Aldamót - 01.01.1900, Síða 105

io5
testamentinu hafi oröiS eign mentaös almennings í
prótestantiskum löndum. því á þessum árum heíir
árangurinn af rannsóknum þessum veriö ræddur í
nærri því öllum þeim tímaritum, sem ætluS eru ment-
uSu fólki í öllurn stöSum lífsins. Langt er síSan ann-
aS eins afturhvarf hefir átt sér staS í hinum mentaSa
heimi, — heimi skólagenginna manna í prótestantisk-
um löndum, eins og einmitt á þessum tíma. Eg þarf
ekki annaS en aS benda á alheims-félag kristinna stúd-
enta, sem myndast hefir einmitt um sama leyti og
árangurinn af gamla testamentis rannsókninni er orS-
inn mentuSum almenningi landanna kunnur.
þaö er ef til vill hægt aS segja, aS þetta þurfi ekki
aS standa í neinu sambandi hvaS viS annaS. MaSur
gæti ef til vill hugsaö sér, aS þessar tvær hreyfingar
hafi fram komiS eins og hver önnur tilviljun á sama
tíma og á milli þeirra séu engin tengsli, — ekkert lífs-
samband. En þaS er grunn og varasöm skoSun á
hreyfingunum í andans heimi, aS kenna þær tilviljun-
inni einni. þaS eru eölilegar orsakir til alls í andans
ekki síöur en í líkamans heimi. Hér er samhengiö
augljóst um leiö og maöur fer um þaS aS hugsa. þaö
er enginn vafi á því, aö ein af aöal-orsökunum, sem til
þess liggja, aö hugur mentaSra manna fór aftur aS
hverfa til trúarinnar og kristindómsins, er þaö andans
stórvirki, sem unniö hafSi veriS á svæöi gamla testa-
mentis rannsóknarinnar. því er ekki aS neita, aS í
hugum lang-fiestra mentaöra manna var gamla testa-
mentiS ásteytingarhellan á námsárunum. AS þurfa
aS binda sig viS þaö bókstaflega eöa hér um bil bók-
staflega hefir flestum skólagengnum mönnum ein-
hvern tíma á þroskatímabili ævi sinnar fundist krafa