Dagblaðið Vísir - DV - 09.01.1996, Blaðsíða 13

ÞRIÐJUDAGUR 9. JANÚAR 1996
13
Schengen og eiturlyfin
Schengen er smábær í Lúx-
emborg en hefur hlotnast sú upp-
hefð svipað og Maastricht í
Hollandi að við hann er kenndur
samningur sem fyrst var fitjað
upp á í formi yfirlýsingar árið
1985. Schengensáttmálinn, sem tók
gildi í núverandi gerð í mars 1995,
felur í sér að aðilar að honum
leggja niður landamæravörslu,
þar með talda vegabréfaskyldu.
Það var gamli kjarninn í Evr-
ópusambandinu, Benelúxlöndin,
Frakkland og Þýskaland, sem á
sínum tíma tóku sig saman um að
ganga lengra varðandi afnám
landamæraeftirlits en önnur ríki
þáverandi Evrópubandalags.
Nú eru aðildarríki Schengen 10
talsins og Danmörk, Svíþjóð og
Finnland stefna þar að aðild.
Schengensáttmálinn gengur
lengra en núverandi ákvæði Evr-
ópusambandsins þótt innan þess
sé stefnt að sama markmiði. Það
hefur hins vegar strandað á and-
stöðu Englands sem vill viðhalda
rétti til vegabréfaskoðunar og til
að móta sjálfstæða stefnu varð-
andi innflytjendur og flóttamenn.
Árekstur
við norræna
vegabréfasamstarfið
Ákvæði Schengensáttmálans
rekast á stefnu norræna vega-
bréfasambandsins (Nordisk pa-
sunion) sem komið var á milli
Norðurlanda á sjötta áratugnum.
Þótt innihaldið sé að nokkru sama
eðlis, þ.e. að skoða ekki vegabréf
manna á landamærum innan
svæðisins, er gengið mun lengra í
Schengen sem m.a. heimilar ekki
að teknar séu stikkprufur eða leit-
að sé á fólki við landamæri nema
um sé að ræða rökstuddan grun
um misferli.
Til mótvægis er gert ráð fyrir
hertri skoðun við ytri landamæri
Schengen, samræmdri tölvuskrán-
ingu um tortryggilega einstak-
linga (SIS) og heimild fyrir lög-
reglu að elta menn uppi inn á yfir-
ráðasvæði annars ríkis. Jafnframt
gerir Schengen ráð fyrir sam-
ræmdri stefnu gagnvart flótta-
mönnum og þriðju ríkjum að því
er snertir vegabréfaáritanir (vís-
umskyldu).
Kjallarinn
Hjörleifur Guttormsson
alþinglsmaður
ísland sem landamæra-
vörður fyrir ESB?
Forsætisráðherrar Norðurlanda
lýstu því sameiginlega yfir fyrir
einu ári að norræna vegabré-
fasambandinu yrði ekki fórnað
fyrir Schengen nema unnt væri að
tryggja áfram hliðstæða skipan
mála og nú er milli Norðurland-
anna innbyrðis. Þessu yrði reynt
að ná með því að semja um tengsl
Noregs og íslands við Schengen-
svæðið en þessi tvö lönd standa
utan ESB og geta því ekki orðið
formlegir aðilar að Schengensátt-
málanum.
í reynd myndi þetta þýða að
Noregur og fsland yfirtækju flest
ákvæði sáttmálans án þess að geta
haft ákvarðandi áhrif á útfærslu
hans og þróun. Þannig þyrftu
Norðmenn og íslendingar að taka
að sér ytri landamæravörslu fyrir
hönd Evrópusambandsins og allir
sem inn á ESB- svæðið kæmu ann-
ars staðar gætu ferðast til íslands
og Noregs án vegabréfaskoðunar
og þess eftirlits sem henni fylgir.
Greiðari gata fyrir fíkniefni
Annars staðar á Norðurlöndum
er mikil umræða um hvaða áhrif
Schengenaðild og tengsl við
Schengen muni hafa á baráttuna
gegn ólöglegri dreifingu flkniefna.
í Mið- og Suður-Evrópu er. allt
önnur og vægari stefna ríkjandi
gagnvart flkniefnum en annars
staðar á Norðurlöndum. í reynd er
það ekki meðhöndlað sem refsi-
vert athæfi að hafa flkniefni undir
höndum „til persónulegra nota“ og
menn hafa í raun hætt að berjast
gegn svonefndum götumarkaði
með flkniefni. Innan Schengen-
svæðisins eru sterk öfl að verki
sem slaka vilja á hindrunum gegn
dreifingu fikniefna og jafnvel af-
nema þær. Það er undarlegt
hversu-hljótt hefur verið um þann
þátt Schengen-tengsla sem varðar
flkniefni og nauðsynlegt að vönd-
uð úttekt færustu aðila fari fram á
því máli áður en lengra er haldið.
Hjörleifur Guttormsson
„Menn hafa í raun hætt að berjast gegn svonefndum götumarkaði með fíkniefni,“ segir m.a. í grein Hjörleifs.
„Innan Schengen-svæðisins eru sterk öfl
að verki sem slaka vilja á hindrunum
gegn dreifingu fikniefna og jafnvel afnema
þær. Það er undarlegt hversu hljótt hefur
verið um þann þátt Schengen-tengsla sem
varðar fikniefni..
Ég er Drottinn, gyðjan þín ...
Undanfarið hefur borið nokkuð
á umræðu í fjölmiðlum um það
hvort tala eigi um Guð sem hann
eða hana. Kvenprestar innan þjóð-
kirkjunnar hafa verið duglegir að
koma hugmyndum sínum um al-
mættið á framfæri í dagblöðum,
útvarpi og sjónvarpi. Þær eru
greinilega alfarið á móti því að
guðshugtakið sé karlkennt eins og
tíðkast hefur frá upphafi. Einnig
hafa þær hannað glænýja tegund
guðfræði, svokallaða kvennaguð-
fræði.
Biblían er gömul bók sem rituð
er á þeim tímum þegar femínismi
var jafníjarlægur vitund manna og
það að geta ferðast um að vild í
tíma og rúmi í dag. Þrátt fyrir
þetta ber Biblían vott um ótrúlega
þroskaðan skilning höfunda sinna
á eðli mannsins, hvaða ástandi
sem hann er í, á hverjum tíma.
Móðir jörð, faðir jörð?
Af einhverjum ástæðum er talað
um það í Nýja-Testamentinu að
konur eigi ekki að kenna sem
hægt væri að útfæra á þann veg að
þær eigi að halda sig frá þvi að
stunda trúarprédikanir eða hvers-
kyns heimspekilegar vangaveltur
um lífið og tilveruna, í það
minnsta opinberlega. Þetta hljóm-
ar vissulega kaldranalega og er ef-
laust hægt að túlka á marga vegu.
Ekki er hjá því komist að detta
sitthvað í húg þegar fylgst er með
þeirri umræðu sem á sér stað í
Kjallarinn
Einar B. Guðmundsson
nemi
hópi kvennaguðfræðinga um það
hvort Guð sé karl eða kona. Bara
það eitt að standa í þeirri trú að
Hann sé annað hvort sýnir hversu
barnalegur skilningur þessa ágæt-
isfólks er á því sem það gefur sig
út fyrir að boða.
Þetta minnir á heilabrot suiinu-
dagaskólabarna um Jesúm. Og það
er jafnvel hægt að sjá fyrir sér
Bakkabræður eða í þessu tilviki
öllu heldur Bakkasystur vera að
rifast um það hvort sólin sem fyr-
irbæri sé karlkyns eða kvenkyns.
Líklega myndi það vekja al-
menna kátínu ef heimilisfeður
færu að þyrpast í fjölmiðla til að
mótmæla því að talað er um móð-
ur jörð en ekki fóður jörð og héldu
því fram að það gæti haft slæm
áhrif á karlmennskuímynd sona
þeirra að vísað sé til moldarinnar
undir fótum þeirra i kvenkyni en
ekki karlkyni.
Hommaguðfræði
Karp kvenpresta um nýja skil-
greiningu á almættinu er dæmi
um þá hugmyndafræðilegu flækju
sem þjóðkirkjan er komin í. Hvað
kemur næst? Prestar sem hneigj-
ast að sama kyni og fara að standa
á því fastara en fótunum að Frels-
arinn hafi verið hommi vegna
þess að hann var aldrei við kven-
mann kenndur og stóð í einhverju
undarlegu ástarsambandi við læri-
sveina sína sem allir voru karl-
menn?
Og upp úr því fara að koma með
nýjar kenningar um hommaguð-
fræði? Kynhneigð er ekki hér til
umræðu þó ég leyfi mér að taka
þetta sem dæmi.
Öll þessi skilgreiningarárátta
kvennaguðfræðinga innan þjóð-
kirkjunnar er að verða einn alls-
herjar feminískur brandari og
þess vegna ekki hægt að taka hana
alvarlega. Umræðan fer brátt að
komast á ákveðið saumaklúbbs-
stig þar sem blaðrað er út í eitt svo
að af hlýst einhver hrærigrautur
skoðana sem hvorki eiga sér upp-
haf né endi.
Það er aldrei hægt að komast að
einhverri niðurstöðu um kynferði
Guðs því að öllum likindum hefur
Guð ekki farið í mútur né haft tíð-
ir og eru þess vegna allar spekúla-
sjónir í þá átt út í hött. Þetta er
einhver hugarleikfimi þar sem ár-
angurinn er ekki fólginn í tak-
markinu sjálfu heldur spriklinu
sem slíku.
Einar S. Guðmundsson
„Það er aldrei hægt að komast að ein-
hverri niðurstöðu um kynferði Guðs, og
eru því allar vangaveltur í þá átt út í
hött. Þetta er einhver hugarleikfimi þar
sem árangurinn er ekki fólginn í tak-
markinu sjálfu heldur spriklinu sem
slíku.“
Með og á
móti
Trúnaðarbrestur milli
biskups íslands og presta
Aðeins í
þessu þrönga
samhengi
sem ég talaði
um trúnaöar-
brest
„Þegar fram
kom að biskup
Islands kvaðst
ætla að óska
eftir nefndar-
skipan af
hálfu kirkju-
málaráðuneyt-
isins til þess
að ljúka Lang-
holtsdeilunni
vegna þess að
ráðherra skip-
aði presta og
gæti einn sett þá frá taldi ég
þessa yfirlýsingu mjög alvarlega.
Ég taldi i þessari aðgerð fólg-
inn trúnaðarbrest gagnvart
prestum.
Það var aðeins í þessu þrönga
samhengi sem ég talaði um trún-
aðarbrest af hálfu biskups gagn-
vart prestum.
Þetta eru mín orð sem ég ber
einn ábyrgð á. Það er óleyfilegt
að nota þau í öðru og víðara
samhengi en þessu einu.“
Geir Waage, for-
maður Prestafélags
Islands.
Má skilja eins
og það sé öli
prestastéttin
„I fyrsta lagi
vil ég harma
að svona mál-
efni séu til um-
fjöllunar í fjöl-
miðlum. En
þar sem for-
maður Presta-
félags íslands
hefur tjáð sig
um ofangreint
málefni vil ég
Vigfús Þór Árna-
son, sóknarprestur
í Grafarvogi.
að eftirfarandi
komi fram. Formaður Prestafé-
lags íslands er formaður í stétt-
arfélagi og ber að standa vörð
um réttindi og skyldur presta
sem og launakjör. Hann er ekki
kjörinn hirðir prestanna og því
er mjög alvarlegt ef hann lýsir
yfir trúnaðarbresti milli biskups
Islands og prestanna sem má
skOja eins og það sé öll presta-
stéttin sem stendur þar að baki.
Slík mál, sem vonandi koma
ekki til umfjöllunar, ættu að
vera tekin fyrir á prestastefnu ef
tU kæmu.
Mjög óæskUegt er að koma
fram með slíka yfirlýsingu, að
ekki sé talað um þegar enginn
fundur hefur verið haldinn um
málefnið. Það yrði reyndar ekki
gert nema mjög alvarleg málefni
væru til umfjöllunar.
Eins og kom fram á fjölmenn-
um fundi presta í HaUgríms-
kirkju sem haldinn var fimmta
janúar síðastliðinn á vegum
Reykjavíkurprófastsdæma,
kannast þeir prestar sem þar
voru, sem og reyndar aðrir sem
hafa haft samband við prófasta
sína, ekki við slíkan trúnaðar-
brest mUli biskups og presta.
Formaður Prestafélags íslands
gat mótmælt málsmeðferð bisk-
ups íslands sem einstaklingur en
ekki gegnum fjölmiðla og alls
ekki fyrr en stjórn Prestafélags
íslands hefði tekið málið tU um-
fjöllunar en það hefur hún ekki
gert enn.“
-ÞK