfajökli — er brúnin á hásléttu þeirri, sem Vatnajökull hvílir á, og má því líklegt telja, að fellið dragi nafn af Vatnajökli. Það er langur tími frá árinu 1000 eða 1300 til 1600, og þó að Skeiðarárnafnið finnist þá, er það lítil sönnun fyrir stórri jökulelfi þarna 3—6 öldum áður. Einhvern tíma hefir Skeiðarárskriðjökull byrjað að verða til, og má vel vera, að það hafi verið síðast á 16. öld, enda hefir þá verið farið að kólna. „í Möðrudalsmáldaga Gísla biskups Jónssonar 1575 er sagt, að Möðrudalskirkja eigi „xij trogsöðla högg í Skaftafellsskóg" og í jarða- bók ísleifs sýslumanns Einarssonar 1708 og 1709 er svo sagt um hlunnindi og ítök jarðarinnar Skaftafell: „Upprekstur á jörðin í Freysneslandi, þar sem heitir Hafrafell, er nú óbrúkandi, því allt er komið í jökul. (Leturbr. hér.) Beit 14 hrossum á Möðrudalsöræfum er jörðinni eignuð um sumartíma, krossmessna á milli; verður aldrei brúkað fyrir jöklum. Þessi ítök, sem munu vera æfagömul, hafa víst átt að mætast“. (Blanda 1918, 38.)
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.