Dagblaðið Vísir - DV - 01.06.1996, Blaðsíða 28

Dagblaðið Vísir - DV - 01.06.1996, Blaðsíða 28
28 LAUGARDAGUR 1. JUNI1996 Maríanna Csillag er spennufíkill og hefur tekið þátt í hjálparstarfi víða um heim: Mamma biður til Guðs þegar síminn hringir „Andlega hliðin var erfiðust. Fyrir fimm áirum bjuggu Júgóslavar við svipaðar aðstæður og við íslendingar - sátu með fjarstýringuna fyrir fram- an sjónvarpið á kvöldin og hörmuðu ástandið í Afríku. í dag er margt af þessu fólki í sömu aðstöðu og fólkið í Afríku, búið að missa allt sitt og á ekki neitt. í mörgum flóttamanna- búðum sá maður vonleysið í augna- ráðinu. Fólk sem var búið að strita alla slna ævi til þess að geta haft það náðugt í ellinni en stóð uppi alls- laust. Eymdin var nær alger og margir sögðu við mig: „Af hverju fékk ég ekki bara að deyja." Þetta var fólk eins og ég og þú. Maður velti því svo oft fyrir sér hver væri tíi- gangurinn með þessum átökum. Maður keyrði í gegn um þorp eftir þorp þar sem allt var ónýtt, brenn- andi hús úti um allt. Þetta fyllti mann miklu vonleysi." Þannig farast Maríönnu Csillag hjúkrunarfræðingi orð um dvöl sína í fyrrum lýðveldum Júgóslavíu en þar starfaði hún sem sendifulltrúi Rauða krossins í eitt ár. Fá lönd hafa verið meira í fréttum undanfarin ár en Júgóslavía. Þar hefur geisað grimmilegt stríð sem hefur leitt ólýsanlegar hörmungar yfir stóran hluta íbúanna, þó ekki alla. Nær daglega berast okkur frétt- ir af atburðum í landinu sem er reyndar ekki til lengur sem eitt ríki. Til hafa orðið fimm sjáifstæð ríki úr því sem var hin kommúníska Júgó- slavía sem Tító stjórnaði; Sambands- lýðveldið Júgóslavía sem í eru Serbía og Svartfjallaland, Króatia, Slóvenía, Makedónía og Bosnía- Herzegóvína. „Csillag er ungverskt nafn, foreldr- ar mínir voru í þeim hópi sem kom hingað til lands árið 1956, í kjólfar innrásar Sovétmanna í landið það ár," segir Maríanna og því má segja að hún sjálf þekki það í gegn um blóð sitt hvernig það er að vera flóttamað- ur. Faðir hennar lést árið 1963 en móðir hennar og eldri bróðir búa enn hér á landi. Skömmu eftir hjúkrunarnámið hóf Maríanna störf á gjörgæsludeild Borgarspítalans, að eigin sögn vegna þess að þar átti hún von á spennandi hlutum. „Ég verð að játa að ég er svolltill spennufíkill," segir hún. „Á gjör- gæslunni vann ég með nokkrum ein- staklingum sem höfðu starfað sem sendifulltrúar og það var eiginlega kveikjan að því að ég fór út í þetta. Þau höfðu farið út um allan heim og mér fannst þetta mjög spennandi og ákvað því að sækja um námskeið fyr- ir sendifulltrúa. Að því loknu fer maður á svokallaða „alheimsvakt" og síðan er kallað á okkur ef þörf krefur. Þá er það undir þér komið hvort þú segir já eða nei." Borgarastríð íAfganistan Maríanna kláraði námskeiðið snemma árs 1991. í lok ársins var hún kölluð til starfa í Afganistan þar sem blóðug borgarastyrjöld geisaði. Þar vann hún á sjúkrahúsi Rauða krossins í Kabúl í sex mánuði. Hún segir þann tíma hafa verið mjög lær- dómsríkan. í Kabúl í Afganistan voru starfsmenn Rauöa krossins að þjálfa ófaglært fólk, dýralækna, lögfræðinga og ómenntað fólk til að taka við rekstri sjúkrahússins þar. Þetta fólk hefur nú tekio við sjúkrahúsinu og koma starfsmenn Rauða krossins þar hvergi nærri í dag. Maríanna er í neðri röð fyrir miðju. „Okkar sjúkrahús var það eina sem var starfandi á þessum tíma og við Jentum í því að taka á móti stríðshrjáðum. Þegar ég var þarna tóku Mujaheddin skæruliðar borgina og það var á þessum tíma sem það reiðarslag dundi yfir að Jón Karls- son hjúkrunarfræðingur, sem ásamt mér og Elínu Guðmundsdóttur var staddur þarna sem sendifulltrúi, var myrtur rétt fyrir utan Kabúl. Þannig að andlega hliðin var mjög erflð," segir Maríanna. Frá Afganistan fór Maríanna heim og segist hafa verið búin að fá nóg eftir þessa reynslu. Eitt og hálft ár leið og'þá fór þetta sérstæða starf að toga í hana aftur og í maí 1994 fór hún til Tanzaníu til að starfa í fiótta- mannabúðum fyrir flóttafólk frá Rú- anda. Þar voru aðstæður að hennar sögn ömurlegar, gríðarleg eymd og vosbúð í byrjun en um 300.000 manns hírðust á mjög takmörkuðu land- svæði. En eftir því sem timinn leið stækkuðu búðirnar og aðbúnaður batnaði. Maríanna var í þrjá mánuði í Tanzaníu og sneri eftir það heim. í þetta sinn dvaldist hún hér heima í 8 mánuði. Þá var komið að hinni stríðshrjáðu Júgóslavíu. „I Júgóslavíu hafði ég aðsetur á tveimur stöðum. I hafnarborginni Split í Króatíu og í Mostar í Bosníu. Síðarnefnda borgin er tvískipt á milli Króata og múslíma. Ég var eini hjúkrunarfræðingurinn á vegum RKÍ i Split og eftir nokkrar vikur kom í ljós að þörfin var mikil. Alls voru 12 hjúkrunarkonur í Júgóslavíu og hver og ein hafði sitt svæði sem hún var ábyrg fyrir. Höf- uðstóðvar mínar voru í Zagreb, höf- uðborg Króatíu, og þaðan komu allar okkar birgðir. Ég var með aðstoðar- manneskju og túlk sem var reyndar læknanemi frá Bosníu. Starf okkar var í rauninni þrískipt. í fyrsta lagi að fara á milli sjúkrahúsa, heilsu- gæslustöðva og sjúkraskýla, sjá fólki, sem var með ýmsa sjúkdóma, fyrir lyfjum og sjá um skurðaðgerðir á særðum og annað slíkt. í öðru lagi unnum við að því að sameina fjöl- skyldur með óllum mögulegum hætti. Og í þriðja lagi var í okkar verkahring að heimsækja stríðs- fanga, þ.e. að athuga hvernig aðbún- aður þeirra var, hvort farið væri eft- ir alþjóðasáttmálum og slíkt. Að meðaltali keyrðum við um 1000 kíló- metra á milli Split og Mostar á viku en það eru um 160 kílómetrar á milli borganna." Á þeim tíma sem Maríanna var I Júgóslavíu voru fjórir aðrir íslend- ingar í landinu á vegum RKÍ en einn- ig voru íslenskir starfsmenn þar á vegum Sameinuðu þjóðanna. Hún segir að ekkert samband hafi verið á milli þeirra. „Við vissum ekki af þeim og þeir vissu ekki af okkur. Ég komst að því í gegnum DV, sem ég fékk sent, að það voru aðrir íslendingar í land- inu!" - Hvers vegna voru samskiptin svona lítil? „Starfmenn Rauða krossins eru að sjálfsógðu ekki með nein vopn og svo voru „bláhjálmarnir", eins og starfs- menn og hermenn S.Þ. eru kallaðir, mjög illa liðnir af fólkinu því það hJjómar skringilega að vera friðar- gæsluliði og geta ekkert gert til þess að stilla til friðar í landi sem logar í bardögum. Bláhjálmarnir voru líka skotmörk og við vildum ekki vera í námunda við þá." Tveir heimar Þegar flóttafólk frá Rúanda streymdi yfir fljótið milli Rúanda og Tanzaníu í hittifyrra settist það niður nokkra kílómetra frá landamærunum til að hvíla sig. Sífellt bættist fleira fólk í hópinn og fór svo að lokum aö Rauði krossinn varð að setja þar upp búöir, skýli og fyrstu aðstoð. Hvernig var ástandið í Split og Mostar? „Ástandið í Split og Mostar var gjórólíkt. íbúar Split urðu nær ekk- ert varir við stríðið. Þeir lásu um bardagana í blööum og sáu myndir í sjónvarpinu. Þar var nóg til af öllu. Enginn leið skort og ekkert vantaði nema ferðamennina en Split og svæðið þar í kring var mikið ferða- mannasvæði. í raun vissu íbúarnir lítið um hvað stríðið snerist. Þar var nánast ekkert um að fólk missti sína ættingja í átökum. Split var því hálf- gerð draugaborg að þessu leyti. Annað var uppi á teningnum I Mostar, Borg brúanna, en áin Drina liggur þvert í gegnum hana og skipt- ir henni í tvennt. í'austurhluta borg- arinnar, múslímahlutanum, var ekk- ert rafmagn, húsin voru sundurskot- in og borgin gjörsamlega í rúst, rétt +
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.